Ποιοι βάζουν τις φωτιές και ποιοι επωφελούνται από αυτές;

Κάθε καλοκαίρι, όταν τα δάση μετατρέπονται σε στάχτη, η κοινωνία αναζητά απαντήσεις. Ποιος άναψε το σπίρτο; Ποιο χέρι προκάλεσε την καταστροφή; Όμως η φωτιά δεν είναι μόνο η στιγμή της ανάφλεξης. Είναι και ό,τι ακολουθεί μετά: η διαχείριση της καμένης γης, οι αποφάσεις, οι εξαιρέσεις, οι αλλαγές χρήσεων, η λήθη.

Οι αιτίες των δασικών πυρκαγιών είναι πολλές. Μπορεί να είναι η αμέλεια, η απροσεξία, η εγκληματική ενέργεια, η ανθρώπινη δραστηριότητα μέσα σε ένα περιβάλλον που η κλιματική κρίση έχει κάνει πιο εύφλεκτο. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η έρευνα εντοπίζει εμπρησμούς με συγκεκριμένα κίνητρα: οικονομικά, προσωπικά, εκδικητικά ή άλλα. Δεν μπορεί όμως κάθε φωτιά να αποδίδεται σε ένα μόνο σενάριο χωρίς στοιχεία.

Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, δεν σταματά στον εμπρηστή. Είναι και το ερώτημα της επόμενης ημέρας: ποιος κερδίζει όταν ένα δάσος χάνεται;

Η απώλεια του δάσους δεν είναι μόνο οικολογική τραγωδία. Είναι και απώλεια δημόσιου πλούτου. Όταν μια καμένη έκταση γίνεται αντικείμενο διεκδικήσεων, όταν ανοίγει η συζήτηση για αλλαγές χρήσεων γης, όταν η προστασία υποχωρεί μπροστά σε πιέσεις οικονομικών συμφερόντων, τότε η φωτιά αποκτά και μια δεύτερη διάσταση: αυτή της εκμετάλλευσης της καταστροφής.

Γι’ αυτό η ουσιαστική πολιτική απάντηση δεν είναι μόνο η καταστολή. Είναι η πρόληψη, η προστασία και η αδιαπραγμάτευτη αρχή ότι ό,τι είναι δάσος πρέπει να παραμένει δάσος. Η διατήρηση του δασικού χαρακτήρα, η αυστηρή εφαρμογή του άρθρου 24 του Συντάγματος, οι δασικοί χάρτες, η φροντίδα των δασών και η αποτροπή κάθε ευκαιριακής αλλαγής χρήσης γης είναι η πραγματική ασπίδα απέναντι στην καταστροφή.

Γιατί η φωτιά δεν καίει μόνο δέντρα. Καίει μνήμη, νερό, κλίμα, ζωή. Και μια κοινωνία που αναζητά μόνο τον ένοχο της ανάφλεξης αλλά αδιαφορεί για τους όρους που επιτρέπουν την εκμετάλλευση της στάχτης, αφήνει ανοιχτή την πόρτα για την επόμενη καταστροφή. Το δάσος δεν χρειάζεται μόνο πυροσβέστες την ώρα της φωτιάς. Χρειάζεται υπερασπιστές πριν από αυτήν.