19/11/26

Εχθρός του καλού είναι το καλύτερο.


Γιατί άραγε το καλύτερο να είναι εχθρός του καλού; Δεν θα έπρεπε να είναι ο φυσικός του σύμμαχος, η επόμενη βαθμίδα μιας διαρκούς εξέλιξης; Κι όμως, η ανθρώπινη εμπειρία έχει αποδείξει ότι η επιδίωξη του ιδανικού μπορεί να αποδειχθεί εξίσου καταστροφική με την αποδοχή του ανεπαρκούς.

Η ανθρώπινη φύση έχει μια έμφυτη δυσκολία να συμφιλιωθεί με το ήδη επιτυχημένο. Πάντοτε υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, κάτι που επιδέχεται βελτίωση, μια λεπτομέρεια που θα μπορούσε να διορθωθεί. Η επιθυμία για το καλύτερο αποτελεί αναμφίβολα κινητήρια δύναμη της προόδου. Είναι όμως και μια παγίδα, όταν μετατρέπεται σε αυτοσκοπό.

Γιατί δεν είναι κάθε προσπάθεια βελτίωσης απαραίτητα προς τη σωστή κατεύθυνση. Μερικές φορές, η επιμονή να τελειοποιήσουμε κάτι που ήδη λειτουργεί καλά διαταράσσει τις ισορροπίες του, ακυρώνει την αξία του και τελικά καταστρέφει αυτό που αρχικά θέλαμε να προστατεύσουμε. Η επιπλέον παρέμβαση δεν προσθέτει πάντοτε αξία. Μπορεί απλώς να αφαιρεί από το υπάρχον.

Η σκέψη αυτή δεν αφορά μόνο τη χειρουργική, όπου η απόσταση ανάμεσα σε ένα καλό και σε ένα καλύτερο αποτέλεσμα μπορεί να κρύβει δυσανάλογους κινδύνους. Αφορά κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα. Από την αρχιτεκτονική και την τεχνολογία μέχρι την πολιτική, την οικονομία και τις προσωπικές σχέσεις. Πόσες φορές μια λειτουργική κατάσταση ανατρέπεται στο όνομα μιας υποτιθέμενης αναβάθμισης; Πόσες φορές μια επιτυχημένη επιλογή αντικαθίσταται από μια πιο φιλόδοξη, χωρίς να έχει προηγηθεί η αναγκαία σκέψη για το τίμημα;

Η σύγχρονη κουλτούρα της διαρκούς βελτιστοποίησης έχει σχεδόν μετατρέψει την τελειότητα σε υποχρέωση. Τίποτε δεν πρέπει να παραμένει όπως είναι. Κάθε προϊόν χρειάζεται αναβάθμιση, κάθε σύστημα αναδιοργάνωση, κάθε άνθρωπος αυτοβελτίωση. Η σταθερότητα εκλαμβάνεται ως στασιμότητα και η αποδοχή ενός καλού αποτελέσματος ως έλλειψη φιλοδοξίας. Κι όμως, η διατήρηση μιας ισορροπίας μπορεί να απαιτεί μεγαλύτερη κρίση από την ανατροπή της.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της ρήσης «Το τέλειο είναι εχθρός του καλού». Δεν αποτελεί υπεράσπιση της μετριότητας, ούτε πρόσκληση στην αδράνεια. Αποτελεί προειδοποίηση απέναντι στην αλαζονεία της απόλυτης βεβαιότητας ότι κάθε παρέμβαση θα οδηγήσει σε κάτι ανώτερο. Η πραγματικότητα δεν λειτουργεί με μαθηματικές εγγυήσεις. Κάθε βελτίωση έχει το δικό της κόστος, κάθε αλλαγή τις δικές της απώλειες και κάθε επιπλέον προσπάθεια τον κίνδυνο να ανατρέψει όσα έχουν ήδη επιτευχθεί.

Ίσως, τελικά, η πραγματική ποιότητα να μην κρίνεται μόνο από το πόσο ψηλά μπορείς να φτάσεις, αλλά και από το πόσο καλά μπορείς να διακρίνεις τα όρια της παρέμβασής σου. Να γνωρίζεις πότε αξίζει να συνεχίσεις και πότε η επιμονή γίνεται υπερβολή. Πότε η βελτίωση είναι ουσιαστική και πότε αποτελεί απλώς μια προσπάθεια να ικανοποιηθεί η ανάγκη για το απόλυτο.

Γιατί η πρόοδος δεν μετριέται από τον αριθμό των αλλαγών, αλλά από την πραγματική αξία που αυτές προσθέτουν. Κάποιες φορές, το δυσκολότερο δεν είναι να κάνεις κάτι καλύτερο. Είναι να μην καταστρέψεις το καλό στην προσπάθειά σου να το τελειοποιήσεις.


Δεν υπάρχουν σχόλια: