Ο εγκέφαλος είναι ένα παράξενο έργο τέχνης. Όχι επειδή είναι όμορφος με την αισθητική έννοια, αλλά επειδή μέσα σε μια μάζα ιστού κρύβεται ολόκληρος ο κόσμος ενός ανθρώπου.
Δεν υπάρχει στον εγκέφαλο μόνο ανατομία. Υπάρχει σύνθεση.
Οι νευρώνες επικοινωνούν μεταξύ τους, οι αισθήσεις ενώνονται, οι αναμνήσεις μπλέκονται με τα συναισθήματα, η εμπειρία μετατρέπεται σε γνώση και η γνώση σε επιλογή. Ο εγκέφαλος δεν καταγράφει απλώς την πραγματικότητα. Την ερμηνεύει.
Κάθε άνθρωπος βλέπει τον ίδιο κόσμο μέσα από έναν διαφορετικό εγκέφαλο.
Το ίδιο τοπίο μπορεί για κάποιον να είναι θάλασσα και για κάποιον άλλον ανάμνηση. Το ίδιο τραγούδι μπορεί να είναι απλώς ήχος για τον έναν και ολόκληρη η ζωή του για τον άλλον. Μια μυρωδιά μπορεί να ανοίξει ξαφνικά μια πόρτα που οδηγεί δεκαετίες πίσω.
Αυτό είναι ίσως το πρώτο μεγάλο έργο τέχνης του εγκεφάλου:
η μετατροπή της πραγματικότητας σε προσωπική εμπειρία.
Και ύστερα γεννιέται η φαντασία.
Ο εγκέφαλος μπορεί να δημιουργήσει κάτι που δεν υπάρχει ακόμη. Να φανταστεί ένα σπίτι πριν χτιστεί, ένα ταξίδι πριν γίνει, έναν άνθρωπο πριν συναντηθεί. Μπορεί να πάρει λίγες λέξεις και να δημιουργήσει έναν ολόκληρο κόσμο.
Έτσι γεννιέται η ποίηση, η μουσική, η ζωγραφική, η αρχιτεκτονική, η επιστήμη.
Κάθε ανθρώπινο δημιούργημα υπήρξε πρώτα μια νευρωνική δυνατότητα μέσα σε έναν εγκέφαλο.
Αλλά ο εγκέφαλος έχει και μια άλλη, πιο σκοτεινή τέχνη: την τέχνη της επιβίωσης.
Μας μαθαίνει να φοβόμαστε πριν ακόμη καταλάβουμε τον κίνδυνο. Να θυμόμαστε τον πόνο για να μην τον επαναλάβουμε. Να αναζητούμε την ανταμοιβή, την ασφάλεια, την εγγύτητα. Να δεχόμαστε και να απορρίπτουμε, να πλησιάζουμε και να απομακρυνόμαστε.
Και μέσα σε όλα αυτά προσπαθούμε να πείσουμε τον εαυτό μας ότι είμαστε απόλυτα λογικοί.
Ίσως όμως ο άνθρωπος να μην είναι τόσο λογικός όσο νομίζει.
Είναι ένα πλάσμα που σκέφτεται με τον εγκέφαλό του, αλλά συχνά αποφασίζει με τη μνήμη του, τον φόβο του, την επιθυμία του και τις ιστορίες που έχει πει στον εαυτό του.
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη καλλιτεχνική ικανότητα του εγκεφάλου: να κατασκευάζει έναν εαυτό.
Δεν γεννιόμαστε με μια ολοκληρωμένη ιστορία. Την γράφουμε σιγά-σιγά. Οι άνθρωποι που συναντήσαμε, οι απώλειες, οι έρωτες, οι αποτυχίες, οι νίκες, οι τόποι που αφήσαμε πίσω μας, όλα γίνονται υλικό μιας εσωτερικής αφήγησης.
Ο εγκέφαλος παίρνει τη ζωή και την κάνει ιστορία.
Κι ίσως γι' αυτό η πιο δύσκολη τέχνη δεν είναι να ζωγραφίσεις έναν πίνακα ή να γράψεις ένα ποίημα.
Είναι να μάθεις να ζεις με τον ίδιο σου τον εγκέφαλο.
Να καταλάβεις ότι δεν είσαι όλες οι σκέψεις σου. Ότι μια ανάμνηση δεν είναι πάντα η αλήθεια. Ότι ένας φόβος δεν είναι πάντα ένας πραγματικός κίνδυνος. Ότι μια επιθυμία δεν είναι πάντα μια ανάγκη.
Και ότι, μέσα στο ίδιο αυτό όργανο που μας περιορίζει, υπάρχει και η δυνατότητα να υπερβούμε τα όριά μας.
Ο εγκέφαλος είναι ταυτόχρονα ο καμβάς, ο ζωγράφος και το έργο.
Και το πιο παράξενο από όλα;
Δεν έχει ακόμη τελειώσει.
Το έργο τέχνης που ονομάζουμε εγκέφαλο συνεχίζει να ζωγραφίζει τον εαυτό του -κάθε φορά που θυμόμαστε, αγαπάμε, φοβόμαστε, ονειρευόμαστε και σκεφτόμαστε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου