Όταν το σώμα μιλά.

Ο πόνος είναι ίσως η πιο άμεση υπενθύμιση ότι υπάρχουμε.

Δεν χρειάζεται να τον ονομάσουμε για να τον γνωρίσουμε. Δεν χρειάζεται να τον ερμηνεύσουμε για να μας καταλάβει. Έρχεται πριν από τη σκέψη και συχνά επιμένει πέρα από αυτήν. Εκεί όπου η καθημερινότητα μας επιτρέπει να ξεχνάμε το σώμα, ο πόνος το επαναφέρει βίαια στο προσκήνιο.

Όταν δεν πονάμε, το σώμα μοιάζει σχεδόν αόρατο. Κινούμαστε, εργαζόμαστε, επιθυμούμε, σχεδιάζουμε, σαν να κατοικούμε έναν κόσμο που μας ανήκει. Ο πόνος διαλύει αυτή την ψευδαίσθηση. Μας θυμίζει ότι δεν έχουμε απλώς ένα σώμα· είμαστε σώμα.

Κι όμως, ο πόνος δεν είναι πάντοτε εχθρός. Είναι συχνά ένας μηχανισμός προστασίας, ένα σήμα κινδύνου, μια βιολογική πληροφορία. Το νευρικό σύστημα ανιχνεύει την απειλή και μετατρέπει τη βλάβη ή την πιθανότητα βλάβης σε εμπειρία. Έτσι, αυτό που αισθανόμαστε ως καθαρά προσωπικό και μοναχικό γεγονός έχει πίσω του μια περίπλοκη βιολογία.

Αλλά ο άνθρωπος δεν υποφέρει μόνο από το ερέθισμα. Υποφέρει και από το νόημα που του δίνει.

Ο ίδιος πόνος μπορεί να γίνει φόβος, θυμός, απελπισία ή ακόμη και αντοχή. Μπορεί να μικρύνει μέσα στην προσδοκία ότι θα περάσει και να μεγαλώσει όταν πιστεύουμε ότι δεν θα τελειώσει ποτέ. Ο πόνος, επομένως, δεν κατοικεί αποκλειστικά στο σώμα. Διασχίζει τη μνήμη, τη φαντασία και την προσδοκία.

Ίσως γι’ αυτό ο χρόνιος πόνος είναι τόσο σκληρός: δεν τραυματίζει μόνο το σώμα, αλλά και τη σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο. Το παρελθόν γίνεται η ανάμνηση μιας ζωής χωρίς πόνο και το μέλλον η αμφιβολία αν αυτή η ζωή θα επιστρέψει.

Κι εδώ βρίσκεται ένα από τα παράδοξα της ανθρώπινης ύπαρξης. Θέλουμε να απαλλαγούμε από κάθε πόνο, σαν να ήταν δυνατή μια ζωή χωρίς καμία ρωγμή. Όμως η απουσία κάθε πόνου δεν θα σήμαινε απαραίτητα και την παρουσία της ευτυχίας. Θα σήμαινε, πρώτα απ’ όλα, την απουσία ενός από τους σημαντικότερους τρόπους με τους οποίους ο οργανισμός αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο.

Ο σκοπός, λοιπόν, δεν είναι να δοξάσουμε τον πόνο ούτε να του αποδώσουμε κάποια μεταφυσική σοφία. Ο πόνος δεν είναι δάσκαλος επειδή πονάμε. Μερικές φορές είναι απλώς βλάβη. Μερικές φορές είναι ασθένεια. Και μερικές φορές είναι ένα νευρικό σύστημα που συνεχίζει να παράγει συναγερμό ακόμη κι όταν ο αρχικός κίνδυνος έχει περάσει.

Το ζητούμενο δεν είναι να υποφέρουμε καλύτερα.

Είναι να κατανοήσουμε τι μας συμβαίνει.

Γιατί πίσω από κάθε πόνο υπάρχει ένα σώμα που προσπαθεί να προστατευθεί, ένας εγκέφαλος που προσπαθεί να ερμηνεύσει και ένας άνθρωπος που προσπαθεί να συνεχίσει.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη αλήθεια του πόνου: δεν μας θυμίζει απλώς ότι μπορούμε να υποφέρουμε· μας θυμίζει ότι είμαστε ζωντανοί, ευάλωτοι και πεπερασμένοι.