Η Φιλοσοφία των Χρωμάτων.

Τα χρώματα είναι ίσως η πιο σιωπηλή γλώσσα του κόσμου. Υπάρχουν πριν από τις λέξεις και επιβιώνουν μετά από αυτές. Ένα παιδί αναγνωρίζει πρώτα το κόκκινο της φωτιάς και το μπλε του ουρανού πριν μάθει να τα ονομάζει. Κι ένας άνθρωπος που έχει χάσει κάθε πίστη στη γλώσσα και στις λέξεις, εξακολουθεί να συγκινείται μπροστά σε ένα ηλιοβασίλεμα ή να τρομάζει στο σκοτάδι.

Η φιλοσοφία των χρωμάτων δεν αφορά μόνο την αισθητική· αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα. Ο κόσμος χωρίς χρώμα θα ήταν ένας κόσμος χωρίς ψυχολογικό βάθος. Τα χρώματα δίνουν συναισθηματική θερμοκρασία στα πράγματα. Το ίδιο δωμάτιο γίνεται φιλόξενο ή ψυχρό, ανάλογα με το φως και τις αποχρώσεις του. Η ίδια θάλασσα μοιάζει γαλήνια το πρωί και απειλητική το βράδυ.

Κάθε πολιτισμός φόρτωσε τα χρώματα με συμβολισμούς. Το λευκό έγινε η αθωότητα, αλλά και το πένθος σε ορισμένες κοινωνίες. Το μαύρο συνδέθηκε με τον θάνατο, αλλά και με την κομψότητα, τη δύναμη ή το μυστήριο. Το κόκκινο έγινε έρωτας, πόλεμος, εξουσία και επανάσταση ταυτόχρονα. Τα χρώματα δεν έχουν σταθερή σημασία· μεταμορφώνονται μαζί με την ιστορία και τον άνθρωπο.

Ίσως γι’ αυτό οι μεγάλες εποχές της τέχνης μπορούν να περιγραφούν και μέσα από τα χρώματά τους. Η Αναγέννηση είχε το χρυσό και το βαθύ μπλε των εκκλησιών. Ο ρομαντισμός είχε τις σκοτεινές αποχρώσεις της καταιγίδας. Ο μοντερνισμός έφερε τα βίαια, καθαρά χρώματα της πόλης και της μηχανής. Ακόμα και οι επαναστάσεις ντύθηκαν με σημαίες συγκεκριμένων αποχρώσεων, σαν να ήθελαν να δώσουν πολιτική μορφή στο συναίσθημα.

Όμως τα χρώματα δεν υπάρχουν μόνο έξω από τον άνθρωπο. Υπάρχουν και μέσα του. Η μνήμη έχει χρώμα. Η παιδική ηλικία συχνά επιστρέφει με αποχρώσεις ζεστές και φωτεινές, ενώ η απώλεια μοιάζει να ξεθωριάζει τον κόσμο. Ο έρωτας κάνει τα πράγματα πιο έντονα· η θλίψη τα σβήνει. Ίσως γι’ αυτό λέμε πως κάποιος «βλέπει τη ζωή μαύρη» ή πως μια στιγμή είναι «φωτεινή». Η ψυχή χρησιμοποιεί τα χρώματα για να εξηγήσει τον εαυτό της.

Η φιλοσοφία των χρωμάτων τελικά είναι η φιλοσοφία της ανθρώπινης αντίληψης. Τα χρώματα δεν αλλάζουν μόνο αυτό που βλέπουμε· αλλάζουν και τον τρόπο που υπάρχουμε μέσα σε αυτό που βλέπουμε. Γιατί ο κόσμος δεν είναι ποτέ μόνο ύλη και σχήματα. Είναι και η απόχρωση που δίνει η συνείδηση πάνω τους.