Σπάζοντας ένα ιστορικό ταμπού: «Οι Δωσίλογοι».
Υπάρχουν κάποια βιβλία που δεν έρχονται απλώς να προσθέσουν γνώση στη βιβλιοθήκη μας, αλλά να ταράξουν τα νερά της συλλογικής μας μνήμης. Το βιβλίο του ιστορικού Μενέλαου Χαραλαμπίδη, «Οι δωσίλογοι: Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής» (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια), ανήκει αναμφισβήτητα σε αυτή την κατηγορία.
Μετά από πολυετή και εξονυχιστική αρχειακή έρευνα, ο Χαραλαμπίδης τολμά να ανοίξει ένα από τα πιο σκοτεινά, αποσιωπημένα και «άβολα» κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας: τη συνεργασία Ελλήνων με τις δυνάμεις του Άξονα.
📚 Η ανατομία της προδοσίας: Οι τρεις πυλώνες.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του βιβλίου είναι η δομή και η μεθοδικότητά του. Ο συγγραφέας δεν γενικολογεί, ούτε παρασύρεται σε συναισθηματισμούς. Αντίθετα, ανατέμνει το φαινόμενο του δωσιλογισμού στην Αττική, χωρίζοντάς το σε τρεις ξεκάθαρους άξονες:
1.Η Πολιτική Συνεργασία: Πώς οι κατοχικές κυβερνήσεις (Τσολάκογλου, Λογοθετόπουλος, Ράλλης) έγιναν το επίσημο προπέτασμα καπνού των κατακτητών.
2.Η Οικονομική Συνεργασία: Ίσως το πιο καθηλωτικό κομμάτι του βιβλίου. Ο Χαραλαμπίδης φωτίζει τους βιομηχάνους, τους μεγαλέμπορους και τους μαυραγορίτες που εξαργύρωσαν την πείνα και τον θάνατο των συμπατριωτών τους, χτίζοντας τεράστιες περιουσίες.
3.Η Ένοπλη Συνεργασία: Η δράση των Ταγμάτων Ασφαλείας και των Ελλήνων που φόρεσαν τη γερμανική στολή (όπως οι περιβόητοι «Μπουραντάδες»), στρέφοντας τα όπλα εναντίον της Αντίστασης.
📚 Το «γιατί» πίσω από τη συλλογική λήθη.
Αυτό που κάνει το βιβλίο να ξεχωρίζει από μια απλή ιστορική καταγραφή είναι το θάρρος του να αναδείξει τη μεταπολεμική πραγματικότητα. Ο Χαραλαμπίδης δεν σταματά στην Απελευθέρωση. Συνεχίζει στις δικαστικές αίθουσες των Ειδικών Δικαστηρίων Δωσίλογων, αποδεικνύοντας με στοιχεία την εξοργιστική ατιμωρησία της πλειονότητας των συνεργατών.
Με την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου και του Ελληνικού Εμφυλίου, ο αντικομμουνισμός έγινε το άλλοθι για την ενσωμάτωση δωσίλογων στον κρατικό και οικονομικό μηχανισμό. Οι χθεσινοί συνεργάτες των κατακτητών φόρεσαν τον μανδύα του «εθνικόφρονα», ενώ πολλοί από εκείνους που αντιστάθηκαν βρέθηκαν στο περιθώριο, διωκόμενοι και αποκλεισμένοι.
Ο Χαραλαμπίδης, με επιστημονική τεκμηρίωση και γλώσσα προσιτή στον αναγνώστη, δεν προσφέρει εύκολο πατριωτικό συναίσθημα. Προσφέρει κάτι δυσκολότερο: αυτογνωσία. Μας καλεί να κοιτάξουμε κατάματα τις αντιφάσεις της μεταπολεμικής Ελλάδας και να αναρωτηθούμε ποιοι διαμόρφωσαν την πολιτική, κοινωνική και οικονομική της ελίτ, ποιοι καθόρισαν τη δημόσια μνήμη και ποιοι έμειναν έξω από τις σελίδες της επίσημης Ιστορίας.
Γιατί η Ιστορία δεν είναι ασπρόμαυρη. Είναι, όμως, γεμάτη αποσιωπήσεις. Και συχνά, εκείνοι που είχαν τη δύναμη να γράψουν τα βιβλία της ήταν οι ίδιοι που είχαν συμφέρον να αποφασίσουν τι θα θυμόμαστε και τι θα ξεχάσουμε.
Το έργο του Χαραλαμπίδη είναι μια πρόσκληση να ξαναδιαβάσουμε το παρελθόν χωρίς τις βολικές παραμορφώσεις του. Γιατί ένας λαός δεν κατακτά την ιστορική του αυτογνωσία όταν μαθαίνει να υπερηφανεύεται για το παρελθόν του, αλλά όταν βρίσκει το θάρρος να αντικρίσει και όσα θα προτιμούσε να μην είχε συμβεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου