Στα χνάρια του Οδυσσέα...

 

Υπάρχουν τόποι που δεν εξαντλούνται όταν τους φτάσεις. Αντίθετα, τότε αρχίζουν να αποκαλύπτονται. Η Ιθάκη είναι ένας τέτοιος τόπος. Δεν είναι το τέλος μιας διαδρομής, αλλά η αρχή μιας άλλης, πιο σιωπηλής και πιο απαιτητικής: της περιήγησης.

Ο Οδυσσέας δεν νίκησε επειδή γύρισε στην πατρίδα του. Νίκησε επειδή, αφού επέστρεψε, έμαθε να κοιτάζει τον κόσμο με τα μάτια εκείνου που γνώρισε την απώλεια, τον φόβο, τον πειρασμό και την ελπίδα. Η Ιθάκη δεν τον αντάμειψε με ανάπαυση· του χάρισε επίγνωση.

Περιηγούμενος σήμερα στην Ιθάκη, δεν αναζητά κανείς τα ίχνη ενός βασιλιά. Αναζητά τα ίχνη μιας ανθρώπινης περιπέτειας. Κάθε μονοπάτι, κάθε βράχος που αντικρίζει το Ιόνιο, κάθε μικρός όρμος μοιάζει να ψιθυρίζει ότι ο νόστος δεν είναι επιστροφή στον τόπο, αλλά επιστροφή στον εαυτό.

Η αληθινή περιήγηση δεν γίνεται με χάρτες. Γίνεται με ερωτήματα. Τι αξίζει να κρατήσουμε από τα ταξίδια μας; Πόσο αλλάζει ο άνθρωπος μέχρι να αναγνωρίσει ξανά το σπίτι του; Και μήπως, τελικά, το σπίτι δεν είναι παρά η συμφιλίωση με όσα μας διαμόρφωσαν;

Στα χνάρια του Οδυσσέα δεν βαδίζουμε για να τον μιμηθούμε. Βαδίζουμε για να θυμηθούμε ότι κάθε ανθρώπινη ζωή είναι μια μικρή Οδύσσεια. Άλλοτε γεμάτη θύελλες, άλλοτε γεμάτη γαλήνη, πάντοτε όμως γεμάτη αναζητήσεις.

Η Ιθάκη δεν ζητά από τον επισκέπτη να την κατακτήσει. Του ζητά να την αφουγκραστεί. Να αφήσει για λίγο τον θόρυβο της εποχής και να ακούσει τον αργό ρυθμό της μνήμης, εκεί όπου ο μύθος και η πραγματικότητα συνυπάρχουν χωρίς να ανταγωνίζονται.

Ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο μάθημα του Οδυσσέα: πως ο άνθρωπος δεν ολοκληρώνεται όταν φτάνει στον προορισμό του, αλλά όταν συνεχίζει να περιηγείται μέσα σε αυτόν. Γιατί κάθε Ιθάκη κρύβει αμέτρητες ακόμη Ιθάκες, και κάθε τέλος ενός ταξιδιού γίνεται η αρχή μιας βαθύτερης ανακάλυψης.

Έτσι, στα χνάρια του Οδυσσέα, η περιήγηση στην Ιθάκη μεταμορφώνεται σε μια περιήγηση μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο. Εκεί όπου ο νόστος δεν είναι επιστροφή στο χθες, αλλά η αδιάκοπη αναζήτηση του νοήματος της ύπαρξης.