Η εξυπνάδα κατά τον Αϊνστάιν.

 

Στο συλλογικό φαντασιακό, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν αποτελεί το απόλυτο σύμβολο της ευφυΐας. Κι όμως, ο ίδιος δεν αντιμετώπιζε την εξυπνάδα ως ένα έμφυτο χάρισμα που ξεχωρίζει τους λίγους από τους πολλούς. Πίστευε ότι η αληθινή ευφυΐα γεννιέται από την περιέργεια, τη φαντασία και την αδιάκοπη διάθεση να αμφισβητούμε όσα θεωρούμε βέβαια.

Η γνώση, έλεγε, είναι πολύτιμη, αλλά έχει όρια. Η φαντασία, αντίθετα, δεν γνωρίζει σύνορα. Είναι εκείνη που επιτρέπει στον άνθρωπο να διαβεί το κατώφλι του άγνωστου, να οραματιστεί νέες πραγματικότητες και να ανακαλύψει όσα μέχρι χθες έμοιαζαν αδύνατα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτερες επιστημονικές επαναστάσεις ξεκίνησαν ως τολμηρές ιδέες πριν γίνουν αποδεκτές αλήθειες.

Ο Αϊνστάιν δεν θαύμαζε την αποστήθιση ούτε τη συσσώρευση πληροφοριών. Θαύμαζε την ικανότητα να σκέφτεται κανείς διαφορετικά, να αλλάζει όταν τα δεδομένα το απαιτούν και να διατηρεί την παιδική απορία απέναντι στον κόσμο. Για εκείνον, η ευφυΐα δεν ήταν η κατοχή όλων των απαντήσεων, αλλά η επιμονή να αναζητά κανείς καλύτερες ερωτήσεις.

Ίσως αυτή να είναι και η πιο διαχρονική παρακαταθήκη του. Η εξυπνάδα δεν μετριέται με δείκτες, τίτλους ή διακρίσεις. Μετριέται από το θάρρος να αλλάζεις γνώμη όταν η αλήθεια το απαιτεί, να φαντάζεσαι όσα ακόμη δεν υπάρχουν και να παραμένεις μαθητής σε έναν κόσμο που δεν θα πάψει ποτέ να έχει μυστήρια.

Γιατί, τελικά, όπως μας δίδαξε ο Αϊνστάιν, η μεγαλύτερη μορφή ευφυΐας δεν είναι να γνωρίζεις τα πάντα, αλλά να μη χάσεις ποτέ την ικανότητα να απορείς.