Τα όμορφα άνθη, όμορφα μυρίζουν...

Υπάρχει μια παράξενη βεβαιότητα που συνοδεύει τα αισθητικά μας κριτήρια: ότι το όμορφο πρέπει να είναι και παρόν, δηλαδή να δηλώνεται, να επιβεβαιώνεται, να «φαίνεται» και να «μυρίζει». Όμως αυτή η βεβαιότητα συχνά συγχέει το αντικείμενο με την προσδοκία μας για αυτό. Δεν είναι τα άνθη που υπόσχονται άρωμα· είναι το βλέμμα μας που το απαιτεί.

Το άνθος, ως μορφή, προηγείται της ερμηνείας του. Στέκει εκεί χωρίς να εξηγεί τον εαυτό του. Η ομορφιά του δεν είναι απόδειξη κάποιου εσωτερικού περιεχομένου, αλλά ένα εξωτερικό συμβάν: μια διάταξη χρώματος, μια γεωμετρία τρωτή στον άνεμο. Το άρωμα, αντίθετα, δεν ανήκει ποτέ αποκλειστικά στο άνθος. Ανήκει στον χώρο, στη θερμοκρασία, στη μνήμη εκείνου που πλησιάζει.

Έτσι, όταν λέμε «τα όμορφα άνθη, όμορφα μυρίζουν», στην πραγματικότητα δεν περιγράφουμε τη φύση των πραγμάτων, αλλά την επιθυμία μας για αντιστοιχία. Θέλουμε η ομορφιά να είναι συνεπής, να μην αφήνει κενά. Να υπάρχει μια ηθική του αισθητού: το καλό να είναι και ωραίο, και το ωραίο να είναι και ευωδιαστό. Όμως η φύση δεν υπογράφει τέτοιες συμφωνίες.

Υπάρχουν άνθη που εντυπωσιάζουν χωρίς άρωμα. Και άλλα, σχεδόν αόρατα, που γεμίζουν τον αέρα πριν τα δεις. Η εμπειρία του κόσμου δεν οργανώνεται ιεραρχικά, αλλά ασυνεχώς. Το αισθητό δεν είναι σύστημα· είναι διακοπές, ρωγμές, στιγμές που δεν συμπίπτουν.

Ίσως, λοιπόν, το ζήτημα δεν είναι αν τα άνθη μυρίζουν όμορφα, αλλά αν εμείς μπορούμε να αντέξουμε ότι η ομορφιά δεν έχει πάντα συνέπεια. Ότι το βλέμμα και η όσφρηση δεν συνεργάζονται υποχρεωτικά. Ότι το πραγματικό δεν οφείλει να ολοκληρώνεται για να είναι αληθινό.

Και τότε η φράση αντιστρέφεται σιωπηλά: δεν είναι τα όμορφα άνθη που μυρίζουν όμορφα· είναι η σκέψη μας που, πλησιάζοντάς τα, μαθαίνει για λίγο να εγκαταλείπει την ανάγκη της βεβαιότητας.