Ο Λαμιακός πόλεμος και οι επιπτώσεις του

του Γιάννη Ζήση.
Ο Λαμιακός πόλεμος, δεν έχει αναδειχθεί στην διάσταση που του αρμόζει τόσο σαν ένα μέρος της τοπικής ιστορίας όπως επίσης και σαν ένα μέρος της εθνικής αλλά και της παγκόσμιας.Αυτό συνέβη για δύο λόγους:Πρώτον είναι ένα γεγονός το οποίο αποτελεί μια θλιβερή μαρτυρία και είχε θλιβερές επιπτώσεις στην εθνική μας ιστορία καθώς συνδέθηκε μια μία σελίδα αμφισβητούμενης σύνεσης για την εξέλιξη των ζητημάτων της Ελλάδας.
Δεύτερον γιατί ταυτόχρονα με τον Λαμιακό πόλεμο, υπήρξαν άλλα σημαντικά γεγονότα πριν και μετά από αυτόν τα οποία αποτελούν ένα πεδίο ιστορικής έντασης, έναν ιστορικό μεγάκοσμο μέσα στον οποίο ο Λαμιακός πόλεμος φαντάζει ένα περιορισμένο και μεμονωμένο πεδίο γεγονότων. Ωστόσο ο Λαμιακός πόλεμος αποτελεί μία από τις τρεις μεγαλύτερες κρίσεις στην περίοδο την εγγύς πριν και μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου. Αναφερόμαστε στην εξέγερση που έγινε στην Βακτριανή, στην συνέχεια στον πόλεμο που έγινε με τα Θρακικά φύλα και τον οποίο είχε αναλάβει ο Λυσίμαχος και τέλος στον ίδιο τον Λαμιακό πόλεμο.Από τα τρία γεγονότα, αυτό που είχε την μεγαλύτερη βαρύτητα, στρατιωτικά και πολιτικά ακόμη περισσότερο, ήταν ο Λαμιακός πόλεμος. Ο συνδυασμός αυτών των τριών γεγονότων αποτέλεσε την κρίση της μετάβασης προς τους πολέμους των Επιγόνων και το προανάγκρουσμα των πολιτικών εξελίξεων μετά από τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου με δεδομένο το ανολοκλήρωτο του έργου του.Το στρατιωτικό μέγεθος της σύγκρουσης του Λαμιακού πολέμου από την μάχη στην Ηράκλεια ως την μάχη στην Κραννώνα της Θεσσαλίας έχει μια διακύμανση, ήταν πάντα αριθμητικά εγγύς στην στρατιωτική δύναμη της μάχης του Γρανικού. Η δύναμη των εμπλεκομένων συνολικά πλησίασε τις 90.000 ιδιαίτερα στη μάχη στο Θεσσαλικό πεδίο, αν και η αρχική εμπλοκή των δυνάμεων της κεντρικής και νότιας Ελλάδας, ήταν περίπου σταθερή με εξαίρεση το διάστημα που αποχώρησαν οι Αιτωλοί από την πολιορκία του κάστρου της Λαμίας.Ο Λαμιακός πόλεμος για την Φθιώτιδα, σημαίνει την ανάδειξη για μία ακόμη φορά της περιοχής σαν πεδίου στρατηγικού. Το πέρασμα των Θερμοπυλών, το κάστρο της Λαμίας ως οχυρή θέση, στην συνέχεια οι μάχες στην Ηράκλεια και στην περιοχή του Δομοκού και στο Θεσσαλικό πεδίο της Φθιώτιδας, αποτέλεσαν, για μια ακόμη φορά μαρτυρία του πόσο σημαντική, λόγω του αναγλύφου, είναι στρατηγικά η περιοχή.Ο Λαμιακός πόλεμος αποτέλεσε ένα πεδίο επίσης για την διαμόρφωση του τοπίου της αναμέτρησης και της σύγκρουσης, μεταξύ των Επιγόνων. Έδωσε την αφετηρία στον Αντίπατρο να ενεργήσει ως αναβαθμισμένος εκφραστής της Μακεδονικής ηγεμονίας, στον κυρίως ελλαδικό χώρο που είχε στρατηγική σημασία, μέσα από την διαδικασία επίσης ανάπτυξης σχέσεων με τον Λεωννάτο και με τον Κρατερό.Ο Λαμιακός πόλεμος πέραν των άλλων, συνδέθηκε και με δύο σημαντικές ναυμαχίες, που αποτέλεσαν το τέλος της ναυτικής δυνάμεως της Αθήνας, τις ναυμαχίες της Αβύδου και της Αμοργού, που διεξήχθησαν με σημαντικό ναυτικό στόλο και από τις δύο πλευρές. Παράλληλα ο Λαμιακός πόλεμος έδειξε ότι για μια τελευταία φορά, η Νοτιοκεντρική Ελλάδα, μπορούσε να παίξει στρατηγικά με το στρατιωτικό της μέγεθος καθότι ήταν ιδιαίτερα επιτυχής η συγκέντρωση μιας δυνάμεως που υπερέβαινε τις 40.000 συνολικά. Η ανάπτυξη αυτού του στρατηγικού ρόλου έγινε με λάθος χρονική αφετηρία καθώς δεν ακούστηκε η εισήγηση του Φωκίωνος για αναβολή της λήψης της απόφασης σε μεταγενέστερη φάση, όπου σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, θα είχαν ξεσπάσει οι εμφύλιοι πόλεμοι των Επιγόνων και δεν θα ήταν ευχερές στον Αντίπατρο, με δεδομένες τις επιφυλάξεις που υπήρχαν για τον δικό του ρόλο, να συσπειρώσει τις δυνάμεις του Κρατερού και του Λεωνάτου, και να συμπράξει επίσημα μαζί του ο στόλος αλλά και άλλοι εκ των Επιγόνων.Ίσως ένα σημαντικό ρόλο έπαιξε για την χρονική εκκίνηση η αβέβαιη, μέχρι εκείνη την στιγμή και σύμφωνα με τον χρόνο πληροφόρησης των Αθηναίων, εξέλιξη της εξέγερσης στα Βάκτρα, πέραν βέβαια της θυμικής έξαρσης και της δημαγωγίας. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι ενδεχομένως υπήρξε μια σοβαρή ενθάρρυνση των Αθηναίων σε αυτή την κίνηση και στην ταχύτητα ανάπτυξης της πολεμικής διαδικασίας, μέσα και από τον ρόλο της Ολυμπιάδας σε σχέση και με τους Θεσσαλούς και με τους Μολοσσούς, καθότι μετά ακριβώς από το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου, η Ολυμπιάδα με τις αρνητικές σχέσεις που είχε με τον Αντίπατρο και με την απόδοση του θανάτου του γιού της σε δολοφονία επέλεξε να λειτουργήσει ενάντια στη Μακεδονία.Αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει επειδή ακόμη και στην περίοδο του Φιλίππου, η Ολυμπιάδα είχε ξανακαταφύγει στο βασίλειο των Μολοσσών και αποτελούσε ένα επίκεντρο αντιπαράθεσης για την διαδοχή στο βασίλειο της Μακεδονίας.Μια σημαντική διάσταση του Λαμιακού πολέμου αναδεικνύεται από τις συμμαχίες των παρατασσομένων όπου από τη μία έχουμε βέβαια τους Μακεδόνες και τον στρατό που ήρθε από την Ασία, ενώ στο πλαίσιο αυτό τήρησαν μια ουδετερότητα φιλομακεδονική οι Πελλιναίοι, οι Ηρακλειώτες, οι Λαμιείς και οι Θηβαίοι από τις Μικροθήβες της Φθίας, ενώ από το αντίθετο στρατόπεδο παρατάχθηκαν οι Αθηναίοι, οι Αιτωλοί, οι Θεσσαλοί, οι Οιταίοι (πλην των Ηρακλειωτών που προαναφέραμε) οι Μαλιείς (πλην των Λαμιέων), οι Αχαιοί της Φθιώτιδας, οι Λοκροί, οι Φωκείς, οι Αινιάνες, οι Αλυζαίοι, οι Δόλοπες, οι Αθαμάνες, οι Λευκάδιοι, οι Μολοσσοί του Αρύβα, οι Καρύστιοι, οι Αργείοι, οι Συκιώνιοι, οι Ηλείοι, οι Μεσσήνιοι και ένα μέρος από και Ιλλυρικά Θρακικά φύλλα.Τώρα είναι στιγμή να επισκοπήσουμε τα βασικά στρατηγικά λάθη, ή μάλλον αυτά τα στοιχεία, που επέδρασαν στην στρατιωτική ανάπτυξη των γεγονότων.Η κίνηση των Αθηναίων να δείχνουν ότι δεν έχουν πάρει συλλογική απόφαση και ότι ο Λεωσθένης λειτουργεί μονομερώς για ένα διάστημα, φαίνεται ότι αρχικά απέδωσε καρπούς. Στη συνέχεια όμως οι διαδικασίες για την συμμετοχή άλλων πόλεων με αντιπροσωπείες, με πρέσβειες και με διαδοχικές συζητήσεις, αφύπνισε τον Αντίπατρο μπροστά στον κίνδυνο.Η ταχύτητα, θα μπορούσε να πει κανείς, ότι ήταν υπέρ των Αθηναίων και των συμμάχων τους, πλην όμως πρέπει να την δούμε ενταγμένη μέσα στο πλαίσιο της διαμάχης για την διαδοχή του θρόνου του Αλεξάνδρου, ιδιαίτερα καθώς αναπτυσσόταν η σύγκρουση με τον Περδίκκα, στην οποία πρωταγωνιστούσε κυρίως ο Αντίγονος, αλλά και άλλοι εκ των στρατηγών του Αλεξάνδρου.Το δεύτερο στοιχείο ίσως που μπορούμε να σημειώσουμε πέρα από τον έλεγχο του περάσματος των Θερμοπυλών, είναι το στοιχείο του αν και κατά πόσο λειτούργησε αποτελεσματικά, η αμυντική στρατηγική των Αθηναίων. Είναι φανερό ότι αρχικά υπήρχε ένας φανερός αμυντικός σχεδιασμός γι’ αυτό και η δύναμη εγκαταστάθηκε στις Θερμοπύλες για να εμποδίσει την κάθοδο.Έτσι η αριθμητική υπεροχή δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιηθεί ενώ στη συνέχεια, η μάχη που έγινε στο ανοιχτό πεδίο της Ηράκλειας, δεν είχε ένα πλήρες αποτέλεσμα, κυρίως εξαιτίας της ισχύος της Μακεδονικής φάλαγγας των Σαρισσοφόρων, καθώς επέτρεψε στον Αντίπατρο να οχυρωθεί στην Ακρόπολη της Λαμίας. Ενδεχόμενα, αν για παράδειγμα δεν είχε καταληφθεί το πέρασμα των Θερμοπυλών, - το οποίο όμως λειτουργούσε και σαν στρατηγικός πόλος συσπείρωσης για την κεντρική Ελλάδα, - και αν η αναμέτρηση γινόταν στο ανοιχτό πεδίο της Βοιωτίας, θα είχαμε άλλα αποτελέσματα τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν και συνολικότερα την εξέλιξη, καθώς σε μία τέτοια μάχη θα μπορούσαν να απωλέσουν τη ζωή τους ακόμα και οι ηγέτες του Μακεδονικού στρατού και να υπάρξει δηλαδή μια αντίρροπη εξέλιξη από την μάχη της Χαιρωνείας.Ο Λεωσθένης παρά τα σχόλια του Φωκίωνος, φαίνεται ότι λειτούργησε σαν ένας παράγοντας ικανής στρατηγικής αλλά και ενθουσιασμού για το στράτευμα, πλην όμως το ατυχές περιστατικό στο οποίο έχασε τη ζωή του, φαίνεται ότι έπαιξε έναν αρκετά καθοριστικό ρόλο. Κανείς δεν ξέρει αν είχε επιλεγεί η ηγεσία του Φωκίωνος ποια θα ήταν η εξέλιξη είτε στην πρώτη φάση είτε ιδιαίτερα στην δεύτερη καθότι τότε επελέγη ο Αντίφιλος, ένας άγνωστος ως στρατηγός, έναντι του Φωκίωνος, επειδή ακριβώς δεν υπήρχε πολιτική εμπιστοσύνη για το χειρισμό και την στάση που θα τηρούσε ο Φωκίων.Ο Αντίφιλος, στο στρατιωτικό σκέλος, λειτούργησε με αρκετή σύνεση, είχε όμως μία βασική αποτυχία παρά την αρχική επιτυχία του στην αντιμετώπιση του Λεωννάτου. Δεν μπόρεσε να αποκόψει τον Αντίπατρο από το να διασώσει τις δυνάμεις του κατά την υποχώρησή του από την Ακρόπολη της Λαμίας και την μετέπειτα συνένωσή του με το στρατό του Κρατερού κ αι τις υπόλοιπες δυνάμεις του Λεωννάτου.Πρέπει επίσης εδώ να σημειώσουμε το γεγονός, ότι κατά την διάρκεια της πολιορκίας στην Ακρόπολη της Λαμίας από πλευράς Λεωσθένη, επιδείχθηκε στο αίτημα διαπραγμάτευσης της συνθηκολόγησης από πλευράς Αντιπάτρου μια αδιαλλαξία ή ένα πνεύμα ολοκληρωτικής νίκης κάτι που επηρέασε μεταγενέστερα και τους όρους με τους οποίους έγινε η παράδοση της Αθήνας και τη διαχείριση των εξεγερμένων περιοχών, με την επάνοδο της Μακεδονικής κυριαρχίας. Ένα από τα πλέον καθοριστικά σημεία για την εξέλιξη του Λαμιακού πολέμου, ήταν η αποχώρηση των 7.000 περίπου Αιτωλών πολεμιστών, που αποτελούσαν και έναν από τους σκληρούς πυρήνες του στρατεύματος, με την γνωστή έκφραση: «διά τεινας εθνικάς χρείας», για κάποια εσωτερικά ζητήματα δηλαδή, οι Αιτωλοί αποχώρησαν σε μια κρίσιμη φάση που θα μπορούσε να είχε επηρεάσει την νικηφόρα έκβαση της πολιορκίας.Πολλές φορές καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι πρώιμες νίκες. Αυτές οι νίκες που διαμορφώνουν μια υπερβολική αισιοδοξία και τελικά περιορίζουν το ρόλο της στρατηγικής σύνεσης. Ένα τέτοιο σύμπτωμα ήταν και η νίκη στην Ηράκλεια. Οι εξεγερθέντες κατέχονταν από ένα σύμπλεγμα ηττημένου και από μία αίσθηση αήττητου για το Μακεδονικό στρατό, ενός αήττητου που ήθελαν να αντιστρέψουν. Έτσι λοιπόν ερμήνευσαν την αρχική νίκη στην Ηράκλεια, θριαμβευτικά.Αυτό βοήθησε μεν στην σύμπραξη και άλλων στην συμμαχία τους, όμως οδήγησε στην υποτίμηση της δυνάμεως του αντιπάλου και κυρίως εκείνης της δυνάμεως που θα μπορούσαν να παρατάξουν οι Μακεδόνες σε μήκος χρόνου.Ταυτόχρονα αυτή η ήττα συσπείρωσε πολύ περισσότερο τις εκ του μακρόθεν μακεδονικές δυνάμεις καθώς και την βούληση των επιγόνων για την συντριβή της εξέγερσης της κεντρικής Ελλάδας.Δημιούργησε επίσης ένα πρόσθετο άγχος για τον κίνδυνο της προώθησης των δυνάμεων του Λεωσθένη προς την Μακεδονία γεγονός που θα μπορούσε να αποδιοργανώσει την επικράτεια όλων των κτήσεων και τελικά να δώσει το σύνθημα μιας γενικότερης εξέγερσης στην επικράτεια όλων των κτήσεων.Παράλληλα στα λάθη πρέπει να συμπεριλάβουμε και ζητήματα που αφορούσαν την ηθική τάξη στην συμπεριφορά των Αθηναίων και το κατά πόσο αυτή επηρέασε την μεταγενέστερη στάση των Μακεδόνων.Η χρήση των υπολοίπων των χρημάτων του ΄Αρπαλου για την στρατολόγηση 8.000 μισθοφόρων για τον Λαμιακό πόλεμο, αποτέλεσε ένα μελανό σημείο μαζί με την αδιαλλαξία του Λεωσθένη ή ακόμη τις δημαγωγικές υπερβολές στην διαδικασία της λήψης των αποφάσεων στην Εκκλησία του Δήμου.Οι συνέπειες ήταν και αυτές ανάλογες με την ηθική πορεία των συμπεριφορών. Έτσι οι Μακεδόνες από την δική τους μεριά, αξίωσαν τον τερματισμό του θεσμού στράτευσης, του γνωστού ως «εφηβεία», ενός θεσμού που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην άμυνα της αττικής γης και εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Λαμιακός πόλεμος, σύμφωνα με τον Σταϊνχάουερ, αποτέλεσε την αφετηρία για την πρώτη ολοκληρωτική παραβίαση του αμυντικού συστήματος της Αττικής.Στο επίπεδο τώρα των τεχνικών της πολιορκίας, μπορούμε να πούμε ότι η πολιορκία της Λαμίας, αποτέλεσε την τελευταία ένδοξη φάση της παθητικής πολιορκητικής τέχνης, την οποία ανέτρεψαν οι Μακεδόνες από την εποχή της πολιορκίας της Ολύνθου από τον Φίλιππο, καθώς οι Μακεδόνες ανέπτυξαν επί Μ. Αλεξάνδρου ολοκλήρωσαν την ενεργητική πολιορκητική τέχνη. Η επινοητικότητα και η τεχνική εργαλειακή προσέγγιση της πολιορκίας στην Λαμία, αποτέλεσαν το κρίσιμο παράγοντα και το λόγο για την σημαντική απώλεια χρόνου που επέτρεψε στους Μακεδόνες να αναπτύξουν σε βάθος χρόνου την στρατιωτική τους και στρατηγική υπεροχή.Η κύρια φάση του Λαμιακού πολέμου χρονικά αναπτύσσεται από τον Φεβρουάριο του ‘22 έως τις 7 Αυγούστου, κατά τραγική σύμπτωση στην επέτειο της μάχης της Χαιρωνείας, όπου ηττώνται, οι δυνάμεις των εξεγερμένων στο πεδίο της Κραννώνας.Πρέπει να σημειώσουμε ότι ο πόλεμος αυτός απαίτησε μία πανστρατιά από πλευράς των Αθηναίων και των εξεγερμένων καθώς μόνο στα πληρώματα του στόλου ενεπλάκη ο αριθμός των 70.000 ανδρών για τις ανάγκες του ναυτικού. Η αρχαία Αθήνα κυρίως αλλά και οι σύμμαχοί της συνεισέφεραν πάνω από 90.000 άντρες στις ανάγκες του πολέμου.Αυτό και μόνο δείχνει την δυναμική αλλά και την σημασία των γεγονότων. Υπό άλλες συνθήκες και στο πλαίσιο της εμφύλιας αντιπαράθεσης μεταξύ των επιγόνων, οι δυνάμεις αυτές θα μπορούσαν να είχαν αποδειχθεί καθοριστικότατες για την εξέλιξη και επίσης για την διατήρηση του ρόλου στην Νότια και Κεντρική Ελλάδα.Πρέπει να πούμε όμως και δύο λόγια για την τακτική του Αντιπάτρου.Ο Αντίπατρος έπραξε σε όλα τα μέτωπα με σύνεση και ευφυΐα, σύνεση που ενεφάνη ακόμη και στην αντιμετώπιση της κατοχής και της παράδοσης της Αθήνας. Κυρίως η ικανότητά του φάνηκε στην παρελκυστικότηατα στην αντιμετώπιση του Λεωσθένη. Παρά το γεγονός ότι είχε ισχνότητα δυνάμεως γύρω στους 13.000 άντρες, - στην αρχική επιστράτευση - μαζί με 600 ιππείς, δεν περίμενε τον Λεωσθένη, ούτε στον Θεσσαλικό κάμπο και έδειξε σθένος και αποφασιστικότητα η οποία ενδεχομένως προκάλεσε μια αμηχανία στρατηγική στους εξεγερθέντες. Στη συνέχεια δεν αναδιπλώθηκε σε μια άτακτη υποχώρηση μετά από την ήττα στην Ηράκλεια αλλά αντίθετα κέρδισε χρόνο οχυρωμένος στην Ακρόπολη της Λαμίας.Υποχώρησε την κατάλληλη στιγμή και εκμεταλλεύτηκε την ταχεία και πράγματι αρκετά αποτελεσματική κίνηση του Αντιφίλου για την αντιμετώπιση του Λεωνάτου. Έτσι δεν εξαντλήθηκε ο Αντίπατρος σε μία κατά μέτωπο σύγκρουση με τις υπέρτερες δυνάμεις του Αντίφιλου. Αντί για αυτό προτίμησε να αποσύρει τις δυνάμεις του μέσα από ατραπούς και να περιμένει την προσέλευση των δυνάμεων του Κρατερού.Η σθεναρή αλλά και παρελκυστική σε χρόνο τακτική του Αντίπατρου αποδείχθηκε αποτελεσματική και ικανή να αντιστρέψει την αρχική δυναμική επιτυχίας που είχαν οι εξεγερθέντες. Αν λάβουμε επίσης υπόψη μας ότι η πλειοψηφία των Φθιωτών της εποχής είχε συμπαραταχθεί με τους εξεγερθέντες, μπορούμε να εκτιμήσουμε και τις τοπικές επιπτώσεις, δηλαδή την περιθωριοποίηση πλέον στην ιστορική εξέλιξη των πραγμάτων, των κατοίκων της Φθιώτιδας ύστερα από τον Λαμιακό πόλεμο.Ο ρόλος βέβαια των Φθιωτών φαίνεται να είναι μικρός παρά το γεγονός ότι αναφέρονται επιγραμματικά οι συγκεκριμένες συμμετοχές, με την συμμετοχή δηλαδή των Οιταίων, των Μαλιέων, των Αχαιών της Φθιώτιδας, των Λοκρών, των Αινιάνων κα, στο συμμαχικό μέτωπο.Η αποτυχία χρεώθηκε στην ηγεσία της πόλης των Αθηνών που πρωτοστάτησε. Έτσι τα μέτρα των Μακεδόνων αποδυνάμωσαν πλέον από κάθε ρόλο τους Αθηναίους. Η εξέλιξη αυτή ύστερα και από την παλαιότερη ήττα των Σπαρτιατών, επέτρεψε την διαμόρφωση του πολιτικού μετώπου για τις δύο Συμπολιτείες με τις οποίες εκφράστηκε ο ρόλος της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας μέχρι την Ρωμαϊκή, κατοχή ύστερα από την ήττα των Ελλήνων από τους Ρωμαίους.Τον Λαμιακό πόλεμο πρέπει να τον δούμε και σαν ένα πρώτο βήμα, για τις πολιτικές και τους ρόλους που διαδραμάτισαν κατά την διάρκεια των πολέμων των Επιγόνων, ο Πολυπέρχων, ο Κάσσανδρος, ο Δημήτριος ο Πολιορκητής και άλλοι μικρότερης σημασίας συντελεστές αυτού του πολέμου όπου βλέπουμε μια εναλλαγή συμπεριφορών και συμπαρατάξεων μέσα από τον καιροσκοπισμό που επέδειξαν οι Επίγονοι και από την εναλλαγή των πολιτικών συμφερόντων τους.Δυστυχώς ή ευτυχώς η χρονική περίοδος που ακολούθησε είναι μία περίοδος γεμάτη από δραματικά και μεγάλης σημασίας γεγονότα, μέσα στα οποία δεν απομονώνεται εύκολα η καθοριστικότητα του Λαμιακού πολέμου. Θα κατανοήσουμε καλύτερα τον Λαμιακό πόλεμο στην μεγάλη του σημασία αν τον δούμε σαν σημείο πλήρους κατάρρευσης του Αμφικτυονικού μοντέλου, σαν σημείο καμπής στην παρακμή του Ηγεμονικού μοντέλου και σαν την αφετηρία του σχετικά βραχύβιου μοντέλου της Συμπολιτείας.Το μίσος της Νότιας Ελλάδας λόγω της απωλεσθείσας ηγεμονίας και ισότητας αποτέλεσε βασικό καταλύτη για την διάλυση του Αμφικτυονικού πνεύματος.Φάνηκε το μίσος που υπήρχε, στον κυρίως ελλαδικό χώρο και στις πόλεις που ηγεμόνευαν στο παρελθόν, απέναντι στους Μακεδόνες, ένα μίσος που θα λέγαμε ότι στιγμάτισε ακόμη και τον χαρακτηρισμό της Μακεδονίας ως ελληνικής ή όχι, ως ανήκουσας ή όχι στον κυρίως ελλαδικό χώρο.Τελικά κυριάρχησαν τα πάθη και δεν υπήρξε αυτό που ζητούσε με απόγνωση ο Ισοκράτης σαν συνείδηση του κοινού των Ελλήνων. Για άλλη μια φορά βέβαια αναδείχτηκε ο στρατηγικός χαρακτήρας της περιοχής του περάσματος των Θερμοπυλών, αυτή τη φορά σε επίπεδο εμφύλιας σύγκρουσης δείχνοντας πως οι μνήμες στο επίπεδο της ιδεολογικής ερμηνείας της σύγκρουσης από τους Μηδικούς πολέμους ως την επικράτηση των Μακεδόνων είχαν εξασθενίσει πολύ.Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι η θεώρηση των ελλαδικών εξελίξεων χαρακτηρίζεται από τα τρία μοντέλα, το Αμφικτυονικό μοντέλο επίλυσης των διαφορών το οποίο έκλεισε τον κύκλο του με τους πολέμους του Φιλίππου, το μοντέλο της Ηγεμονίας που κλείνει τον κύκλο του με το τέλος και της Μακεδονικής ηγεμονίας και το μοντέλο της Συμπολιτείας που συμπίπτει και συνυπάρχει με το τέλος της εποχής της ηγεμονίας αλλά και των αμφικτυονιών που έχουν περιορίσει πλέον κατά πολύ το ρόλο τους.Το μοντέλο της περιφερειακής Συμπολιτείας λειτούργησε με τις δύο βασικές εκφράσεις του.Η Συμπολιτεία δεν μπόρεσε να λειτουργήσει εποικοδομητικά για την συνοχή της Ελλάδας καθότι είχε έναν χαρακτήρα περιφερειακών ανταγωνισμών και διαιώνιζε με τα κύρια σημεία της το ηγεμονικό μοντέλο και τις ηγεμονικές μνήμες της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας. Οι αμφικτυονίες είχαν μια χαλαρή συνεισφορά που όμως αποδείχτηκε καθοριστική για την συνοχή του ελλαδικού χώρου σε προγενέστερες περιόδους. Οι Ηγεμονίες αντίθετα προκάλεσαν αντισυσπειρώσεις και ξεκίνησαν να παίρνουν την κυρίαρχη έκφρασή τους μετά την επιτυχή έκβαση των Μηδικών πολέμων καθώς η απελευθέρωση από τον εξωτερικό κίνδυνο έφερε στο προσκήνιο τις φιλοδοξίες και τους πειρασμούς της εσωτερικής κυριαρχίας. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι τα κύρια χαρακτηριστικά του Λαμιακού πολέμου, ήταν:· η έλλειψη διορατικότητας εθνικής, πολιτικής και στρατηγικής· η έλλειψη αμοιβαίας εκτίμησης μεταξύ Μακεδόνων και άλλων Ελλαδικών πόλεων· η κυριαρχία της δημαγωγίας· η μειωμένη στρατηγική αξιολόγηση της συγκυρίας· η αλαζονεία του νικητή ο οποίος δεν διατήρησε στη μνήμη του την πρότερη διαπραγματευτική του διάθεση μετά από την επικράτησή του· μπορούμε και πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Λαμιακός πόλεμος, αφαίρεσε κάθε δυνατότητα από την Νότια και Κεντρική Ελλάδα, για την διαδραμάτιση ενός σημαντικού ρόλου, τόσο στις συνεχιζόμενες εξελίξεις των επιγόνων όσο και την μεταγενέστερη Ρωμαϊκή επιρροή και κατάκτηση.· διαμόρφωσε το τοπίο της διείσδυσης των Ρωμαίων που εκμεταλλεύθηκαν τα ρήγματα του Μακεδονικού ηγεμονισμού και των Συμπολιτειών · επέδρασε στον αγώνα των Επιγόνων αλλάζοντας και διαμορφώνοντας σχέσεις και δυναμικές ενώ παράλληλα ένας εκ των επιφανεστέρων Επιγόνων έχασε τη ζωή του τροποποιώντας ακόμα περισσότερο τους συσχετισμούς.
Βιβλιογραφία
1. N.G.L. Hammond – F. W. Walbank, Ιστορία της Μακεδονίας τόμος Γ΄, εκδόσεις Μαλλιάρης Παιδεία
2. Γ. Σταϊνχάουερ. Ο πόλεμος στην Αρχαία Ελλάδα, εκδόσεις Παπαδήμα.
3. Κ. Παπαρρηγοπούλου. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους – τόμος 7ος, εκδόσεις Γαλαξία
4. Κ. Παπαρρηγοπούλου. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους τόμος Δ΄, εκδοτική Αθηνών
5. Johann Gustav Drousen. Ιστορία των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τομ 1 Μετ. Ρ.-Η.-Σ. Αποστολίδης – Ελευθεροτυπία
6. Nicholas Hammond. Το θαύμα που δημιούργησε η Μακεδονία. Εκδόσεις Παπαδήμα
7. Corrado BarbaGallo. Τα αίτια παρακμής της Αρχαίας Ελλάδας. Εκδόσεις Δημιουργία – Χαρίσης
8. Πλουτάρχου Βίοι Παράλληλοι. Τόμος 7ος Εκδόσεις Πάπυρος
9. Διόδωρος Σικελιώτης, άπαντα 14ος τόμος. Εκδόσεις Κάκτος

Επίκαιρο ρητό...

«Ξεκίνα από το να κάνεις ότι είναι απαραίτητο. Μετά κάνε ότι είναι δυνατό…Και ξαφνικά πετυχαίνεις το αδύνατο».

Άγιος Φραγκίσκος της Ασσίζης

Παραποτάμια δάση Σπερχειού.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
Η περιοχή της κοιλάδας και το ∆έλτα του Σπερχειού ποταµού βρίσκονται στο Ανατολικό τµήµα της Κεντρικής Ελλάδας στο νοµό Φθιώτιδας.
Τα φυσικά όρια είναι οι πρόποδες του όρους Καλλίδροµου, η περιφερειακή ζώνη του Εθνικού Δρυµού της Οίτης, οι πρόποδες των ορέων Τυµφρηστός και Βαρδούσια, οι πρόποδες του όρους Όρθρυς και τα όρια της θάλασσας του Μαλιακού Κόλπου.
Ο Σπερχειός ποταµός πηγάζει από τον Τυµφρηστό στα 2.327µ. και διασχίζει την οµώνυµη κοιλάδα, µε συνολική έκταση 15.000Ha και µέσο υψόµετρο γύρω στα 700µ. Σε όλο το µήκος της διαδροµής του (85Km) ο Σπερχειός τροφοδοτείται από 63 ποταµοχειµάρρους. Στην κοίτη του ποταµού σχηµατίζεται αξιόλογο παραποτάµιοδάσος.
Η διαχειριστική µελέτη που έχει συνταχθεί αναφέρεται στο τµήµα της κοιλάδας που εκτείνεται από τη γέφυρα Μακρακώµης – Σπερχειάδας µέχρι και τα όρια των δ.δ. Μεξιατών – Αµουρίου, όπου αναπτύσσονται πλατανοδάση και πλούσια παρόχθια βλάστηση και αποτελεί το κυρίως αντικείµενο της µελέτης.
ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ.
ΥΠΑΓΕΤΑΙ: Διοικητικά: σε όλες τις Δηµόσιες Αρχές του Ελληνικού κράτους και ειδικότερα από Δασικής πλευράς: στο Δασονοµείο Μακρακώµης, Δασαρχείο Σπερχειάδας και Λαµίας, Διεύθυνση Δασών Ν. Φθιώτιδας, Διεύθυνση Δασών περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.
ΕΚΤΑΣΗ: Η συνολική έκταση του παραποτάµιου δάσους ανέρχεται σε 963,58 Ha και κατανέµεται κατά µορφή εδαφοπονικής εκµετάλλευσης όπως παρακάτω:
1. Δασοσκεπής έκταση: 529,14 Ha
2. Μερικώς δασοσκεπής έκταση: 129,88 Ha
3. Αγροί και δενδροκοµικές καλλιέργειες: 3,84 Ha
4. Γυµνά: 35,84 Ha
5. Άγονα: 264,88 Ha
Σύνολο: 963,58 Ha
ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ.
Το µεγαλύτερο µέρος του δάσους ανήκει στην κυριότητα του Ελληνικού Δηµοσίου εκτός των εκτάσεων 52στρ. στο Καστρί, 60στρ. στους κατοίκους Μάκρης και 320στρ. στους κατοίκους Παλαιοβράχας.
ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ.
Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της διαχείρισης του δάσους και µε κριτήρια που ορίζει η δασονοµική επιστήµη (σκοπός, δασοκοµικά χαρακτηριστικά, έκταση κλπ) θα διαιρέσουµε το δάσος σε διαχειριστικές κλάσεις, τµήµατα και συστάδες.
Α. σε διαχειριστικές κλάσεις:
Με βάση την εξάπλωση των δασοπονικών ειδών, τις διαχειριστικές μορφές και τον σκοπό διακρίνουµε δύο διαχειριστικές κλάσεις:
1. διαχειριστική κλάση πλατάνου
2. διαχειριστική κλάση παρόχθιας βλάστησης.
Η διαχειριστική κλάση πλατάνου αποτελεί την σπουδαιότερη από κάθε άποψη διαχειριστική κλάση της παραποτάµιας βλάστησης. Η διαχειριστική κλάση της παρόχθιας βλάστησης συνιστάται από τα δασοπονικά είδη πλατάνου, λεύκης, ιτιάς, σκλήθρου, αρµυρικιού, λυγαριάς, δάφνης κ.ά.
Β. σε τµήµατα:
Η διαίρεση σε τµήµατα έγινε µε κριτήρια την έκταση κάθε περιφέρειας εκ των δηµοτικών διαµερισµάτων της περιοχής και φυσικά λαµβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες τεχνικές προδιαγραφές.Στην συγκεκριµένη διαχειριστική µελέτη, η διαίρεση σε τµήµατα έγινε ώστε η έκταση της κάθε περιφέρειας των δηµοτικών διαµερισµάτων να αποτελεί ένα τµήµα, εκτός αυτού της Μεσοποταµίας που διαιρείται σε τρία τµήµατα.Αυτό έγινε και µε σκοπό την αποφυγή προβληµάτων από µελλοντικές επεµβάσεις που θα γίνουν στην έκταση µιας περιφέρειας ή άλλης.Το παραπάνω δάσος λοιπόν διαιρέθηκε σε 16 τµήµατα και σηµειώνονται µε τους αριθµούς 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16.
ΔΑΣΙΚΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ.
Φυτογεωγραφικά η φυτοκοινωνική διάπλαση που απαντάται είναι η FLUVLISYLV A.E. Αποτελεί την παραποτάµια βλάστηση, η οποία συγκροτείται από τα δασοπονικά είδη πλατάνου, ιτιάς, λεύκης, σκλήθρου κ.ά. Ο πλάτανος (PLATANUS ORIENTALIS) αποτελεί την έντονη χαρακτηριστική µορφή της διάπλασης, καταλαµβάνει τις κοίτες και τις όχθες του Σπερχειού ποταµού δηµιουργώντας (περιοχές Μεξιατών – Μάκρης – Καστρίου – Ροδωνιάς – Μεσοποταµίας) σπουδαίες πολύξυλες συστάδες. Ειδικά τα είδη που συγκροτούν την παραποτάµια βλάστηση είναι:
1. Πλάτανος Platanus orientalis
2. Λεύκη η λευκή Populus alba
3. Ιτιά η λευκή Salix alba
4. Σκλήθρο Alnus glutinosa
Μέσα στην ανωτέρω διάπλαση, εκτός από τα δασικά είδη που αναφέρθησαν και τα οποία την χαρακτηρίζουν, φύονται σε περιορισµένο αριθµό:
1. Γκορτσιά Pyrus amygdaliformis
2. Λυγαριά Vitex agnus-cactus
3. Ακακία Robinia pseydoacacia
4. Αρµυρίκι Tamarix cretica
5. Πικροδάφνη Nerium oleander
Η παρεδαφιαία βλάστηση είναι ποικίλη και περιλαµβάνει διάφορα είδη όπως βάτου, αγριοτριανταφυλλιά, τσουκνίδα, τριφύλλι, καυρόχορτο, νερολάπαθο, δρακόντια, ραδίκι, βαλλωτή η µαύρη, περικοκλάδα κ.ά.
Παρακολουθώντας την εκδήλωση της αναγέννησης, της αύξησης και γενικώς της πορείας της εξέλιξης των δασοσυστάδων της παραποτάµιας βλάστησης, καταλήγουµε στο συµπέρασµα ότι οι φυτοκοινωνικές ενώσεις του πλατάνου (πρωτίστως), της ιτιάς, της λεύκης, του σκλήθρου, του αρµυρικιού αποτελούν την εκδήλωση των σταθερών και αµετάβλητων συνθηκών του τόπου, δηλαδή την τελική ένωση KLIMAX.
Έτσι έχουν δηµιουργηθεί κατά θέσεις συστάδες πολύ καλής φυσικοβιολογικής ανάπτυξης και οι διαχ/κές µας ενέργειες µε την εφαρµογή της παρούσας θα αποβλέπουν στην διατήρηση, βελτίωση, ανάπτυξη και επέκταση του δασοπονικού είδους του πλατάνου, καθώς και στην διατήρηση της µίξης των άλλων ειδών που υπάρχουν στην φυτοδιάπλαση, δηλαδή λεύκης, ιτιάς, σκλήθρου κλπ.
Εκείνο το οποίο παρατηρείται είναι:
1. Σε νέες θέσεις δάσους που δηµιουργούνται είτε επί της κοίτης ή διάφορα διάκενα εντός του δάσους έχουµε αναγέννηση περισσότεροαρµυρικιού – ιτιάς και λεύκης.
2. Όπως είναι φυσικό εξ’άλλου τα πλατανοδάση της περιοχής παρουσιάζουν µια διάρθρωση (ηλικίας – ύψους – διαµέτρου κλπ) αυξανόµενη από τις εντός πληµµυρικής κοίτης θέσεις προς τα εξωτερικά όρια της βλάστησης.
ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ.
Α. ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΟΡΓΑΝΟ ΚΟΣΜΟ.
1. Απόπλυση – διάβρωση και ολίσθηση των εδαφών Οι κίνδυνοι από τον ανόργανο κόσµο εντοπίζονται στις συνεχείς µεταβολές της κοίτης του Σπερχειού καθώς και στις περιπτώσειςυπερχειλίσεως αυτού κατά την χειµερινή περίοδο. Αποτέλεσµα είναι να παρατηρούνται σε θέσεις ειδικά µε περιορισµένη βλάστηση διαβρώσεις και παράσυρση εδαφών, αφού τα χειµαρρικά φαινόµενα είναι έντονα. Ο καθαρισµός και η διαµόρφωση της κοίτης και η διευθέτηση όλων των υπερκείµενων ρευµάτων προτείνεται σαν µέτρο που συµβάλει στην ελάττωση αυτού του φαινοµένου.
2. Χιονοθλασίες – Ανεµοριψίες Χιονοθλασίες – ανεµοριψίες είναι ελάχιστες έως µηδαµινές και συνιστώνται στην εκρίζωση κάποιων δένδρων και σε θραύσεις κορυφών και κλαδιών.
Από πλευράς δασοπονίας και προς αποφυγή του κινδύνου αυτού προτείνονται κατάλληλες καλλιεργητικές επεµβάσεις, ώστε και η ανανέωση του δάσους να γίνεται από τους καλύτερους φαινότυπους.
Β. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΝΟΡΓΑΝΟ ΚΟΣΜΟ.
1. Βοσκή
Σαν θετικά στοιχεία αναφέρονται ότι: α. Ο αριθµός τωνζώων είναι µικρός. β. Η αντοχή του πλατάνου σαν δασοπονικό είδος στην βόσκηση (ουσιαστικά δεν βόσκεται) και έτσι τα προβλήµατα που δηµιουργούνται δεν είναι έντονα.
2. Κλαδονοµή – Λαθροϋλοτοµίες – Εκχερσώσεις
Υφίστανται σε µικρό βαθµό λόγω του αναδασµού της περιοχής και της οριοθέτησης του δάσους µε αγροτικούς δρόµους.
3. Πυρκαγιές
Με δεδοµένο ότι ο πλάτανος δεν είναι πυρόφιλο είδος ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι µειωµένος. Αιτίες των πυρκαγιών είναι:
α. οι διάσπαρτοι σκουπιδότοποι
β. οι εµπρησµοί από αµέλεια
Για την πλήρη αποφυγή των πυρκαγιών προτείνονται:
α. η αποµάκρυνση του υπορόφου κατά θέσεις
β. η οριοθέτηση όπου δεν υπάρχει
4. Ζιζάνια – Παράσιτα – Έντονα – Μύκητες
Δεν υφίσταται ιδιαίτερος κίνδυνος
5. Κυνήγι
Απαιτείται η τήρηση των διώξεων περί θήρας γιατί είναι χώρα µε πλούσια πανίδα. Γεγονός είναι όµως ότι η ευαισθητοποίηση πολιτικών υπηρεσιών και ΟΤΑ, έχει περιορίσει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια αυτούς τους κινδύνους.
ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΕΣ – ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ – ΥΓΙΕΙΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΙ∆ΡΑΣΕΙΣ.
Το δάσος γενικά είναι γνωστό ότι µε τις διάφορες παραγωγικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικοπολιτιστικές λειτουργίες του αποκτά και έχει µεγάλη αξία και ανεκτίµητη προσφορά. Ειδικότερα για το υπό µελέτη «παραποτάµιο δάσος Σπερχειού ποταµού» έχουµε:
1. Προστατευτικές επιδράσεις
Το παραποτάµιο δάσος του Σπερχειού (πλατανοδάση και παρόχθια), λόγω θέσης του, έκτασης και δοµής του, έχει και ασκεί µεγάλη προστατευτική επίδραση. Αυτός ο ποταµός χαρακτηρίζεται ως χειµαρροπόταµος, που συχνά κατά την χειµερινή περίοδο δηµιουργεί έντονα πληµµυρικά φαινόµενα µε σοβαρές επιπτώσεις στις γεωγραφικές καλλιέργειες κλπ.
Η αντιµετώπιση βέβαια αυτού του φαινοµένου θεωρούµε ότι αποτελεί αντικείµενο µιας γενικότερης µελέτης που αφορά όλη τηνκοιλάδα του Σπερχειού όπως:
1. Με ορθολογική διαχείριση των υπερκείµενων δασών Τυµφρηστού, Βαρδουσίων, Βίστριζας – Οίτης και Όρθρυος.
2. Με αντιπληµµυρικά έργα και διευθέτηση της κοίτης όλων των παραποτάµων και κυρίως κοίτης του Σπερχειού
Τώρα στο υπό εξέταση δάσος και όσον αφορά τις προστατευτικές του ιδιότητες έχουµε να παραθέσουµε τα παρακάτω στοιχεία:
Ο πλάτανος σαν κυρίαρχο είδος αυτής της παραποτάµιας βλάστησης, µε τις ιδιότητες που έχει σαν δασοπονικό είδος, να καταλαµβάνει δηλαδή ταχέως τις κοίτες και τις αµµοχαλικώδες προσχώσεις (στην προκειµένη περίπτωση συνεπικουρούµενο από ιτιές, λεύκες, και αλµυρίκια), στερεώνει τις κοίτες αντέχει στις κρούσεις, συγκρατεί τα φερτά υλικά, εποµένως συµβάλει στην αποτροπή φαινοµένων όπως µεταφοράς φερτών υλικών, διάβρωσης, στο υδάτινο ισοζύγιο και στην προστασία των γεωργικών εκτάσεων.
Τα µέτρα δε που προτείνονται για την διατήρηση και αύξηση της προστατευτικής του αξίας εντοπίζονται:
1)στην οριοθέτηση και εξασφάλιση αυτού.
2)στην προστασία από λαθροϋλοτοµίες, εκχερσώσεις κλπ.
3)στην αυστηρή τήρηση των διατάξεων περί βοσκής.
4)στην συντήρηση των όποιων επεµβάσεων (υλοτοµικών, αναψυχής κλπ).Επισηµαίνουµε επίσης την προστασία που προσφέρει στην πανίδα και ιδιαίτερα στην ορνιθοπανίδα, που στην ευρύτερη περιοχή της κοιλάδας του Σπερχειού παρουσιάζει ιδιαίτερο πλούτο και ενδιαφέρον. Συνολικά έχουν καταγραφεί 182 είδη πτηνών (93 του παραρτήµατος Ι της οδηγίας 79/409 ΕΟΚ, 56 µεταναστευτικά είδη και άλλα 33 σηµαντικά είδη).
3. Αισθητικές – υγιεινές και λοιπές επιδράσεις
Πέρα από το προστατευτικό – υδρονοµικό χαρακτήρα του δάσους και µε, ότι το δάσος, δεν αποτελεί µόνο αντικείµενο παραγωγικής διαδικασίας, αυτό έχει τεράστια προσφορά και ωφέλειες για τη ζωή µας, όπως για την υγεία, στην αναψυχή, στην οµορφιά και βέβαια µέσα στα πλαίσια της µέχρις ορίου ανταγωνιστικότητας των χρήσεων ως δάση µε πολλαπλή χρήση.Το δάσος της υπό µελέτη περιοχής διασχίζει δια του Σπερχειού ποταµού το δυτικό τµήµα του Νοµού Φθιώτιδας, εκτείνεται µέσα σε κατοικηµένη περιοχή (Δήµοι Αγ. Γεωργίου – Μακρακώµης – Σπερχειάδας – Υπάτης και Λιανοκλαδίου), απέχει ελάχιστα 5-40 χλµ από το αστικό κέντρο της πόλης Λαµίας, έχει σχεδόν περιµετρική πρόσβαση, εκτείνεται εκ παραλλήλου µε τον εθνικό δρόµο Λαµίας – Καρπενησίου και σε συνδυασµό µε την όλη δοµή του, όπως το επίπεδο του εδάφους, η συνεχής τροφοδότηση µε νερό, η εναλλαγή υδάτινων, γαιωδών και δασωµένων επιφανειών µικρής ή µεγάλης έκτασης και η ποικιλία σχηµάτων, δηµιουργούν ένα έντονα διαφοροποιηµένο βιοτικό περιβάλλον (µε υδρόβια και υγρόφιλη βλάστηση κυρίως παρόχθιας, πλατανοδάση, θαµνώνες µε λυγαριά – αρµυρίκια – πικροδάφνες και διαφορετικοί τύποι Μακί στις παρυφές) που ανάλογα µε τον βαθµό διαφοροποίησης δηµιουργεί κριτήρια για την αξιολόγησή του, γενικώς προσφέρεται, ως χώρου αναψυχής, εκπαίδευσης, ψυχικής – πνευµατικής ηρεµίας καιυγιεινής επίδρασης.Ειδικά στα πλατανοδάση Μεξιατών – Παλιουρίου – Καστρίου – Μάκρης µπορούν να δηµιουργηθούν χώροι αναψυχής, υπαίθριου γεύµατος (πικ-νικ), κατασκήνωσης, ξεκούρασης για τους ταξιδεύοντες, πεζοπορικού τουρισµού, δηµιουργία περιπτέρου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, πολιτιστικές εκδηλώσεις κλπ σε συνδυασµό µε τον Εθνικό ∆ρυµό Οίτης.
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΠΛΑΤΑΝΟΥ.
α. Διαχειριστική µορφή.
Ο πλάτανος σχηµατίζει αυτοφυείς ενώσεις, οι οποίες έχουν σχήµα επιµηκών λωρίδων στις παραποτάµιες εκτάσεις του Σπερχειού ποταµού.Η διαχειριστική µορφή είναι σπερµοφυής οµήλικη κατ’ αθροίσµατα, ως αποτέλεσµα της φυσικής εξέλιξης αυτής και ανταποκρίνεται από κάθε άποψη λόγω και της δοµής και σύνθεσης στον σκοπό που έχει τεθεί.Γι’αυτή την διαχειριστική περίοδο και λόγω της δυναµικής εξέλιξης που παρουσιάζει δεν τίθεται θέµα αλλαγής αυτής προς την κηπευτική µορφή που θεωρείται η ιδανική.Το δάσος για πρώτη φορά τίθεται σε ορθολογική διαχείριση και απαιτείται παρατήρηση όλων των παραµέτρων που σε συνδυασµό µε τον σκοπό που εξυπηρετεί θα καθοριστούν στην δεύτερη διαχειριστική µελέτη, όποιες µεταβολές δασοκοµικά µπορεί να γίνουν.Εκείνο το οποίο απαιτείται και θα επιδιωχθεί δια των προτεινόµενων µέτρωνείναι µια κανονική κατά χώροτάξη.
β. Ανίδρυση του ξυλώδους κεφαλαίου.
Η ανίδρυση του ξυλώδους κεφαλαίου, τόσο του πλατάνου και των άλλων δασοπονικών ειδών που απαντούν διάσπαρτα, θα επιδιωχθεί µε τις εξής διαχειριστικές πράξεις:
1. µε την διενέργεια εξυγιαντικών υλοτοµιών σε άτοµα τα οποία είναι κακής ποιότητας, υγείας και ανάπτυξης (καχεκτικά, στρεβλά, κουφαλερά κλπ).
2. µε την διενέργεια αναγεννητικών υλοτοµιών που θα καθορίζονται από την δασοπονική χρησιµότητα των ενώσεων ξεχωριστά. Επιδιώκουµε πλήρη και συνεχή δασοκάλυψη, κανονική κατά χώρο τάξη, παροχή όσο το δυνατόν µεγαλύτερων έµµεσωνωφελειών.
3. µε την διενέργεια ενδεδειγµένων καλλιεργητικών χειρισµώνστις ανώριµες ενώσεις.Σε όλες τις παραπάνω δε περιπτώσεις θα λαµβάνεται πάντοτε σοβαρά υπόψη η προστατευτική και αισθητική σηµασία των ενώσεων πλατάνου, αποκλεισµένων φυσικά των επεµβάσεων στις κρίσιµες από άποψη προστασίας εδάφους, ενώσεις.
γ. Καλλιέργεια του ξυλώδους κεφαλαίου.
Με την καλλιέργεια επιδιώκεται η ποσοτική αύξηση σε συνδυασµό µε την ποιοτική βελτίωση του ξυλώδους κεφαλαίου. Έτσι συγχρόνως µε τις αναγεννητικές – εξυγιαντικές υλοτοµίες θα διενεργούνται κι όλες οι καλλιεργητικές (καθαρισµοί, αραιώσεις, κλαδεύσεις).Στις κορµοσυστάδες πρέπει να πραγµατοποιηθούν εξευγενιστικές αραιώσεις στις οποίες µε θετική επιλογή θα εκλεγούν και θα ευνοηθούν επίλεκτα άτοµα ή άτοµα του µέλλοντος. Αυτά θα γίνουν ισχυρά, θα είναι ποιοτικά καλύτερα και θα παρουσιάζουν µεγάλη αύξηση.
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΡΟΧΘΙΑΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ.
α. Εκλογή δασοπονικού είδους.
Όπως έχουµε αναφέρει η ΙΙ διαχειριστική κλάση της παρόχθιας βλάστησης συνιστάται από τα δασοπονικά είδη (σε µίξη), πλάτανος, λεύκη, ιτιά, σκλήθρο, αρµυρίκι, λυγαριά κ.ά. και εµφανίζονται ήτοι σε φυσικές παρόχθιες ζώνες βλάστησης, σύµπυκνες, νεαρής ηλικίας (10-20 ετών) ή υπό µορφή θαµνώδους και αραιής βλάστησης.Λόγω της σύνθεσης – δοµής και θέσης τους, έχουν µεγάλη προστατευτική επίδραση και θαυµάσια αισθητική όψη. Βρίσκονται σε πλήρη ισορροπία µε το περιβάλλον από κάθε άποψη και δεν αντιµετωπίζεται θέµα αλλαγής της δοµής και σύνθεσης αυτών.
β. Διαχειριστική μορφή – ανίδρυση και καλλιέργεια ξυλώδους κεφαλαίου.
Τα παραπάνω δασοπονικά είδη σχηµατίζουν αυτοφυείς ενώσεις σε σχήµα επιµηκών λωρίδων (παρόχθιες) ή καταλαµβάνουν υπό µορφή θαµνώδους µερικώς δασοσκεπής, θέσεις που σχηµατίσθηκαν εντός της πληµµυρικής κοίτης. Η διαχειριστική µορφή αυτών είναι σπερµοφυής οµήλικη. Τα τµήµατα της κλάσηςαυτής είναι εκτός διαχείρισης. Η θέση τους, το σχήµα τους, η δοµή τους και σύνθεσή τους, είναι αποτέλεσµα φυσικής εξέλιξης, είναι δηλαδή φυσικές ζώνες βλάστησης µικρής ηλικίας και σε πρώτη φάση εκείνο το οποίο προτείνεται και θεωρείται απαραίτητο είναι, χωρίς να επιδιώκεται κάποια αλλαγή της δασοπονικής µορφής, η παρατήρηση της εξέλιξης τους και µέσα από καθαρισµούς – αραιώσεις – κλαδεύσεις, να επιτύχουµε µια ποσοτική και ποιοτική αναβάθµιση ώστε να εκπληρώνει όσο το δυνατόν καλύτερα τις προστατευτικές, αισθητικές κλπ., επιδράσεις.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΓΩΓΟΥΛΟΥ

The Earth Charter.

Οι Αρχές του Καταστατικού Χάρτη της Γης:

Ι. ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.
1. Δείξε το σεβασμό σου προς τη ζωή σε όλες τις εκφάνσεις της.
α.Αναγνώρισε πως όλα τα όντα αλληλοεξαρτώνται και πως κάθε μορφή ζωής είναι πολύτιμη, ανεξαρτήτως της αξίας που της προσδίδουν οι άνθρωποι.
β.Δείξε πίστη στην έμφυτη αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπινων υπάρξεων και στο διανοητικό, καλλιτεχνικό, ηθικό και πνευματικό δυναμικό της ανθρωπότητας.
2.Φρόντισε για την κοινότητα της ζωής, με κατανόηση, ευσπλαχνία, και αγάπη.
α.Αποδέξου πως παράλληλα με το δικαίωμα της κτήσης, διαχείρισης και χρήσης των φυσικών πόρων έρχεται το καθήκον της παρεμπόδισης κάθε περιβαλλοντικής βλάβης, καθώς και της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
β.Αναγνώρισε, πως μεγαλύτερη ελευθερία, γνώση και δύναμη συνεπάγονται αυξημένη ευθύνη για την προώθηση του κοινού οφέλους.
3.Οικοδόμησε δημοκρατικές κοινωνίες, που να είναι δίκαιες, συμμετοχικές, βιώσιμες και ειρηνικές.
4.Διαφύλαξε τη γενναιοδωρία και την ομορφιά του πλανήτη Γη για τη σημερινή και τις μέλλουσες γενεές.
Για την εκπλήρωση των τεσσάρων αυτών ευρύτερων δεσμεύσεων, υπάρχει ανάγκη για:
ΙΙ.ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑ.
5.Προστάτευσε και αποκατάστησε την ακεραιότητα των οικοσυστημάτων της Γης, επιδεικνύοντας ειδική μέριμνα για την βιοποικιλότητα και τις φυσικές διαδικασίες διατήρησης της ζωής.
6.Υιοθέτησε την παρεμπόδιση της βλάβης, ως την βέλτιστη μέθοδο περιβαλλοντικής προστασίας και σε περίπτωση γνωστικής ανεπάρκειας εφάρμοσε προσεγγιστικές μεθόδους πρόληψης.
7.Υιοθέτησε μοντέλα παραγωγής, κατανάλωσης και αναπαραγωγής που σέβονται τις αναπαραγωγικές ικανότητες του πλανήτη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ευημερία της κοινότητας.
8.Μελέτησε σε βάθος την οικολογική βιωσιμότητα και προώθησε την ανοικτή ανταλλαγή και ευρεία εφαρμογή της αποκτώμενης γνώσης.
ΙΙΙ.ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ.
9.Εξάλειψε τη φτώχεια, σαν ηθικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό καθήκον.
10.Διασφάλισε, πως οι οικονομικές δραστηριότητες και οι θεσμοί σε όλα τα επίπεδα προωθούν την ανθρώπινη εξέλιξη με δίκαιο και βιώσιμο τρόπο.
11.Διασφάλισε την ισότητα και την ισοτιμία των φύλων σαν προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και προήγαγε καθολική πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και την οικονομική ευκαιρία.
12.Διαφύλαξε το αδιάκριτο δικαίωμα όλων για ένα φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, που σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τη φυσική υγεία και την πνευματική ευημερία, με ιδιαίτερη έμφαση στα δικαιώματα των αυτοχθόνων λαών και των μειονοτήτων.
IV. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ.
13.Ενίσχυσε τους δημοκρατικούς θεσμούς σε όλα τα επίπεδα και εξασφάλισε διαφάνεια και υπευθυνότητα στην διακυβέρνηση, συμμετοχικές και περιεκτικές διαδικασίες στη λήψη των αποφάσεων, καθώς και πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
14.Ενσωμάτωσε στην επίσημη εκπαίδευση και την διά βίου μάθηση τη γνώση, τις αξίες και τις δεξιότητες που απαιτούνται για έναν επαρκή τρόπο διαβίωσης.
15.Αντιμετώπισε όλα τα έμβια όντα με σεβασμό και ενσυναίσθηση.
16.Προώθησε μια κουλτούρα διαλλακτικότητας, μη βίας και ειρήνης.

Μπαγάσας.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΑΣ.

Welcome to Tijuana.

Toledo

Chateau de Saumur.

Heiligenblut.

Μόσχα.

Σαντορίνη...

Stonehedge.

Χωρίς λόγια...

Βλέμα στο μέλλον.

ΑΝΟΙΞΗ...

Παρθένα φύση...

Native americans.

Η ΑΙΤΩΛΙΚΗ ΠΟΛΗ ΑΚΡΑΙ

Η αιτωλική πόλη Άκραι, είναι μια αρχαία πόλη, που αποκαλύφθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της, στην περιοχή του σημερινού ορεινού χωριού Λιθοβούνι στη Μακρυνεία πάνω από τη λίμνη Τριχωνίδα. Η διάνοιξη δρόμων στα μέσα της δεκαετίας του 1970 έφερε στο φως το αρχαίο νεκροταφείο με τους 68 τάφους. Η αρχαιολόγος Φωτεινή Ζαφειροπούλου, που πραγματοποίησε πριν από μερικά χρόνια την ανασκαφή, προϊσταμένη τότε της Εφορείας Δελφών, είναι ακόμη και σήμερα εντυπωσιασμένη από αυτόν τον τόπο ο οποίος φαίνεται ότι κρύβει πολλά μυστικά στη γη του, όπως γράφτηκε πρόσφατα σε άρθρο της Μαρία Θερμού στην εφημερίδα «Το Βήμα» της 8-3-2008. Οι τάφοι ήταν κιβωτιόσχημοι, κατασκευασμένοι από ντόπια πέτρα, και απλώνονταν σε δύο λόφους κυρίως, στα νότια και νοτιοανατολικά του Λιθοβουνίου. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα φαίνεται ότι ανήκαν σε άτομα με ηγετικές θέσεις, καθώς βρίσκονταν σε ιδιαίτερα εξέχοντα σημεία. Τα σημαντικότερα και ορισμένα μάλιστα μοναδικά στο είδος τους ευρήματα προέρχονται από έναν τέτοιο τάφο, όπου βρέθηκαν επίσης δύο σκελετοί νεαρών ατόμων: είναι δύο όμοια χρυσά μετάλλια με ανάγλυφη προτομή ενός προσώπου, το οποίο δεν μπορεί να ταυτιστεί, ένα χρυσό ασπίδιο με ανάγλυφη παράσταση κεραυνού αλλά και πολύτιμο λίθο από αιματίτη, χρυσό περίαπτο, χρυσά σκουλαρίκια με φτερωτούς ερωτιδείς, ένα περιδέραιο με χρυσές χάντρες, ακόμη όμως και ένα γυάλινο σκεύος που αποτελείται από τρία τμήματα. Στην ίδια περιοχή όμως, αυτή τη φορά κοντύτερα στη λίμνη, είχε ανακαλυφθεί πολύ πριν, το 1963, ένας μυκηναϊκός τάφος, ο οποίος παρ΄ ότι δεν έτυχε κανονικής ανασκαφής έδωσε μερικά ενδιαφέροντα επιθετικά όπλα, και ταυτόχρονα την πληροφορία ότι η περιοχή είχε ήδη κατοικηθεί από την Υστερη Μυκηναϊκή περίοδο, δηλαδή από τον 14ο αι. π.Χ. Και πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει άλλωστε, αφού τα πλούσια λόγω της λίμνης εδάφη και η γειτνίαση με τη θάλασσα προσφέρονταν για κατοίκηση, ενώ η τραχύτητα των βουνών προσέφερε την απαραίτητη προστασία. Όπως αποδεικνύεται σήμερα από τα αρχαιολογικά ευρήματα, η Αιτωλία ήταν εύρωστη οικονομικά και διέθετε αντίστοιχη πολιτική και πολιτιστική ανάπτυξη. Η Μαρία Θερμού στο ως άνω δημοσίευμα μας υπενθυμίζει ότι ο Θουκιδίδης γράφει για τους Αιτωλούς: «Το γαρ έθνος μέγα μεν είναι το των Αιτωλών και μάχιμον, οικούν δε κατά κώμας ατειχίστους και ταύτας διά πολλού».Την ιστορία της αρχαίας αυτής πόλης των Άκρων σκοπεύει να γνωστοποιήσει ο σύλλογος των Λιθοβουνιωτών στην Αθήνα, ή καλύτερα ο Σύλλογος Άκρων με την επωνυμία «Πανόραμα» με την έκδοση ενός σημαντικού λευκώματος με τον τίτλο «Λιθοβούνι Μακρυνείας», η ονομασία του χωριού δηλαδή, το οποίο εκτός από κάποιες φωτογραφίες της περιοχής περιλαμβάνει ως κύριο σώμα τα ευρήματα από το αρχαίο νεκροταφείο. Χρονολογημένα από τον 5ο αι. π.Χ. ως τα μέσα του 3ου αι. π.Χ., είναι πολλά κοσμήματα, δηλαδή δαχτυλίδια, βραχιόλια, σκουλαρίκια και περιδέραια- μερικά από τα οποία είναι χρυσά-, είναι χάλκινοι καθρέφτες, οι οποίοι αποτελούν ένα ιδιαίτερο εύρημα ούτως ή άλλως, είναι χάλκινες στλεγγίδες, ασημένια αγγεία, γυάλινα σκεύη και ενδιαφέρουσα κεραμική, η οποία ήταν κατά το μεγαλύτερο μέρος της εισηγμένη από εργαστήρια της Αττικής, της Κορίνθου και κυρίως της Ηλιδος. Ένα λεύκωμα μάλιστα με τα ιδιαίτερα λαμπρά ευρήματα που αποκαλύφθηκαν στο νεκροταφείο των Ακρών έρχεται να δώσει μια νέα διάσταση στο μικρό και όμορφο χωριό «Λιθοβούνι», το οποίο όμως, όπως και η περιοχή, κρύβει μεγάλη ιστορία. Παράλληλα, μέσα από το λεύκωμα αυτό αναδεικνύονται και οι φυσικές ομορφιές του χωριού μας. Το Λιθοβούνι, κτισμένο κάτω ακριβώς από το κάστρο των αρχαίων Άκρων, με την απέραντη θέα που προσφέρει και τους φιλόξενους ανθρώπους του, είναι ένας τόπος όπου κυριαρχεί η γαλήνη και η ηρεμία και όπου ο άνθρωπος σμίγει με τη φύση. Το πολύχρωμο σκηνικό της παρθένας φύσης και το αγνάντεμα της λίμνης Τριχωνίδας σας ταξιδεύουν στο χώρο και στο χρόνο, που αρνείται και αντιστέκεται στην αβάσταχτη ελαφρότητα του σήμερα. Συγγραφείς του έργου είναι η Φωτεινή Ζαφειροπούλου και η Αναστασία Γεωργιάδου.

Pancho Villa.

Ο Πάντσο Βίλα γεννήθηκε ως Ντορότεο Αράνγκο στο Σαν Χουάν ντελ Ρίο του Μεξικό το 1877. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην επαρχία Ντουράνγκο ώσπου στην ηλικία των 16 σκότωσε τον άνδρα που βίασε την αδερφή του και αναγκάστηκε να αλλάξει το όνομα του σε Φραντζέσκο Βίλα για να διαφύγει από το νόμο. Στην ηλικία των 20 ο Βίλα μετακινήθηκε νοτιότερα δουλεύοντας ως ανθρακωρύχος και έμπορος ζώων. Στις αρχές τ ου 1900 ξεκίνησε να οργανώνει ομάδες ανταρτών που έκλεβαν ζώα από πλούσιους τσιφλικάδες και τα μοίραζαν σε άπορους εργάτες. Ο δικτάτορας Ντίαζ επικύρηξε τον Πάντσο Βίλα με μεγάλα ποσά αλλά ο λαός γρήγορα τον αναγνώρισε ως ήρωα και τον φυγάδευε όταν τα κυβερνητικά στρατεύματα του έστηναν ενέδρες.
Σύντομα, οι αντάρτες του Πάντσο Βίλα άρχισαν να χτυπούν κρατικές τράπεζες και με τα χρήματα βοηθούσαν τις τοπικές κοινωνίες να απαλλαγούν από την οικονομική εξουσία των Αμερικάνων εποίκων που είχαν αγοράσει μεγάλες εκτάσεις στο Μεξικό. Μέχρι το 1909 ο Πάντσο Βίλα είχε γίνει -εκτός από λαϊκός ήρωας- ο φόβος κι ο τρόμος των Αμερικάνων και Μεξικανών γαιοκτημόνων. Οι επαφές του με τον επαναστάτη Φραντζέσκο Μαδέρο, κατέληξαν στην ένωση των δυνάμεων τους το 1910. Η χαρισματική μορφή του Βίλα μπόρεσε να επιστρατεύσει χιλιάδες Μεξικανούς αλλά και αρκετούς Αμερικάνους για τους σκοπούς της επανάστασης. Φρόντισε μάλιστα να δημιουργήσει ένα ολόκληρο τάγμα από Αμερικάνους αντάρτες με διοικητή τον Tracey Richardson βετεράνο από πολλούς επαναστατικούς στρατούς της λατινικής Αμερικής.
Οι δυνάμεις του Μαδέρο αρχικά επικράτησαν αλλά ύστερα από την δολοφονία του και το πραξικόπημα του Βικτοριάνο Χουέρτα, ο Βίλα μαζί με τους Καράνζα και Ομπρεγκόν αναγκάστηκαν να αναδιπλωθούν. Η επανάσταση του Μεξικό συνεχίστηκε με μεγαλύτερη αυτή τη φορά ορμή και στο πέρασμα τους, οι δυνάμεις του Βίλα απαλλοτροίωναν όλες τις μεγάλες φάρμες και φυτείες αποζημιώνοντας με αυτές τις χήρες και τα ορφανά των ανταρτών που είχαν χάσει την ζωή τους στις μάχες. Αυτή η κίνηση τον έκανε γνωστό και στις ΗΠΑ όπου ο μύθος του προσέλκυσε κινηματογραφικές εταιρείες που γύριζαν ταινίες με την ζωή του και απαθανάτιζαν τις ιστορικές του νίκες.
Το 1914 οι στρατοί του Πάντσο Βίλα και του Εμιλιάνο Ζαπάτα ενώθηκαν στην πόλη του Μεξικό κατακτώντας την και ολοκληρώνοντας έτσι με επιτυχία την Μεξικανική επανάσταση.
Διαφωνίες ανάμεσα στους αρχηγούς της επανάστασης σύντομα έφερε τον Βίλα αντιμέτωπο με τους παλιούς του συμμάχους Ομπρεγκόν και Καράνζα. Όταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ στήριξε ανοιχτά την προεδρεία του Καράνζα, ο Πάντσο Βίλα για αντίποινα επιτέθηκε στις συνοριακές πόλεις των ΗΠΑ τρέποντας σε φυγή την αμερικανική εθνοφυλακή. Η εικόνα του ως ήρωας της επανάστασης σύντομα καταστράφηκε για τους Αμερικάνους αν και οι Μεξικανοί συνέχιζαν να τον βλέπουν ως εκδικητή για δεκαετίες καταπίεσης από τους Γιάνκηδες. Παρά την δημοφιλία του όμως, άρχισε να χάνει την μία μάχη μετά την άλλη από τον στρατό του Καράνζα και του Ομπρεγκόν. Ύστερα από δύο αποτυχημένες προσπάθειες του Αμερικανικού στρατού να τον νικήσουν το 1916 και το 1919 τελικά η Μεξικανική κυβέρνηση δέχτηκε την παράδοση του και την απόσυρση του από την πολιτική ζωή με τον τίτλο του στρατηγού. Το 1923 κι ενώ επέστρεφε από την πόλη Παράλ, αμερικάνοι και κυβερνητικοί πράκτορες έστησαν ενέδρα και δολοφόνησαν τον μεγάλο ηγέτη της μεξικανικής επανάστασης.
Στις μέρες μας οι Μεξικανοί θυμούνται τον Πάντσο Βίλα με περηφάνια αφού ο ίδιος κατάφερε τις μεγαλύτερες νίκες στον αγώνα του λαού για δημοκρατία και ελευθερία. Εξαιτίας της επιτυχημένης εκστρατείας του Πάντσο Βίλα εναντίον της Αμερικής και της νίκης του επί του αμερικανικού στρατού στην μάχη του Columbus θεωρείται ως ο μοναδικός στρατιωτικός διοικητής που κατάφερε να εισβάλλει και νικήσει τις ΗΠΑ σε δικό τους έδαφος.