Ανατομία της ύπαρξης.

Ανοίγουμε το σώμα για να το γνωρίσουμε. Το χωρίζουμε σε όργανα, ιστούς, αγγεία, νεύρα και οστά, σαν να πιστεύουμε πως, αν αποκαλύψουμε όλα τα μέρη του, θα αποκαλύψουμε και το μυστικό του ανθρώπου.

Η ανατομία είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη αποκάλυψης. Αφαιρεί το δέρμα που κρύβει και μας αναγκάζει να κοιτάξουμε αυτό που υπάρχει από κάτω. Εκεί δεν συναντάμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, αλλά μια υλική πραγματικότητα: μυς που συσπώνται, αρτηρίες που μεταφέρουν αίμα, νεύρα που μεταδίδουν σήματα, οστά που στηρίζουν ένα σώμα το οποίο, όσο ζούμε, βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση.

Κι όμως, όσο περισσότερο γνωρίζουμε την ανατομία μας, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούμε πόσο λίγα γνωρίζουμε για τον άνθρωπο.

Ο εγκέφαλος μπορεί να αποτυπωθεί σε εικόνες. Ο νωτιαίος μυελός μπορεί να διαχωριστεί σε μοίρες. Ένα νεύρο μπορεί να ακολουθηθεί μέχρι την τελική του διακλάδωση. Η καρδιά μπορεί να περιγραφεί με ακρίβεια. Αλλά πού βρίσκεται η σκέψη; Πού βρίσκεται η μνήμη; Πού αρχίζει ο φόβος και πού τελειώνει η επιθυμία;

Η ανατομία μας διδάσκει έτσι μια παράδοξη αλήθεια: ο άνθρωπος είναι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του, χωρίς να είναι έξω από αυτά.

Δεν υπάρχει ένα κρυμμένο σημείο μέσα στο σώμα όπου κατοικεί ο άνθρωπος ως ξεχωριστή ουσία. Υπάρχει ένα σώμα που αναπνέει, μεταβολίζει, αισθάνεται, θυμάται και αντιδρά. Η συνείδηση δεν χρειάζεται να αναζητηθεί έξω από την ύλη για να αποκτήσει αξία. Ίσως ακριβώς μέσα στην ύλη να βρίσκεται το μεγαλύτερο μυστήριο.

Και τότε η ανατομία παύει να είναι απλώς η επιστήμη της δομής. Γίνεται ένας τρόπος να κοιτάξουμε κατάματα τη θνητότητά μας.

Γιατί κάθε ανθρώπινο σώμα έχει μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική, αλλά καμία αρχιτεκτονική δεν είναι αιώνια. Τα κύτταρα φθείρονται, οι ιστοί αλλάζουν, τα οστά χάνουν τη δύναμή τους, οι αρτηρίες στενεύουν, ο εγκέφαλος μεταβάλλεται. Αυτό που ονομάζουμε «εγώ» κατοικεί σε μια κατασκευή που δεν παραμένει ποτέ ίδια.

Ίσως, λοιπόν, η βαθύτερη ανατομία να μην είναι η ανατομία του σώματος, αλλά η ανατομία της αλλαγής.

Να κατανοήσουμε από τι είμαστε φτιαγμένοι σημαίνει, τελικά, να κατανοήσουμε ότι είμαστε φτιαγμένοι για να αλλάζουμε.

Και κάποτε, όταν η λειτουργία σταματήσει, η ανατομία θα παραμείνει. Τα όργανα θα είναι ακόμη εκεί. Τα οστά, τα αγγεία, τα νεύρα θα έχουν τη θέση τους.

Αυτό που θα έχει χαθεί δεν θα είναι ένα επιπλέον «μέρος» του σώματος. Θα έχει χαθεί η ίδια η κίνηση που έκανε όλα αυτά τα μέρη έναν άνθρωπο.