Δω στα λιανοχορταρούδια -Οι πέρδικες του χρόνου.

 

Δω στα λιανοχορταρούδια.

"Τα παιδιά με τα μαλλιά και με τα μαύρα ρούχα

φέρνουνε μηνύματα για μιαν αγάπη που ’χα

και στις φλέβες μου βαθιά, μαύρη θάλασσα σαν αίμα

λέει λόγια πικραμένα.

Δω στα λια-, κι αμάν αμάν, δω στα λιανοχορταρούδια,

δω στα λιανοχορταρούδια τι τρανός χορός π’ θα γένει.

Κανένα πλάσμα του Θεού δε ζει σε τέτοιο βάθος,

όπου σ’ αγάπησα πολύ κι απόμεινα μονάχος,

μαύρη θάλασσα κλειστή και ψυχή μου χαρισμένη,

σ’ όποιον πιο πολύ σε θέλει.

Σα γαϊτάνι θα πααίνει, πέντι πέρδικις πιτούσαν,

μες στον κάμπο όλο γυρνούσαν, για τ’ εμάς τα δυο ρωτούσαν,

ποια ’ν’ η άσπρη, ποια ’ν’ η ρούσα, ποια ’ν’ η γαϊτανοφρυδούσα;

Στα μάγια και στα όνειρα, καμπάνα και καντήλα,

Πόλη, Βάρνα, Οδησσός, Κωστάντζα και Βραΐλα,

και σε χρόνο μυστικό σαν ηφαίστειο του Αίμου,

λεγεώνες του πολέμου."

"Δω στα λιανοχορταρούδια"- εκεί όπου το χορτάρι είναι χαμηλό, ο κάμπος ανοιχτός και οι πέρδικες μπορούν ακόμη να διασχίζουν τον χρόνο χωρίς να γνωρίζουν τα σύνορά του.

Εκεί γυρίζουν οι πέντε πέρδικες και ρωτούν για τους δύο νέους. Αναζητούν την όμορφη, τη «γαϊτανοφρυδούσα». Ο έρωτας δεν λέγεται ευθέως. Κρύβεται μέσα στον κάμπο, στα χορτάρια, στα πουλιά, στην κίνηση της φύσης. Σαν να χρειάζεται ο άνθρωπος τη φύση για να πει όσα δεν μπορεί να πει μόνος του.

Κι ύστερα αρχίζει ο ζωναράδικος χορός.

Τα σώματα πιάνονται από τα ζωνάρια και ο ένας άνθρωπος κρατά τον άλλον. Το βήμα γίνεται κοινό, ο ρυθμός γίνεται συλλογικός. Κανείς δεν χορεύει πραγματικά μόνος· ακόμη κι όταν το σώμα κινείται ατομικά, ο ρυθμός του ανήκει σε όλους.

Χρόνια αργότερα, ο Διονύσης Σαββόπουλος θα πάρει αυτόν τον παλιό ρυθμό και θα τον περάσει μέσα από τη δική του εποχή. Στο «Ζωναράδικο», στο δίσκο του "Βρώμικο Ψωμί", το παλιό δεν αντιμετωπίζεται σαν μουσειακό αντικείμενο. Ξαναμπαίνει σε κίνηση. Η παράδοση μετακινείται από τον θρακιώτικο κάμπο στην πόλη, από τη συλλογική μνήμη στη σύγχρονη συνείδηση.

Και ίσως αυτή να είναι η ουσία της παράδοσης: να μη μένει εκεί όπου γεννήθηκε, αλλά να βρίσκει συνεχώς έναν δρόμο για να φτάσει ως εμάς.

Γι’ αυτό οι πέντε πέρδικες έχουν σημασία.

Δεν είναι απλώς πουλιά ενός παλιού τραγουδιού. Είναι οι αγγελιοφόροι ενός χρόνου που δεν θέλει να πεθάνει. Πετούν από γενιά σε γενιά, από φωνή σε φωνή, από τον παλιό τραγουδιστή στον Σαββόπουλο κι από εκεί σε εμάς.

Και κάθε φορά που επιστρέφει το τραγούδι, επιστρέφει μαζί του και η ερώτηση των πέρδικων:

Πού είναι οι άνθρωποι που αγαπήθηκαν;

Πού είναι εκείνοι που χόρεψαν;

Πού είναι εκείνοι που τραγούδησαν πριν από εμάς;

Ίσως η απάντηση να βρίσκεται ακριβώς στον τίτλο.

"Δω στα λιανοχορταρούδια."

Όχι σε κάποιο μακρινό παρελθόν, αλλά εδώ. Στον τόπο όπου η μνήμη συναντά το παρόν. Εκεί όπου οι πέρδικες εξακολουθούν να πετούν, ο ζωναράδικος εξακολουθεί να κινείται και ένα παλιό τραγούδι μπορεί, ύστερα από τόσες γενιές, να μας μιλήσει σαν να γράφτηκε για πρώτη φορά.

Γιατί ίσως ο χρόνος δεν παίρνει μαζί του ό,τι αγαπήσαμε.

Μερικά πράγματα τα αφήνει πίσω του επίτηδες -για να τα συναντήσουμε ξανά.

"Δω στα λιανοχορταρούδια."