Η Ψυχολογία της Τέχνης.

Η τέχνη γεννιέται εκεί όπου η ψυχή δεν αντέχει να μείνει σιωπηλή.

Πριν γίνει πίνακας, ποίημα, μουσική ή θέατρο, η τέχνη είναι μια εσωτερική πίεση: μια ανάγκη να μετατραπεί το συναίσθημα σε μορφή. Ο άνθρωπος δημιουργεί όχι μόνο για να εκφραστεί, αλλά και για να επιβιώσει απέναντι στο χάος του εαυτού του.

Η ψυχολογία της τέχνης αρχίζει από αυτή τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: να δώσουμε νόημα σε όσα μας πληγώνουν, μας συγκλονίζουν, ή μας ξεπερνούν. Ο πόνος γίνεται στίχος. Η μοναξιά γίνεται μουσική. Ο φόβος γίνεται εικόνα. Και η επιθυμία, συχνά, γίνεται ολόκληρος πολιτισμός.

Ο καλλιτέχνης δεν βλέπει τον κόσμο όπως οι άλλοι. Ή μάλλον, βλέπει το ίδιο πράγμα αλλά δεν αντέχει να το αφήσει απαρατήρητο. Εκεί όπου οι περισσότεροι βλέπουν έναν δρόμο, εκείνος βλέπει εγκατάλειψη, μνήμη, χρόνο, μια σκιά που θυμίζει παιδική ηλικία. Η τέχνη είναι η ψυχολογική ικανότητα να φορτίζεις τα πράγματα με εσωτερικό βάθος.

Μα και ο θεατής συμμετέχει στην τέχνη. Κανένα έργο δεν ολοκληρώνεται μόνο από τον δημιουργό. Ο πίνακας αλλάζει ανάλογα με τα μάτια που τον κοιτούν. Ένα τραγούδι γίνεται προσωπικό μόλις συναντήσει μια πληγή. Γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να ακούσουν την ίδια μουσική και ο ένας να δακρύσει ενώ ο άλλος αδιαφορεί. Η τέχνη λειτουργεί σαν καθρέφτης του ψυχισμού.

Υπάρχει επίσης κάτι βαθιά θεραπευτικό στην τέχνη. Ο άνθρωπος συχνά δεν μπορεί να εξηγήσει αυτό που νιώθει, μπορεί όμως να το ζωγραφίσει, να το τραγουδήσει, να το γράψει. Η δημιουργία γίνεται ένας τρόπος να οργανωθεί το εσωτερικό χάος χωρίς να χαθεί η έντασή του.

Κι όμως, η τέχνη δεν είναι μόνο παρηγοριά. Μπορεί να είναι και αποκάλυψη. Να μας αναγκάσει να δούμε όσα κρύβαμε από τον εαυτό μας. Ένα μεγάλο έργο τέχνης δεν μας χαϊδεύει πάντα· μερικές φορές μας ξεγυμνώνει.

Ίσως γι’ αυτό η τέχνη μοιάζει τόσο κοντά στην ανθρώπινη ψυχή. Επειδή και οι δύο είναι αντιφατικές: ζητούν ομορφιά, μα γεννιούνται συχνά από ρήγματα. Αναζητούν αρμονία, μα τρέφονται από αβεβαιότητα.

Η ψυχολογία της τέχνης είναι τελικά η ιστορία του ανθρώπου που προσπαθεί να μετατρέψει το εσωτερικό του σκοτάδι σε κάτι που μπορεί να φωτίσει και τους άλλους.