Έχει σύνορα το πέλαγος;

 

Έχει σύνορα το πέλαγος;

Το κοιτάζεις από την ακτή και μοιάζει απέραντο. Καμία γραμμή δεν το διασχίζει, κανένα σημάδι δεν λέει εδώ τελειώνει η θάλασσα κι εδώ αρχίζει μια άλλη. Μόνο ο ορίζοντας στέκεται απέναντί μας, όχι σαν σύνορο, αλλά σαν μια υπόσχεση που συνεχώς απομακρύνεται.

Τα σύνορα τα χρειάζεται ο άνθρωπος. Τα χαράζει στη γη, τα σχεδιάζει στους χάρτες, τα υπερασπίζεται με σημαίες και κάποτε με αίμα. Η θάλασσα όμως δεν ξέρει από σημαίες. Το κύμα που γεννιέται στη μια πλευρά δεν σταματά μπροστά σε μια νοητή γραμμή για να ρωτήσει αν επιτρέπεται να περάσει.

Κι όμως, έχουμε χωρίσει και τη θάλασσα.

Της δώσαμε ονόματα, χωρικά ύδατα, οικονομικές ζώνες, όρια και δικαιώματα. Χρειαζόμαστε τους χάρτες για να συνεννοούμαστε μεταξύ μας. Μα υπάρχει μια παράξενη αντίφαση: ενώ εμείς διαιρούμε τη θάλασσα, εκείνη εξακολουθεί να μας ενώνει.

Πάνω της ταξίδεψαν πολιτισμοί, άνθρωποι, γλώσσες και ιδέες. Πάνω της έφυγαν όσοι αναζητούσαν μια άλλη ζωή και πάνω της γύρισαν όσοι δεν μπόρεσαν να ξεχάσουν την πρώτη. Το πέλαγος έγινε δρόμος, όχι τείχος.

Ίσως λοιπόν το πραγματικό του σύνορο να μην βρίσκεται στο νερό, αλλά μέσα μας.

Είναι εκείνη η γραμμή που χαράζουμε όταν φοβόμαστε το άγνωστο. Όταν λέμε «εδώ είμαι εγώ και εκεί αρχίζει ο άλλος». Όταν ξεχνάμε πως, κάτω από τις διαφορετικές σημαίες, όλοι στεκόμαστε απέναντι στην ίδια αχανή θάλασσα και κοιτάζουμε τον ίδιο ορίζοντα.

Το πέλαγος δεν έχει σύνορα.

Έχει ακτές, έχει βάθη, έχει καταιγίδες, έχει μνήμη. Έχει όμως και μια σιωπηλή σοφία: μας θυμίζει πως κάθε γραμμή που χαράζουμε στον κόσμο είναι ανθρώπινη -και πως το νερό, αργά ή γρήγορα, θα την αγγίξει.

Κι όταν ένα κύμα σπάσει πάνω στην ακτή, δεν ρωτά σε ποια πλευρά βρίσκεται.

Απλώς επιστρέφει.

Γιατί ίσως η θάλασσα να γνωρίζει κάτι που εμείς ξεχάσαμε: πως τα σύνορα υπάρχουν μόνο όσο τα πιστεύουμε.