Ο άνθρωπος επικοινωνεί από τότε που απέκτησε την ανάγκη να μοιραστεί με κάποιον άλλον αυτό που αισθάνεται, σκέφτεται ή ονειρεύεται. Πριν ακόμη υπάρξουν οι λέξεις, υπήρχαν οι χειρονομίες, τα βλέμματα, οι ήχοι, τα σημάδια στους βράχους. Κάπου εκεί γεννήθηκε και η τέχνη. Ίσως, στην πιο βαθιά της ουσία, η τέχνη να ήταν από την αρχή μια μορφή επικοινωνίας.
Ένας ζωγραφικός πίνακας, μια μουσική σύνθεση, ένα ποίημα ή ένα γλυπτό δεν μεταφέρουν απλώς ένα μήνυμα. Δημιουργούν έναν χώρο συνάντησης. Ο δημιουργός αφήνει μέσα στο έργο ένα κομμάτι από τον εσωτερικό του κόσμο και ο θεατής, ο ακροατής ή ο αναγνώστης το συναντά μέσα από τη δική του εμπειρία. Γι’ αυτό και το ίδιο έργο μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Η τέχνη δεν επιβάλλει πάντοτε μια απάντηση· ανοίγει ένα ερώτημα.
Η επικοινωνία, όμως, δεν είναι πάντοτε εύκολη. Οι λέξεις μπορούν να γεφυρώσουν αποστάσεις, μπορούν όμως και να δημιουργήσουν καινούργιες. Μπορούμε να μιλάμε πολύ και να μη λέμε τίποτα ουσιαστικό. Μπορούμε να ακούμε μια φωνή και να μην ακούμε τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από αυτήν. Στον σύγχρονο κόσμο, όπου η επικοινωνία έγινε γρηγορότερη από ποτέ, δεν είναι βέβαιο ότι έγινε και βαθύτερη.
Ίσως γι’ αυτό επιστρέφουμε στην τέχνη. Επειδή γνωρίζει να μιλά χωρίς να φωνάζει. Μια μελωδία μπορεί να μεταφέρει μια νοσταλγία που δεν χωρά σε μια πρόταση. Μια φωτογραφία μπορεί να αποκαλύψει μια ολόκληρη εποχή. Ένα ποίημα μπορεί να δώσει μορφή σε ένα συναίσθημα που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν ακαθόριστο.
Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμη πιο σημαντικό: η τέχνη δεν επικοινωνεί μόνο από τον δημιουργό προς τον αποδέκτη. Δημιουργεί διάλογο. Κάθε άνθρωπος που κοιτάζει ένα έργο το συμπληρώνει με τη δική του μνήμη, τις δικές του απώλειες, τις δικές του χαρές και προσδοκίες. Έτσι, το έργο αποκτά μια δεύτερη ζωή μέσα στον άνθρωπο που το συναντά.
Οι δρόμοι της τέχνης είναι επομένως δρόμοι επικοινωνίας, αλλά όχι ευθείες λεωφόροι. Είναι δρόμοι γεμάτοι στροφές, σιωπές και διαφορετικές διαδρομές. Άλλοτε οδηγούν προς τους άλλους και άλλοτε προς τον εαυτό μας.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη δύναμή τους. Γιατί πραγματική επικοινωνία δεν είναι απλώς να μεταφέρεις κάτι που σκέφτεσαι. Είναι να καταφέρεις να αγγίξεις κάτι μέσα στον άλλον. Η τέχνη το γνωρίζει αυτό εδώ και χιλιάδες χρόνια. Γι’ αυτό επιμένει να μιλά, ακόμη κι όταν εμείς έχουμε ξεχάσει να ακούμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου