Ο Αλέξανδρος στον λαβύρινθο του κιτς.

 

Ο Μπόρχες θα υποψιαζόταν ότι ο αληθινός Αλέξανδρος χάθηκε πολύ πριν πεθάνει στη Βαβυλώνα. Χάθηκε τη στιγμή που άρχισε να αντιγράφεται. Κάθε προτομή, κάθε έφιππο άγαλμα, κάθε σχολικό εγκώμιο δεν τον πλησιάζει· δημιουργεί έναν ακόμη σωσία του. Έτσι, η Ιστορία μοιάζει με λαβύρινθο από είδωλα, όπου το πρωτότυπο δεν βρίσκεται πια.

Ο Κούντερα θα πρόσθετε ότι το κιτς αγαπά τους κατακτητές, επειδή τους απαλλάσσει από την αμφιβολία. Στο κιτς δεν υπάρχουν καμένες πόλεις, χήρες ή ορφανά· υπάρχουν μόνο ένδοξες παρελάσεις, λευκά άλογα και σημαίες που ανεμίζουν σε έναν άνεμο χωρίς σκόνη. Το κιτς δεν λέει ψέματα· αφαιρεί όσα εμποδίζουν την αυτάρεσκη συγκίνηση.

Ίσως αυτή να είναι η τελευταία ειρωνεία του Αλεξάνδρου. Δεν νικήθηκε από τους Πέρσες ούτε από τον θάνατο. Νικήθηκε από την εικόνα του. Η εικόνα αποδείχθηκε ανθεκτικότερη από τον άνθρωπο και η μυθολογία ισχυρότερη από τη μνήμη.

Κάθε εποχή κατασκευάζει τον δικό της Αλέξανδρο. Και κάθε Αλέξανδρος μοιάζει περισσότερο με την ανάγκη εκείνων που τον θαυμάζουν παρά με τον άνθρωπο που κάποτε διέσχισε την Ασία. Ίσως, λοιπόν, η μεγαλύτερη κατάκτηση να μην ήταν μια αυτοκρατορία, αλλά η φαντασία των μεταγενέστερων -και η μεγαλύτερη ήττα να ήταν η μετατροπή της Ιστορίας σε καθρέφτη που δείχνει πάντοτε το πρόσωπο του θεατή.