Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου.

«Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου»: Η μελαγχολική ποίηση μιας άδειας Αθήνας.

Υπάρχουν πόλεις που, όταν αδειάζουν, αποκαλύπτουν το πραγματικό τους πρόσωπο. Η Αθήνα του Αυγούστου δεν είναι η Αθήνα του πλήθους, της κίνησης και του θορύβου. Είναι μια άλλη πόλη· πιο αργή, πιο σιωπηλή, σχεδόν εξομολογητική. Οι δρόμοι ανοίγουν χώρο στη μνήμη, οι πολυκατοικίες μοιάζουν να κρατούν μυστικά και οι άνθρωποι που μένουν πίσω ανακαλύπτουν ο ένας τον άλλον μέσα στην απουσία.

Αυτή τη σπάνια στιγμή της πόλης κατέγραψε ο Παντελής Βούλγαρης στην ταινία «Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου» (1991). Ένα έργο χαμηλόφωνο, σχεδόν ψιθυριστό, που δεν μιλά για το καλοκαίρι των διακοπών και των παραλιών, αλλά για το καλοκαίρι εκείνων που μένουν πίσω. Για τη μοναξιά, την ανάγκη για επικοινωνία και τις μικρές απρόσμενες συναντήσεις που μπορούν να φωτίσουν μια ολόκληρη ζωή.

Η ταινία αποτελείται από τρεις παράλληλες ιστορίες ανθρώπων που βρίσκονται αντιμέτωποι με τη σιωπή της πόλης:

Η γέφυρα των γενεών: Μια ηλικιωμένη γυναίκα (Αλέκα Παΐζη) και μια νεότερη γειτόνισσά της (Θέμις Μπαζάκα) εκμηδενίζουν το χάσμα της ηλικίας τους, βρίσκοντας η μία παρηγοριά στην παρέα της άλλης. Ανακαλύπτουν πως η μοναξιά δεν έχει ηλικία. Ανάμεσά τους γεννιέται μια σχέση τρυφερότητας, μια μικρή γέφυρα ανάμεσα σε δύο διαφορετικές γενιές.

Μια τυχαία συνάντηση στον Ηλεκτρικό: Ένας συνταξιούχος ναυτικός (Θανάσης Βέγγος) γνωρίζει μια χαροκαμένη γυναίκα- μια γυναίκα που κουβαλά το δικό της πένθος (Χρυσούλα Διαβάτη) σε ένα βαγόνι. Δύο άγνωστοι άνθρωποι, χαμένοι μέσα στο πλήθος μιας άδειας πόλης, βρίσκουν για λίγο καταφύγιο ο ένας στον άλλον. Η σχέση που αναπτύσσουν είναι βαθιά ανθρώπινη, χαρίζοντάς μας μάλιστα και το μοναδικό κινηματογραφικό ερωτικό φιλί στην καριέρα του σπουδαίου Θανάση Βέγγου.

Το μυστήριο του τηλεφώνου: Ένας μοναχικός τραπεζικός υπάλληλος (Αλέκος Ουδινότης) δέχεται καθημερινά τηλεφωνήματα από μια άγνωστη γυναίκα. Η φωνή της γίνεται η καθημερινή του εμμονή και μια διέξοδος από τη μονοτονία. Μια φωνή χωρίς πρόσωπο γίνεται η μόνη χαραμάδα επικοινωνίας στη μονότονη καθημερινότητά του. Ένα απλό τηλεφώνημα μετατρέπεται σε ανάγκη, προσμονή και όνειρο.

Στις «Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου» η σιωπή δεν είναι κενό. Είναι ένας χώρος όπου οι άνθρωποι μπορούν επιτέλους να ακούσουν τον εαυτό τους. Η πόλη, απαλλαγμένη από τον συνηθισμένο θόρυβο, γίνεται ένας καθρέφτης της ανθρώπινης ψυχής.

Ο Βούλγαρης δεν ψάχνει μεγάλες συγκρούσεις. Αναζητά τις μικρές στιγμές: ένα βλέμμα, μια κουβέντα, μια τυχαία συνάντηση, ένα τηλεφώνημα. Εκεί όπου άλλοι βλέπουν το τίποτα, εκείνος βρίσκει την ποίηση της καθημερινότητας.

Η μουσική του Μάνου Χατζιδάκι λειτουργεί σαν η εσωτερική φωνή της ταινίας. Δεν συνοδεύει απλώς τις εικόνες· τις μεταμορφώνει. Οι άδειοι δρόμοι, τα καλοκαιρινά απογεύματα και τα μοναχικά πρόσωπα αποκτούν μια αίσθηση γλυκιάς νοσταλγίας.

Η μουσική γίνεται ένας αόρατος χαρακτήρας, που θυμίζει πως πίσω από κάθε παράθυρο μιας πόλης υπάρχουν άνθρωποι με ιστορίες, επιθυμίες και ανεκπλήρωτα όνειρα.

Περισσότερα από τριάντα χρόνια μετά, η ταινία παραμένει επίκαιρη γιατί μιλά για κάτι διαχρονικό: τον άνθρωπο μέσα στη σύγχρονη πόλη. Για την παράξενη αντίφαση μιας εποχής όπου είμαστε συνεχώς συνδεδεμένοι, αλλά συχνά νιώθουμε μόνοι.

Οι «Ήσυχες Μέρες του Αυγούστου» είναι μια ωδή στη μοναξιά που δεν οδηγεί απαραίτητα στην απελπισία. Γιατί ακόμη και στην πιο άδεια πόλη, ακόμη και μέσα στη σιωπή, υπάρχει πάντα η πιθανότητα μιας συνάντησης.

Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγάλο μήνυμα της ταινίας: πως οι πιο ήσυχες μέρες της ζωής μας μπορεί να κρύβουν τις πιο ανθρώπινες στιγμές μας.