Μην σκοτώνετε τους ονειροπόλους.

 

Μην σκοτώνετε τους ονειροπόλους. Δεν ζητούν πολλά. Ένα παράθυρο ανοιχτό, έναν δρόμο που να μην οδηγεί πάντοτε εκεί όπου αποφάσισαν οι άλλοι, μια μικρή χαραμάδα για να περάσει λίγο φως μέσα από την καλοτακτοποιημένη σκοτεινιά του κόσμου.

Οι ονειροπόλοι είναι ενοχλητικοί επειδή δεν υπακούουν εύκολα στην πραγματικότητα. Την κοιτούν, τη βλέπουν ολόκληρη, με τις ρωγμές, τις αδικίες, τις γελοιότητές της, κι ύστερα κάνουν το ασυγχώρητο: φαντάζονται πως θα μπορούσε να είναι αλλιώς.

Αυτό ακριβώς είναι που τρομάζει περισσότερο την εξουσία κάθε είδους. Όχι ο άνθρωπος που φωνάζει, αλλά εκείνος που φαντάζεται. Η φωνή μπορεί να φιμωθεί. Το σώμα μπορεί να απομακρυνθεί. Η ιδέα όμως, όταν βρει καταφύγιο σε ένα άλλο μυαλό, έχει ήδη αρχίσει να πολλαπλασιάζεται.

Κι έτσι αρχίζει η εκπαίδευση της παραίτησης. «Έτσι είναι η ζωή». «Πάντα έτσι ήταν». «Δεν αλλάζει τίποτα». Μικρές καθημερινές δόσεις ρεαλισμού, αρκετές για να σκοτώσουν ένα όνειρο χωρίς να αφήσουν πτώμα. Γιατί ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να σκοτώσεις έναν ονειροπόλο δεν είναι να του απαγορεύσεις να ονειρεύεται. Είναι να τον πείσεις ότι το όνειρό του είναι γελοίο.

Κάποτε οι άνθρωποι ονειρεύονταν δικαιώματα που σήμερα θεωρούνται αυτονόητα. Ονειρεύτηκαν ελευθερία, ισότητα, παιδεία, κοινωνική δικαιοσύνη. Κάποιοι από αυτούς πλήρωσαν ακριβά το όνειρό τους. Οι επόμενοι όμως κληρονόμησαν κάτι περισσότερο από μια ιδέα: κληρονόμησαν την απόδειξη ότι η πραγματικότητα δεν είναι φυσικός νόμος. Είναι ανθρώπινη κατασκευή. Και ό,τι κατασκευάστηκε από ανθρώπους μπορεί, κάποτε, να ξανακατασκευαστεί.

Ο ονειροπόλος δεν είναι εκείνος που δεν βλέπει την πραγματικότητα. Είναι εκείνος που αρνείται να τη θεωρήσει τελική.

Γι' αυτό και η κοινωνία συχνά προτιμά τους προσαρμοσμένους. Εκείνους που ξέρουν πότε να σωπαίνουν, πότε να χειροκροτούν, πότε να συμβιβάζονται και κυρίως πότε να εγκαταλείπουν μια σκέψη πριν γίνει επικίνδυνη. Ο ονειροπόλος, αντίθετα, έχει αυτή την ενοχλητική συνήθεια να ρωτάει «γιατί;». Και ύστερα, ακόμη χειρότερα, να ρωτάει «γιατί όχι;».

Από εκεί αρχίζουν όλα.

Από ένα παιδί που κοιτάζει τον ουρανό και δεν βλέπει μόνο σύννεφα. Από έναν ποιητή που αρνείται να περιγράψει τον κόσμο όπως είναι. Από έναν ερωτευμένο που πιστεύει ότι δύο άνθρωποι μπορούν να συναντηθούν χωρίς ιδιοκτησία. Από έναν πολίτη που θεωρεί απαράδεκτο να υπάρχει πλούτος χωρίς κοινωνία και κοινωνία χωρίς δικαιοσύνη. Από έναν άνθρωπο που βλέπει ένα καμένο δάσος και, αντί να το θεωρήσει χαμένη υπόθεση, φαντάζεται ξανά τα δέντρα.

Οι ονειροπόλοι δεν είναι άχρηστοι πολίτες της πραγματικότητας. Είναι οι παράνομοι αρχιτέκτονές της.

Και ίσως γι' αυτό χρειάζεται να τους προστατεύουμε. Όχι επειδή όλα τα όνειρα είναι σωστά. Ούτε επειδή κάθε ονειροπόλος είναι σοφός. Αλλά επειδή χωρίς την ελευθερία να φανταζόμαστε το διαφορετικό, η κοινωνία παγώνει μέσα σε αυτό που ήδη υπάρχει.

Ο κόσμος έχει αρκετούς ανθρώπους που ξέρουν πώς λειτουργεί.

Χρειάζεται ακόμη μερικούς που να επιμένουν να ρωτούν πώς θα μπορούσε να λειτουργεί.

Μην σκοτώνετε, λοιπόν, τους ονειροπόλους.

Αφήστε τους τουλάχιστον να μας ενοχλούν.

Μπορεί κάποτε να αποδειχθεί πως αυτό που ονομάζαμε «όνειρο» ήταν απλώς η πρώτη μορφή μιας άλλης πραγματικότητας.