Απαγορευμένες απολαύσεις.

Υπάρχει ένας παράξενος πολιτισμός που κατάφερε να βάλει τιμή στα πάντα, να μετρήσει σχεδόν τα πάντα και, στο τέλος, να αναρωτιέται γιατί δεν απολαμβάνει τίποτα.

Η σεξουαλικότητα δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από τη γενική αυτή τακτοποίηση. Την πήρε στα χέρια της η οικογένεια για να την ηθικοποιήσει, η θρησκεία για να την ενοχοποιήσει, η ιατρική για να την ταξινομήσει, η διαφήμιση για να την πουλήσει και η βιομηχανία της αυτοβελτίωσης για να την κάνει αποτελεσματικότερη. Ο καθένας έβαλε το λιθαράκι του, ώσπου το κρεβάτι απέκτησε περισσότερους επιθεωρητές από ένα δημόσιο έργο.

Κάποτε η ερωτική πράξη έπρεπε να δικαιολογείται με την αναπαραγωγή, τον γάμο και την οικογενειακή αποκατάσταση. Έπειτα έπρεπε να απελευθερωθεί. Και απελευθερώθηκε, τουλάχιστον τόσο ώστε να μπορεί να διαφημίζεται παντού. Μόνο που η ελευθερία του σώματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως και ελευθερία του ανθρώπου. Μπορείς να κυκλοφορείς γυμνός στις διαφημίσεις και να παραμένεις απολύτως ντυμένος μέσα στο μυαλό σου.

Σήμερα, η επιθυμία βρίσκεται παντού, αλλά η απόλαυση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται σαν μια μικρή επιχείρηση που οφείλει να παρουσιάζει θετικό ισολογισμό. Το σώμα πρέπει να είναι ελκυστικό, η στύση αξιόπιστη, η διάρκεια επαρκής, ο οργασμός εγγυημένος και ο σύντροφος ικανοποιημένος. Κι αν κάτι δεν λειτουργήσει σύμφωνα με τις προδιαγραφές, υπάρχει πάντοτε ένα προϊόν, ένα σεμινάριο ή ένας ειδικός πρόθυμος να αποκαταστήσει την παραγωγικότητα.

Ο καπιταλισμός δεν αρκείται να πουλάει τα προϊόντα του. Θέλει να πουλάει και τις επιθυμίες μας, κατά προτίμηση μαζί με την ανασφάλεια που θα μας κάνει να τα αγοράσουμε. Πρώτα μας πείθει ότι το σώμα μας δεν είναι αρκετά όμορφο, έπειτα ότι η ερωτική μας ζωή δεν είναι αρκετά συναρπαστική και τέλος μας προσφέρει τη λύση με δόσεις. Η ανασφάλεια γίνεται ανάγκη, η ανάγκη κατανάλωση και η κατανάλωση παρουσιάζεται ως προσωπική ελευθερία.

Μέσα σ' αυτό το περιβάλλον, η έκδοση ενός βιβλίου όπως η "Λέσχη της Απόλαυσης" της Jüne Plã αποκτά ενδιαφέρον που ξεπερνά τις ερωτικές τεχνικές του. Η πρότασή του να αναζητήσουμε την ηδονή πέρα από τη διείσδυση και την υποχρεωτική κατάληξη στον οργασμό αμφισβητεί μια ολόκληρη αντίληψη για το σεξ: εκείνη που ανακηρύσσει μία συγκεκριμένη πράξη σε κέντρο του ερωτικού σύμπαντος και υποβιβάζει όλα τα υπόλοιπα σε προκαταρκτικά.

Ακόμη και η λέξη «προκαταρκτικά» κουβαλάει μια μικρή ιδεολογία. Σαν να είναι το φιλί, το χάδι, η αφή, η αναμονή και η περιπλάνηση στο σώμα του άλλου απλώς η γραμματεία μιας υπηρεσίας που περιμένει να αρχίσει η κυρίως εργασία. Σαν η ηδονή να έχει διοικητική ιεραρχία, με τον οργασμό διευθυντή και τα υπόλοιπα αισθήματα βοηθητικό προσωπικό.

Αλλά το σώμα δεν είναι μηχάνημα με ένα κουμπί εκκίνησης και ένα κουμπί τερματισμού. Ούτε ο έρωτας είναι αγώνας δρόμου, όπου νικητής ανακηρύσσεται όποιος φτάσει πρώτος στη γραμμή του τερματισμού. Η απόλαυση μπορεί να βρίσκεται στην αναμονή, στην περιέργεια, στην αμηχανία, στο γέλιο, ακόμη και σε μια στιγμή που δεν οδηγεί πουθενά αλλού. Το σώμα δεν υποχρεούται να αποδείξει τίποτα για να δικαιούται να αισθάνεται.

Υπάρχει, βέβαια, κι ένας άλλος κίνδυνος. Να μετατρέψουμε την απελευθέρωση σε καινούργια υποχρέωση. Να πρέπει τώρα να δοκιμάζουμε τα πάντα, να καταργούμε κάθε όριο, να είμαστε ανοιχτοί σε κάθε εμπειρία, να αποκτούμε διαρκώς νέες δεξιότητες. Να γίνει, δηλαδή, η σεξουαλική ελευθερία ένα ακόμη πιστοποιητικό προοδευτικότητας, το οποίο θα επιδεικνύουμε στους άλλους όπως επιδεικνύουμε τα πτυχία μας.

Μόνο που ελευθερία δεν είναι να τα δοκιμάζεις όλα. Είναι να μπορείς να επιλέγεις χωρίς φόβο, να αρνείσαι χωρίς ενοχή και να επιθυμείς χωρίς να χρειάζεται να απολογηθείς. Η συναίνεση, ο αμοιβαίος σεβασμός και η δυνατότητα να αλλάξεις γνώμη δεν είναι υποσημειώσεις της ηδονής. Είναι οι όροι που την ξεχωρίζουν από την επιβολή.

Κι εδώ βρίσκεται η βαθύτερη κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Μια κοινωνία που μαθαίνει στους ανθρώπους να ανταγωνίζονται στην εργασία, να συγκρίνονται στην κατανάλωση και να αξιολογούνται με αριθμούς, δύσκολα θα τους αφήσει ανεπηρέαστους όταν κλείσουν την πόρτα του υπνοδωματίου. Ο άνθρωπος κουβαλάει στο κρεβάτι του ολόκληρο τον κόσμο που τον διαμόρφωσε: τις ανασφάλειες, τις απαγορεύσεις, τα πρότυπα, την ανάγκη να αρέσει και τον φόβο μήπως αποδειχθεί ανεπαρκής.

Γι' αυτό η απελευθέρωση της ηδονής δεν είναι απλώς ζήτημα καλύτερης γνώσης της ανατομίας ή περισσότερων ερωτικών τεχνικών. Είναι και ζήτημα απαλλαγής από την εξουσία που έχει εγκατασταθεί μέσα μας και μας παρακολουθεί ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κανείς άλλος στο δωμάτιο.

Το ζητούμενο δεν είναι να αντικαταστήσουμε το παλιό εγχειρίδιο της αμαρτίας με το καινούργιο εγχειρίδιο της απόλαυσης. Είναι να πάψουμε να χρειαζόμαστε εγχειρίδιο για να πάρουμε την άδεια να αισθανθούμε.

Γιατί, αν η κοινωνία μάς έμαθε να ντρεπόμαστε για την επιθυμία μας, η αγορά είναι πρόθυμη να μας πουλήσει την απελευθέρωσή της. Και στις δύο περιπτώσεις, κάποιος άλλος κρατάει το κλειδί.

Η πραγματική επανάσταση αρχίζει όταν η ηδονή παύει να είναι αμάρτημα, επίδοση ή εμπόρευμα και γίνεται ξανά αυτό που δεν θα έπρεπε να πάψει ποτέ να είναι: μια ελεύθερη συνάντηση ανθρώπων που δεν χρειάζονται ούτε άδεια για να επιθυμούν ούτε πιστοποιητικό για να απολαμβάνουν.