Ο Λουντέμης στην ακτή της μνήμης.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έφυγαν ποτέ από τον τόπο τους, ακόμη κι όταν ο τόπος τους χάθηκε. Τους πήραν τα καράβια, οι δρόμοι, οι άνεμοι της προσφυγιάς, μα εκείνοι κράτησαν μέσα τους ένα μικρό κομμάτι πατρίδας, σαν φυλαχτό κρυμμένο στην τσέπη ενός φτωχού παιδιού.

Έτσι ταξίδεψε και η Αγία Κυριακή της Μικράς Ασίας. Ένα χωριό που χάθηκε από τον χάρτη, μα ξαναγεννήθηκε στην Ολυμπιάδα Χαλκιδικής, στα χέρια ανθρώπων που έφεραν μαζί τους όχι πλούτη, αλλά μνήμες. Ένα όνομα, μια μυρωδιά θάλασσας, μια αυλή, μια προσευχή, ένα παράπονο.

Από εκείνη τη γη βγήκε ο Δημήτριος Βαλασιάδης, ο άνθρωπος που έγινε Μενέλαος Λουντέμης, και μας έμαθε να μετραμε τ' άστρα. Ένα παιδί της προσφυγιάς που γνώρισε τη σκληρότητα της ζωής πριν γνωρίσει τη δόξα των βιβλίων. Δεν έγραψε με μελάνι· έγραψε με πληγές. Κάθε του λέξη είχε μέσα της χώμα από χαμένες πατρίδες και δάκρυ από μάτια ανθρώπων που έμαθαν να σωπαίνουν.

Αν και ο ίδιος ο Λουντέμης μετά την προσφυγιά εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Πέλλα (Εξαπλάτανος Έδεσσας), οι συντοπίτες του στην Ολυμπιάδα δεν τον ξέχασαν ποτέ.

Στην ακτή της Ολυμπιάδας η μορφή του στέκει απέναντι στη θάλασσα. Όχι σαν άγαλμα μεγαλείου, αλλά σαν ένας παλιός γνώριμος που κάθεται δίπλα στους ψαράδες, στους πρόσφυγες, στους περαστικούς. Η επιγραφή «Ποιητής – Αγωνιστής» μοιάζει λιτή, μα μέσα της χωράει μια ολόκληρη ζωή: το παιδί που πείνασε, ο συγγραφέας που ονειρεύτηκε, ο άνθρωπος που δεν έσκυψε.

Και δίπλα του το Μνημείο των Μικρασιατών Προσφύγων θυμίζει πως κανείς δεν χάνεται πραγματικά όσο υπάρχει κάποιος να θυμάται. Γιατί οι πρόσφυγες δεν κουβαλούν μόνο βαλίτσες. Κουβαλούν νεκρούς δρόμους, αθέατα σπίτια, φωνές που δεν ακούγονται πια.

Η Ολυμπιάδα δεν είναι απλώς ένας τόπος στη Χαλκιδική. Είναι ένα κομμάτι της Αγίας Κυριακής που αρνήθηκε να πεθάνει. Και ο Λουντέμης, καθισμένος για πάντα δίπλα στο κύμα, μοιάζει να γράφει ακόμη εκείνο το μεγάλο βιβλίο που δεν τελειώνει ποτέ: το βιβλίο του ανθρώπου που χάνει τα πάντα, αλλά κρατά την ψυχή του.