Η ιστορία έχει μια παράξενη εμμονή να επαναλαμβάνεται. Αλλάζει σκηνικά, κοστούμια και πρωταγωνιστές, μετακινεί τα σύνορα και ξαναβαφτίζει τις έχθρες, χωρίς ποτέ να καταφέρνει να αλλάξει πραγματικά το έργο.
Στην καρδιά της ερήμου της Αιθιοπίας, στην Κοιλάδα των Διαβόλων, ο Κόρτο Μαλτέζε, ο εμβληματικός χαρακτήρας κόμικς, του σπουδαίου Ιταλού σχεδιαστή και συγγραφέα Ούγκο Πρατ, συναντά για άλλη μια φορά αυτό που ο άνθρωπος γνωρίζει να κατασκευάζει με αξιοθαύμαστη συνέπεια: έναν εχθρό. Δυο γειτονικές φυλές βρίσκονται στα πρόθυρα μιας γενικευμένης σύγκρουσης. Παλιοί λογαριασμοί, κληρονομημένες αντιπαλότητες, τιμή, συμφέροντα και εξουσία συνθέτουν το γνώριμο σκηνικό. Οι αφορμές μπορεί να είναι διαφορετικές, αλλά η κατάληξη μοιάζει προδιαγεγραμμένη.
Και κάπου εκεί εμφανίζονται οι Ρωμαίοι και οι Ιουλιέτες. Όχι απαραίτητα ως πρόσωπα μιας ερωτικής τραγωδίας, αλλά ως σύμβολα ενός κόσμου που αδυνατεί να ξεφύγει από τις διαχωριστικές γραμμές που ο ίδιος χαράζει. Γιατί η έχθρα, όπως και η παράδοση, περνά από γενιά σε γενιά. Τα παιδιά κληρονομούν πολέμους που δεν ξεκίνησαν, υπερασπίζονται μίση που δεν δημιούργησαν και συχνά πεθαίνουν για διαφορές που κανείς δεν θυμάται πια πώς άρχισαν.
Ο Σαίξπηρ έβαλε τους Μοντέγους και τους Καπουλέτους να σκοτώνουν την αγάπη στο όνομα της οικογενειακής τιμής. Η ιστορία έβαλε στη θέση τους φυλές, έθνη, θρησκείες, αυτοκρατορίες και κράτη. Το αποτέλεσμα παραμένει εντυπωσιακά ίδιο. Οι άνθρωποι βρίσκουν πάντα έναν λόγο για να χωριστούν σε στρατόπεδα και έναν ακόμη καλύτερο για να θεωρήσουν ότι το δικό τους στρατόπεδο έχει δίκιο.
Και η εξουσία; Συνήθως βρίσκεται κάπου στο βάθος, παρακολουθώντας τις συγκρούσεις, αξιοποιώντας τις αντιθέσεις και φροντίζοντας να μη στερέψει ποτέ η δεξαμενή των εχθρών. Γιατί ένας άνθρωπος που φοβάται τον διπλανό του δύσκολα θα αναρωτηθεί ποιος επωφελείται από τον φόβο του.
Ο Κόρτο Μαλτέζε, με τη διαρκή περιπλάνησή του έξω από τις βεβαιότητες των άλλων, μοιάζει να ανήκει σε έναν διαφορετικό κόσμο. Δεν έχει ιδιαίτερη διάθεση να υπερασπιστεί σημαίες, φυλετικές ταυτότητες ή κληρονομημένες αλήθειες. Περιπλανιέται ανάμεσα στους ανθρώπους, γνωρίζοντας πως οι μεγαλύτερες αποστάσεις δεν βρίσκονται στους χάρτες, αλλά μέσα στα μυαλά τους.
Ίσως αυτό να είναι και το πιο επίκαιρο σχόλιο της ιστορίας. Δεν είναι η έρημος που κάνει τους ανθρώπους να μοιάζουν χαμένοι. Είναι η αδυναμία τους να εγκαταλείψουν τις μικρές τους ερήμους, εκείνες που έχουν χτίσει μέσα τους με υλικά τον φόβο, την προκατάληψη και την ανάγκη να ανήκουν κάπου, ακόμη κι αν αυτό το κάπου απαιτεί να μισούν κάποιον άλλον.
Και έτσι, αιώνες μετά τους Ρωμαίους και τις Ιουλιέτες, εξακολουθούμε να αναζητούμε τους δικούς μας εχθρούς και τους δικούς μας απαγορευμένους έρωτες.
Μόνο που το έργο δεν χρειάζεται πια τον Σαίξπηρ για να γραφτεί. Το γράφουμε καθημερινά εμείς. Και, δυστυχώς, επιμένουμε να παίζουμε τους ίδιους ρόλους, ακόμη κι όταν γνωρίζουμε το τέλος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου