Για αιώνες η καρδιά θεωρήθηκε η έδρα του συναισθήματος και ο εγκέφαλος η έδρα της λογικής. Η σύγχρονη νευροεπιστήμη, όμως, ανατρέπει αυτή τη διάκριση. Ο άνθρωπος δεν είναι ένα μυαλό που κατοικεί πάνω από ένα σώμα· είναι ένα ενιαίο βιολογικό σύστημα, μέσα στο οποίο εγκέφαλος, καρδιά και σώμα βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία.
Η επικοινωνία αυτή πραγματοποιείται μέσω του αυτόνομου νευρικού συστήματος, των ορμονών και συνεχών σημάτων που μεταδίδονται από το σώμα προς τον εγκέφαλο. Η καρδιακή λειτουργία επηρεάζεται από τη συναισθηματική και νοητική κατάσταση, ενώ ταυτόχρονα οι μεταβολές της καρδιάς και της φυσιολογίας του σώματος παρέχουν στον εγκέφαλο πληροφορίες που συμμετέχουν στη διαμόρφωση της αντίληψης και του συναισθήματος.
Ο φόβος, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς μια σκέψη. Είναι ταυτόχρονα αύξηση της καρδιακής συχνότητας, μεταβολή της αναπνοής, μυϊκή ένταση και ενεργοποίηση νευροενδοκρινικών μηχανισμών. Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται αυτές τις αλλαγές και τις ενσωματώνει στην εμπειρία του φόβου. Το συναίσθημα, επομένως, δεν βρίσκεται αποκλειστικά «μέσα στο μυαλό». Είναι ένα γεγονός του εγκεφάλου που εκφράζεται μέσα στο σώμα και επιστρέφει στον εγκέφαλο ως πληροφορία.
Εδώ βρίσκεται ίσως και η φιλοσοφική σημασία αυτής της αλληλεπίδρασης. Αυτό που ονομάζουμε «εγώ» δεν φαίνεται να είναι ένας άυλος παρατηρητής που βρίσκεται απομονωμένος από το σώμα. Η συνείδηση αναδύεται μέσα από ένα ζωντανό σύστημα που αισθάνεται, ρυθμίζει, θυμάται και αντιδρά.
Η καρδιά δεν «αισθάνεται» και ο εγκέφαλος δεν «σκέφτεται» μόνος του. Η διάκριση μεταξύ λογικής και συναισθήματος είναι περισσότερο ένας τρόπος περιγραφής παρά ένας πραγματικός βιολογικός διαχωρισμός.
Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο δεν είναι να ρωτήσουμε αν πρέπει να ακούμε το μυαλό ή την καρδιά.
Το βαθύτερο ερώτημα είναι αν υπάρχει πράγματι ένα «μυαλό» και μια «καρδιά» που αποφασίζουν χωριστά.
Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι η σκέψη του απέναντι στο σώμα του.
Είναι η αδιάκοπη συνομιλία τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου