Δασικές πυρκαγιές: Η ευθύνη όλων δεν μπορεί να γίνει άλλοθι κανενός.

 

Κάθε καλοκαίρι η Ελλάδα μετρά τις ίδιες απώλειες. Δάση που χρειάστηκαν δεκαετίες ή και αιώνες για να δημιουργηθούν χάνονται μέσα σε λίγες ώρες. Ο δημόσιος διάλογος ακολουθεί σχεδόν πάντα το ίδιο μοτίβο: θλίψη, υποσχέσεις, αλληλοκατηγορίες και, τελικά, λήθη. Μέχρι την επόμενη φωτιά.

Είναι αλήθεια ότι οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ευθύνη όλων. Η ανθρώπινη αμέλεια, οι εμπρησμοί, η αδιαφορία απέναντι στους κανόνες πρόληψης και η έλλειψη περιβαλλοντικής συνείδησης συμβάλλουν στην εκδήλωσή τους. Όμως η διαπίστωση αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως βολικό άλλοθι για να αποκρύπτονται οι πολιτικές ευθύνες.

Η προστασία των δασών είναι πρωτίστως ευθύνη της Πολιτείας. Είναι ευθύνη να υπάρχει ολοκληρωμένη δασική πολιτική, επαρκής χρηματοδότηση, ισχυρές δασικές υπηρεσίες, επιστημονική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων και ουσιαστική πρόληψη. Δεν αρκεί η ηρωική προσπάθεια των πυροσβεστών όταν η μάχη δίνεται ήδη μέσα στις φλόγες. Η πραγματική μάχη έχει χαθεί πολύ νωρίτερα, όταν εγκαταλείπεται η πρόληψη.

Η κλιματική κρίση είναι πραγματικότητα και αυξάνει τον κίνδυνο. Δεν μπορεί όμως να μετατρέπεται σε καθολική εξήγηση και άλλοθι για κάθε καταστροφή. Όταν οι ίδιες περιοχές καίγονται ξανά και ξανά, όταν οι μηχανισμοί εμφανίζουν τις ίδιες αδυναμίες και όταν οι εξαγγελίες δεν μετατρέπονται σε μόνιμες πολιτικές, τότε η συζήτηση δεν αφορά μόνο το κλίμα. Αφορά τη διακυβέρνηση.

Η χώρα χρειάζεται μια αδιαπραγμάτευτη αρχή: ό,τι είναι δάσος να παραμένει δάσος. Κανένα καμένο δάσος δεν πρέπει να αλλάζει χρήση γης, ανεξάρτητα από τις πιέσεις ή τα οικονομικά συμφέροντα που εμφανίζονται μετά από μια καταστροφή. Η αναδάσωση και η αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος οφείλουν να αποτελούν συνταγματική και πολιτική προτεραιότητα, όχι αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Μια ώριμη δημοκρατία δεν μετριέται μόνο από το πόσο αποτελεσματικά καταστέλλει μια πυρκαγιά, αλλά και από το αν προστατεύει τον φυσικό της πλούτο πριν αυτός κινδυνεύσει. Η λογοδοσία δεν είναι πράξη αντιπολίτευσης· είναι προϋπόθεση δημοκρατίας.

Τα δάση δεν είναι απλώς μια έκταση στον χάρτη. Είναι δημόσιο αγαθό, φυσική κληρονομιά και ασπίδα απέναντι στην κλιματική κρίση. Η υπεράσπισή τους απαιτεί ενεργούς πολίτες, αλλά απαιτεί και μια Πολιτεία που δεν θα θυμάται το δάσος μόνο όταν αυτό καίγεται.

Οι δασικές πυρκαγιές είναι ευθύνη όλων. Η πολιτική ευθύνη, όμως, δεν μπορεί να διαχέεται στους πάντες, γιατί τότε δεν ανήκει τελικά σε κανέναν. Και μια δημοκρατία χωρίς λογοδοσία αφήνει πίσω της περισσότερη στάχτη από όση μπορεί να αφήσει οποιαδήποτε φωτιά. Γιατί η φωτιά έχει αιτίες. Η στάχτη έχει μνήμη.