Τα αγάλματα που μας ουρούν στα μούτρα.

Το μικρό χάλκινο σιντριβάνι-άγαλμα στο κέντρο των Βρυξελλών, «το μικρό αγόρι που κατουράει» ή όπως το αποκαλούν στην τοπική φλαμανδική διάλεκτο, το "Μάνεκεν Πις" (Manneken Pis), είναι τοποθετημένο στη συμβολή των πεζοδρόμων Rue de l'Étuve και Rue du Chêne, σε απόσταση μόλις 5 λεπτών με τα πόδια από την κεντρική πλατεία της πόλης, την περίφημη Grand-Place. 

Ο πιο γνωστός αστικός μύθος σχετικά με την τοποθέτησή του υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια μιας πολιορκίας των Βρυξελλών (ίσως τον 14ο αιώνα), οι εχθροί σχεδίαζαν να ανατινάξουν τα τείχη της πόλης τοποθετώντας μεγάλη ποσότητα μπαρουτιού. Ένα μικρό αγόρι από τις Βρυξέλλες, που λεγόταν Ζουλιέν (Julien), είδε κρυφά το αναμμένο φυτίλι. Μην έχοντας νερό ή άλλον τρόπο να σβήσει τη φωτιά, ουρήρησε πάνω στο φλεγόμενο φυτίλι. Με αυτόν τον αναπάντεχο τρόπο έσβησε τη βόμβα, έσωσε την πόλη από την καταστροφή και οι ευγνώμονες κάτοικοι έστησαν ένα άγαλμα προς τιμήν του.

Η πραγματική ιστορία του Manneken Pis είναι πολύ πιο πρακτική και πεζή από τον μύθο, αλλά αποκαλύπτει τη σημασία που είχε το άγαλμα για την καθημερινή επιβίωση της πόλης των Βρυξελλών. Στην πραγματικότητα, το Manneken Pis ξεκίνησε ως ένα δημόσιο σύστημα διανομής πόσιμου νερού.

Η παλαιότερη γραπτή καταγραφή για την ύπαρξη του σιντριβανιού εντοπίζεται σε ένα διοικητικό έγγραφο του δήμου των Βρυξελλών που χρονολογείται το 1451-1452. Το έγγραφο αυτό αφορούσε το δίκτυο των σωλήνων νερού που τροφοδοτούσαν τα δημόσια σιντριβάνια της πόλης. Εκείνη την εποχή, το άγαλμα ήταν φτιαγμένο από πέτρα.

Κατά τον Μεσαίωνα, ο δρόμος όπου βρίσκεται το άγαλμα (Rue de l'Étuve) φιλοξενούσε πολλούς βυρσοδέψες (τεχνίτες που επεξεργάζονταν δέρματα ζώων). Στην προβιομηχανική εποχή, η αμμωνία ήταν απαραίτητη για να μαλακώνουν τα δέρματα και να αφαιρείται το τρίχωμα. Οι τεχνίτες μάζευαν τα ανθρώπινα ούρα (ακόμη και από μικρά παιδιά) για αυτή τη δουλειά. Επομένως, το σχήμα του σιντριβανιού ήταν μια άμεση, χιουμοριστική οπτική αναφορά στην καθημερινή επαγγελματική δραστηριότητα της συγκεκριμένης γειτονιάς.

Καθώς το παλιό πέτρινο άγαλμα στο πέρασμα των χρόνων υπέστη φθορές, το δημοτικό συμβούλιο των Βρυξελλών ανέθεσε το 1619 στον διάσημο γλύπτη Ζερόμ Ντυκενούα τον Πρεσβύτερο να σχεδιάσει ένα νέο, χάλκινο άγαλμα. Ο σκοπός του παρέμενε ο ίδιος: να κοσμεί ένα κεντρικό σημείο από όπου οι κάτοικοι των Βρυξελλών έπαιρναν καθαρό νερό για τα σπίτια τους.

Το άγαλμα απέκτησε τεράστια συμβολική αξία για τις Βρυξέλλες και έγινε στόχος πολλών βανδαλισμών κατά την διάρκεια τόσων αιώνων:

-Το 1695: Επέζησε από τον σφοδρό γαλλικό βομβαρδισμό των Βρυξελλών, κάτι που το μετέτρεψε σε σύμβολο αντίστασης και αντοχής της πόλης.

-Το 1745 & 1817: Κλάπηκε από Άγγλους και στη συνέχεια από Γάλλους στρατιώτες, αλλά εντοπίστηκε και επανήλθε στη θέση του.

-Το 1965: Μετά από μια ακόμα σοβαρή κλοπή (όπου το άγαλμα έσπασε στα δύο), οι αρχές αποφάσισαν να μεταφέρουν το αυθεντικό γλυπτό του 1619 στο Μουσείο της Πόλης των Βρυξελλών για να το προστατεύσουν, τοποθετώντας στο δρόμο το αντίγραφο που βλέπουμε σήμερα.

Υπάρχει η διάσημη παράδοση των Βρυξελλών να ντύνουν το άγαλμα με διάφορα κοστούμια κατά τη διάρκεια εθνικών εορτών ή ειδικών περιστάσεων. Η γκαρνταρόμπα του περιλαμβάνει πλέον πάνω από 1.000 διαφορετικές ενδυμασίες από όλο τον κόσμο, ενώ έχει ντυθεί κατά καιρούς και ...Τσολιάς για την ελληνική εθνική επέτειο.

Η Ζάνεκε Πις (Jeanneke Pis) είναι το λιγότερο γνωστό, «θηλυκό» αντίστοιχο του Manneken Pis. Πρόκειται για ένα σύγχρονο μπρούντζινο άγαλμα που απεικονίζει ένα μικρό κορίτσι με κοτσιδάκια να ουρεί χαμογελαστό, σε παρόμοια στάση με το διάσημο αγόρι της πόλης. Βρίσκεται κρυμμένο στην άλλη πλευρά του ιστορικού κέντρου των Βρυξελλών, σε ένα αδιέξοδο δρομάκι που ονομάζεται Impasse de la Fidélité. Είναι ακριβώς απέναντι από το διάσημο μπαρ με τις εκατοντάδες μπύρες, το Delirium Café. Για λόγους ασφαλείας από βανδαλισμούς, το άγαλμα προστατεύεται πίσω από ένα σιδερένιο κιγκλίδωμα. Αντίθετα με το Manneken Pis που μετρά αιώνες ιστορίας, η Jeanneke Pis είναι πολύ πρόσφατη προσθήκη. Σχεδιάστηκε από τον γλύπτη και επιχειρηματία Ντενί-Αντριέν Ντεμπουβρί (Denis-Adrien Debouvrie) και αποκαλύφθηκε επίσημα το 1987. Δεν φτιάχτηκε για ιστορικούς λόγους, αλλά ως εμπορικό και τουριστικό τέχνασμα. Ο Ντεμπουβρί, που είχε καταστήματα στη συγκεκριμένη γειτονιά, ήθελε να φέρει τουρίστες και κίνηση σε αυτό το απομονωμένο στενάκι της πόλης, ενώ παράλληλα ήθελε να προσφέρει ένα σύμβολο «ισότητας των δύο φύλων» απέναντι στο διάσημο αγοράκι. Αν και δεν έχει μεσαιωνικούς μύθους, το άγαλμα έχει αποκτήσει τη δική του παράδοση. Λειτουργεί ως σιντριβάνι των ευχών. Οι περαστικοί πετούν κέρματα στη μικρή λεκάνη κάτω από το άγαλμα. Σύμφωνα με τον αστικό μύθο, αν πετάξεις ένα νόμισμα, εξασφαλίζεις πίστη και αιώνια αγάπη με τον/την σύντροφό σου. Τα χρήματα που συγκεντρώνονται διατίθενται σε φιλανθρωπικούς σκοπούς για την ιατρική έρευνα.

Το Zinneke Pis είναι το τρίτο μέλος της "παρέας" των Βρυξελλών. Πρόκειται για ένα χάλκινο άγαλμα σε φυσικό μέγεθος που απεικονίζει έναν αδέσποτο σκύλο να ουρεί με το πίσω πόδι σηκωμένο πάνω σε έναν μεταλλικό στύλο του πεζοδρομίου. Βρίσκεται στη συμβολή των οδών Rue des Chartreux και Rue du Vieux Marché aux Grains. Δημιουργήθηκε το 1998 από τον γλύπτη Τομ Φράντσεν (Tom Frantzen). Η λέξη "Zinneke" στην τοπική φλαμανδική διάλεκτο σημαίνει «ημίαιμος/μπάσταρδος». Το άγαλμα συμβολίζει την πολυπολιτισμικότητα και τη μείξη διαφορετικών κουλτούρων που χαρακτηρίζει τους κατοίκους των Βρυξελλών. Αντίθετα με τα άλλα δύο αγάλματα, αυτό δεν είναι σιντριβάνι.