Το Ράφι της Μνήμης.

 

Ο εγκέφαλος δεν είναι βιβλιοθήκη.

Μοιάζει περισσότερο με ένα παλιό ξύλινο ράφι σε κουζίνα χωριού· λίγο στραβό, λίγο σκονισμένο, γεμάτο πράγματα που δεν πετάχτηκαν ποτέ.

Εκεί πάνω ακουμπάνε όλα: ένα παιδικό γέλιο, η μυρωδιά του καφέ, ένα φιλί που δεν ολοκληρώθηκε, μια λέξη που ειπώθηκε αργά τη νύχτα και έμεινε για χρόνια να ηχεί.

Κάθε μνήμη είναι ένα βάζο χωρίς ετικέτα.

Άλλα ανοίγουν εύκολα κι άλλα έχουν σφραγιστεί τόσο σφιχτά που ούτε ο χρόνος δεν μπορεί να τα ξεβιδώσει.

Και το παράξενο είναι πως ο άνθρωπος δεν θυμάται πάντα ό,τι ήταν σημαντικό.

Ο εγκέφαλος κρατά συχνά τα πιο άχρηστα πράγματα: τη σκιά ενός δέντρου, τον ήχο από ένα κουτάλι σε ποτήρι, το χρώμα μιας μπλούζας σε έναν αποχαιρετισμό.

Σαν να ξέρει πως η ζωή κρύβεται στις λεπτομέρειες κι όχι στα μεγάλα γεγονότα.

Κάποτε όμως το ράφι βαραίνει.

Οι αναμνήσεις σκονίζονται.

Μερικές πέφτουν και σπάνε μέσα στη λήθη.

Άλλες μένουν εκεί, πεισματικά, σαν παλιά μπουκάλια κρασί που κανείς δεν ανοίγει αλλά κανείς δεν τολμά και να πετάξει.

Ίσως τελικά η μνήμη να μην είναι η ικανότητα να θυμάσαι.

Ίσως να είναι η τέχνη του τι επιλέγεις να κρατήσεις στο ράφι της ψυχής σου.

Η μνήμη δεν είναι μια αποθήκη.

Δεν είναι ένα συρτάρι μέσα στο κεφάλι μας όπου φυλάμε πρόσωπα, ημερομηνίες και λέξεις σαν παλιά χαρτιά.

Η μνήμη είναι ένας ζωντανός τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος συνομιλεί με τον χρόνο.

Ο εγκέφαλος καταγράφει ελάχιστα.

Τα περισσότερα τα ξαναγράφει.

Κάθε ανάμνηση που επιστρέφει, δεν βγαίνει άθικτη από κάποιο μυστικό θησαυροφυλάκιο. Ανακατασκευάζεται. Ντύνεται με το συναίσθημα της στιγμής, με τις ανάγκες του παρόντος, με τις ενοχές, τις επιθυμίες και τις σιωπές μας. Γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να θυμούνται διαφορετικά το ίδιο φιλί, το ίδιο τραπέζι, το ίδιο αντίο.

Η μνήμη δεν υπηρετεί την αλήθεια.

Υπηρετεί την επιβίωση.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν εξελίχθηκε για να θυμάται τα πάντα· εξελίχθηκε για να ξεχνά ό,τι δεν χρειάζεται. Η λήθη δεν είναι αδυναμία του νου. Είναι μηχανισμός καθαριότητας. Αν θυμόμασταν κάθε ήχο, κάθε πρόσωπο, κάθε λεπτομέρεια της ζωής μας, θα βουλιάζαμε μέσα στον ίδιο μας τον χρόνο.

Υπάρχουν μνήμες που κατοικούν στη γλώσσα.

Άλλες στο σώμα.

Το σώμα θυμάται πριν από τη σκέψη. Ένα άρωμα μπορεί να ανοίξει ξαφνικά μια παιδική αυλή. Ένα τραγούδι να επιστρέψει έναν παλιό έρωτα με μεγαλύτερη ακρίβεια απ’ ό,τι μια φωτογραφία. Ο εγκέφαλος δεν θυμάται μόνο με λέξεις· θυμάται με χημεία, με ρυθμούς, με ηλεκτρικές καταιγίδες νευρώνων.

Και ίσως η πιο παράξενη μορφή μνήμης είναι η σιωπηλή.

Οι άνθρωποι ξεχνούν ημερομηνίες αλλά θυμούνται βλέμματα. Ξεχνούν ονόματα αλλά θυμούνται την αίσθηση μιας παρουσίας. Ο εγκέφαλος κρατά περισσότερο την ένταση παρά το γεγονός. Περισσότερο το συναίσθημα παρά την πληροφορία.

Γι’ αυτό καμιά φορά νοσταλγούμε πράγματα που δεν ήταν όμορφα.

Η μνήμη δεν φωτογραφίζει. Ποιητικοποιεί.

Κι έτσι ο άνθρωπος γίνεται ένα πλάσμα φτιαγμένο όχι μόνο από όσα έζησε, αλλά κι από τον τρόπο που τα θυμάται.

Ίσως τελικά να μην κατοικούμε μέσα στον κόσμο, αλλά μέσα στις αναμνήσεις που ο εγκέφαλός μας επέλεξε να σώσει από το ναυάγιο του χρόνου.