«Πολιτική οικολογία: Αλλαγή συστήματος, όχι κλιματική αλλαγή.»

Αλλαγή Συστήματος, Όχι Κλίματος: Η Ριζοσπαστική Πρόταση του Δημήτρη Ρουσσόπουλου.

Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα απλό τεχνικό πρόβλημα, το έργο του Δημήτρη Ρουσσόπουλου, που στην χώρα μας κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πανοπτικόν, έρχεται να ταράξει τα νερά. Ο γνωστός Καναδός με ελληνική καταγωγή, πολιτικός στοχαστής, ακτιβιστής και συνοδοιπόρος του Μάρεϊ Μπούκτσιν,  επαναφέρει στο προσκήνιο την ουσία της Κοινωνικής Οικολογίας, υπενθυμίζοντας ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος δεν είναι ατύχημα, αλλά το φυσικό επακόλουθο ενός συστήματος βασισμένου στην ιεραρχία, την εκμετάλλευση και την αλόγιστη ανάπτυξη.

Η «Τυφλή Μηχανή» της Αγοράς.

Η αφετηρία του Ρουσσόπουλου είναι ξεκάθαρη: η οικολογική κρίση είναι κοινωνική κρίση. Ο συγγραφέας περιγράφει την ελεύθερη αγορά ως μια «τυφλή μηχανή» που μετατρέπει το έδαφος σε άμμο, καλύπτει τη γόνιμη γη με μπετόν και δηλητηριάζει τον αέρα και το νερό.

Η βασική του κριτική στρέφεται εναντίον του λεγόμενου «πράσινου καπιταλισμού»:

-Η ψευδαίσθηση των «πράσινων» φόρων: Τα οικονομικά κίνητρα και τα εμπορεύσιμα δικαιώματα ρύπων δεν λύνουν το πρόβλημα. Αντιθέτως βαθαίνουν την κοινωνική κρίση.

-Το παράδοξο της ανάπτυξης: Ένα οικονομικό σύστημα που απαιτεί αέναη μεγέθυνση για να επιβιώσει δεν μπορεί, εκ φύσεως, να λειτουργήσει σε αρμονία με έναν πλανήτη που έχει πεπερασμένους πόρους.

-Η αποτυχία της κρατικής διαχείρισης: Οι διεθνείς σύνοδοι για το κλίμα και οι κυβερνητικές πολιτικές αποτυγχάνουν συστηματικά, καθώς προτεραιοποιούν τα εταιρικά κέρδη έναντι της βιωσιμότητας. 

Η Σύνδεση Ιεραρχίας και Φύσης.

Αντλώντας έμπνευση από το έργο της ζωής του, (σ.σ.: ο Ρουσσόπουλος δεν έμεινε ποτέ στη θεωρία· εφάρμοσε τις ιδέες του στην πόλη όπου ζει και δραστηριοποιείται, το Μόντρεαλ) ο  συγγραφέας υπογραμμίζει τη θεμελιώδη αρχή της Κοινωνικής Οικολογίας: η κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στη φύση πηγάζει από την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο. Οι ιεραρχικές δομές, η ταξική συγκέντρωση της εξουσίας και ο συστηματικός εθισμός στην απληστία είναι οι ίδιοι παράγοντες που μας οδηγούν να βλέπουμε τον φυσικό κόσμο ως ένα απλό εργοστάσιο παραγωγής πρώτων υλών.

Οδικός Χάρτης για το Μέλλον: Η Αυτοκυβέρνηση των Πόλεων.

Το βιβλίο, ωστόσο, δεν μένει μόνο στη διάγνωση του προβλήματος, αλλά προτείνει μια ρεαλιστική ουτοπία. Η λύση για τον Ρουσσόπουλο δεν βρίσκεται στις κάλπες ή στις αποφάσεις των τεχνοκρατών, αλλά στην πολιτική εναλλακτική της βάσης:

-Δημοκρατικές Γειτονιές: Η αναδιοργάνωση της κοινωνικής ζωής ξεκινά από το τοπικό επίπεδο, μέσα από λαϊκές συνελεύσεις γειτονιάς.

-Συμμετοχική Διακυβέρνηση: Ο συγγραφέας (ο οποίος βοήθησε στη σύνταξη της πρώτης Χάρτας για το «Δικαίωμα στην Πόλη» στη Βόρεια Αμερική) προτείνει την άμεση δημοκρατία.

-Συνεργατική Οικονομία: Παραγωγή και κατανάλωση που ελέγχονται από τις ίδιες τις κοινότητες, με γνώμονα τις ανθρώπινες ανάγκες και όχι το κέρδος.

Συμπέρασμα.

Το «Πολιτική οικολογία: Αλλαγή του συστήματος, όχι του κλίματος!» είναι ένα απαραίτητο ανάγνωσμα για όποιον θέλει να κατανοήσει το πραγματικό διακύβευμα της εποχής μας. Μας καλεί να σταματήσουμε να ζητάμε «συγγνώμη» από τον πλανήτη και να αρχίσουμε να απαιτούμε ριζική αλλαγή των κοινωνικών μας σχέσεων. Όπως εύστοχα δείχνει ο Ρουσσόπουλος, αν θέλουμε να σώσουμε το κλίμα, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε το σύστημα.