Η Φιλοσοφία του Οραματιστή.

 

Το όραμα είναι ίσως η πιο ανθρώπινη μορφή ανυπακοής απέναντι στην πραγματικότητα.

Ο άνθρωπος δεν αρκέστηκε ποτέ σε αυτό που υπάρχει· θέλησε πάντοτε να δει αυτό που θα μπορούσε να υπάρξει. Κι έτσι γεννήθηκε το όραμα: όχι ως εικόνα του κόσμου, αλλά ως ρήγμα μέσα του.

Η φιλοσοφία του οράματος δεν αφορά μόνο το μέλλον. Αφορά κυρίως την απόσταση ανάμεσα στο βλέμμα και στο γεγονός. Ο οραματιστής κοιτά έναν τοίχο και βλέπει πόρτα· κοιτά μια κοινωνία και διακρίνει τις αόρατες δυνατότητές της. Το όραμα είναι μια μορφή γνώσης που προηγείται της απόδειξης, όπως η ποίηση προηγείται συχνά της ιστορίας.

Από τον Πλάτωνα μέχρι τον Νίτσε, η φιλοσοφία πάλευε πάντοτε με το ερώτημα αν ο άνθρωπος πρέπει να προσαρμόζεται στον κόσμο ή να τον μεταμορφώνει. Ο πρώτος ονειρεύτηκε έναν ιδεατό κόσμο μορφών· ο δεύτερος έναν άνθρωπο ικανό να υπερβεί τον εαυτό του. Και στις δύο περιπτώσεις, το όραμα λειτουργεί σαν εσωτερική πυρκαγιά: καίει το παρόν ώστε να φωτίσει κάτι πέρα από αυτό.

Όμως κάθε όραμα κρύβει και έναν κίνδυνο. Όταν αποκόπτεται από την πραγματικότητα, γίνεται φανατισμός. Η ιστορία γνώρισε ανθρώπους που προσπάθησαν να μετατρέψουν τα όνειρά τους σε νόμο, και τότε το όραμα έπαψε να είναι φως και έγινε μηχανή εξουσίας. Γι’ αυτό το αληθινό όραμα χρειάζεται ταπεινότητα· πρέπει να γνωρίζει ότι δεν κατέχει την αλήθεια αλλά μόνο μια κατεύθυνση προς αυτήν.

Το όραμα δεν είναι προφητεία. Είναι μια ηθική πράξη φαντασίας. Ο άνθρωπος με όραμα δεν λέει «έτσι θα γίνει ο κόσμος», αλλά «έτσι θα μπορούσε να γίνει αν δεν φοβόμασταν τόσο».

Ίσως τελικά το όραμα να είναι η μνήμη ενός μέλλοντος που δεν έχει ακόμη υπάρξει. Μια ανάμνηση από κάτι που η ανθρωπότητα προσπαθεί αιώνες να θυμηθεί.