Ναγκασάκι: Όταν ο άνθρωπος έμαθε να πατά το κουμπί.
Στις 9 Αυγούστου 1945, στις 11:02 το πρωί, το Ναγκασάκι έγινε η δεύτερη πόλη στην ιστορία που γνώρισε την πυρηνική καταστροφή.
Δεν ήταν σεισμός.
Δεν ήταν ηφαίστειο.
Δεν ήταν θεομηνία.
Ήταν ανθρώπινη απόφαση.
Ένα αεροπλάνο, μια βόμβα, μια εντολή.
Η ατομική βόμβα με το όνομα «Fat Man» έπεσε πάνω από το Ναγκασάκι και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η τεχνολογική υπεροχή του ανθρώπου αποκαλύφθηκε στην πιο σκοτεινή της μορφή: την ικανότητά του να μετατρέπει την επιστήμη σε μαζικό θάνατο.
Περίπου 74.000 άνθρωποι πέθαναν μέχρι το τέλος του 1945. Άνθρωποι που δεν ήταν στρατηγικοί στόχοι, αριθμοί σε έναν χάρτη ή πιόνια σε μια γεωπολιτική εξίσωση.
Ήταν παιδιά.
Ήταν γονείς.
Ήταν ηλικιωμένοι.
Ήταν άνθρωποι που εκείνο το πρωί σηκώθηκαν από το κρεβάτι τους χωρίς να γνωρίζουν ότι δεν θα ξημέρωνε για αυτούς άλλη μέρα.
Κατά ένα περίεργο παιχνίδι της τύχης και της φύσης, η πόλη Κοκούρα -που ήταν ο αρχικός στόχος, αλλάχθηκε εν πτήση λόγω πυκνής νέφωσης και ομίχλης. Η βόμβα πυροδοτήθηκε σε υψόμετρο περίπου 500 μέτρων πάνω από την κοιλάδα Ουρακάμι, τη βιομηχανική ζώνη του Ναγκασάκι. Ήταν μια βόμβα πλουτωνίου με ισχύ 21-22 κιλοτόνων TNT. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα κατέστρεψε ολοσχερώς μια έκταση περίπου 11,4 τετραγωνικών χιλιομέτρων (ή 4,4 τετραγωνικών μιλίων) της πόλης και αφήνοντας πίσω χιλιάδες θύματα.
Και μετά ήρθαν οι δικαιολογίες.
Η «αναγκαιότητα».
Η «στρατιωτική σκοπιμότητα».
Η «συντόμευση του πολέμου».
Η «σωτηρία ανθρώπινων ζωών».
Η Ιστορία εξακολουθεί να συζητά τα κίνητρα και τις στρατηγικές αποφάσεις.
Όμως υπάρχει κάτι που δεν χρειάζεται κανένα στρατιωτικό επιτελείο για να το καταλάβει: η εξόντωση αμάχων δεν γίνεται λιγότερο φρικτή επειδή πραγματοποιείται κάτω από τον μανδύα οποιαδήποτε στρατιωτικής σκοπιμότητας.
Το Ναγκασάκι δεν είναι απλώς μια επέτειος. Είναι η στιγμή που η ανθρωπότητα απέκτησε ένα νέο είδος εξουσίας: τη δυνατότητα να εξαφανίσει μαζικά ανθρώπους μέσα σε δευτερόλεπτα.
Και το πιο τρομακτικό είναι ότι, ογδόντα ένα χρόνια μετά, αυτή η δυνατότητα δεν έχει εξαφανιστεί.
Έχει πολλαπλασιαστεί.
Οι πυρηνικές δυνάμεις εξακολουθούν να διαθέτουν οπλοστάσια ικανά να καταστρέψουν όχι μόνο πόλεις αλλά και την ίδια τη βιωσιμότητα του ανθρώπινου πολιτισμού.
Κι ενώ οι πολιτικοί μιλούν για «αποτροπή», «ισορροπία ισχύος» και «εθνική ασφάλεια», πίσω από αυτές τις ψυχρές λέξεις υπάρχει πάντα το ίδιο απλό ενδεχόμενο: ένας άνθρωπος να αποφασίσει ότι πρέπει να πατήσει ένα κουμπί.
Στο Ναγκασάκι δεν πέθανε μόνο μια πόλη.
Πέθανε και η ψευδαίσθηση ότι η τεχνολογική πρόοδος σημαίνει αυτομάτως και ηθική πρόοδο.
Μπορείς να φτάσεις στο φεγγάρι και ταυτόχρονα να κρατάς στα χέρια σου ένα όπλο ικανό να αφανίσει τη Γη.
Μπορείς να κατασκευάζεις τεχνητή νοημοσύνη και ταυτόχρονα να διατηρείς μηχανισμούς μαζικής εξόντωσης.
Μπορείς να μιλάς για ανθρώπινα δικαιώματα και να θεωρείς «ρεαλισμό» την προετοιμασία ενός πολέμου που δεν θα αφήσει νικητές.
Αυτό είναι το παράδοξο του πολιτισμού μας.
Ο άνθρωπος έγινε αρκετά έξυπνος για να κατασκευάσει την ατομική βόμβα, αλλά ακόμη δεν έγινε αρκετά σοφός ώστε να την καταργήσει.
Στο Ναγκασάκι σήμερα στέκει ένα άγαλμα. Το Άγαλμα της Ειρήνης στο Πάρκο της Ειρήνης πολύ κοντά στο επίκεντρο της ατομικής έκρηξης.
Το ένα χέρι του αγάλματος υψωμένο προς τον ουρανό, δείχνει εκεί από όπου ήρθε η βόμβα.
Το άλλο απλωμένο οριζόντια, σαν μια σιωπηλή απαίτηση ειρήνης.
Μπροστά από το άγαλμα υπάρχει μια μαύρη μαρμάρινη κρύπτη που περιέχει τα ονόματα όλων των θυμάτων της επίθεσης.
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μήνυμα της 9ης Αυγούστου: Δεν αρκεί να θυμόμαστε τους νεκρούς του Ναγκασάκι. Πρέπει να αμφισβητούμε τον κόσμο που εξακολουθεί να παράγει τα όπλα που μπορούν να δημιουργήσουν το επόμενο Ναγκασάκι.
Γιατί η επόμενη ατομική βόμβα δεν χρειάζεται να πέσει πάνω από την Ιαπωνία. Μπορεί να πέσει οπουδήποτε. Και τότε δεν θα υπάρχει κανείς για να γράψει την επόμενη επέτειο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου