Πότε Παραιτείται μια Κυβέρνηση;

Οι κυβερνήσεις σπάνια παραιτούνται τη στιγμή που χάνουν την εξουσία. Συνήθως παραιτούνται πολύ νωρίτερα. Παραιτούνται όταν παύουν να ακούνε και αρχίζουν μόνο να μιλούν. Όταν αντιμετωπίζουν την κριτική ως εχθρό και όχι ως αναγκαίο καθρέφτη της δημοκρατίας. Όταν η αλήθεια γίνεται διαχείριση της εικόνας και η πολιτική μετατρέπεται σε τεχνική επιβίωσης.

Υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στη νομιμότητα και στη νομιμοποίηση. Η πρώτη κατοικεί στους νόμους. Η δεύτερη στις συνειδήσεις. Μια κυβέρνηση μπορεί να εξακολουθεί να είναι νόμιμη, ενώ έχει πάψει να είναι πειστική. Μπορεί να διαθέτει την πλειοψηφία της Βουλής και ταυτόχρονα να έχει χάσει κάτι πολύ δυσκολότερο να ανακτηθεί: την εμπιστοσύνη.

Η ιστορία δεν θυμάται μόνο τις ημερομηνίες των παραιτήσεων. Θυμάται και εκείνες τις περιόδους όπου η εξουσία παρέμενε στη θέση της, ενώ είχε ήδη αποκοπεί από την κοινωνία. Εκεί αρχίζει η σιωπηλή παραίτηση· όχι ως συνταγματική πράξη, αλλά ως πολιτικό γεγονός.

Η δημοκρατία δεν ζητά από τις κυβερνήσεις να είναι αλάνθαστες. Ζητά να γνωρίζουν πότε το δικαίωμα να κυβερνούν δεν αρκεί πλέον για να πείθουν. Γιατί η εξουσία κατακτάται με τις εκλογές, αλλά διατηρείται μόνο όσο οι πολίτες πιστεύουν ότι υπηρετεί το κοινό συμφέρον.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο δύσκολη μορφή παραίτησης: όχι εκείνη που υπογράφεται στο τέλος μιας θητείας, αλλά εκείνη που επιβάλλει η ίδια η ιστορία, όταν η κοινωνία έχει ήδη γυρίσει σελίδα.