Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια.

Όταν η Ποίηση Γίνεται Τραγωδία: «Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια» του Τάσου Λειβαδίτη.

Υπάρχουν κάποια βιβλία που δεν τα διαβάζεις απλώς· σε στοιχειώνουν. Ένα τέτοιο κείμενο είναι και το δυσεύρετο αλλά μνημειώδες έργο του Τάσου Λειβαδίτη, «Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια» (1958). Αν και ο Λειβαδίτης έχει ταυτιστεί στη συλλογική μνήμη με την πολιτική ποίηση της ήττας ή τα τρυφερά ερωτικά του ποιήματα, εδώ μας παραδίδει κάτι ολότελα διαφορετικό: ένα «σχέδιο για μια σύγχρονη τραγωδία».

Μέσα σε ελάχιστες σελίδες, ο ποιητής στήνει μια μοντέρνα όπερα με φόντο τη λάσπη της πόλης, την υπαρξιακή αγωνία και το αιώνιο θηλυκό δράμα.

Το Σκηνικό: Ένα Φτηνό Ξενοδοχείο και η Αιωνιότητα.

Η ιστορία εκτυλίσσεται γύρω από ένα έγκλημα ζηλοτυπίας σε ένα παρακμιακό, φτηνό ξενοδοχείο. Εκεί, στο «δωμάτιο 27», η κεντρική ηρωίδα, η Ελένη, βιώνει τον έρωτα όχι ως διέξοδο, αλλά ως μια οδυνηρή περιπλάνηση στην ίδια της την ύπαρξη. Ο Λειβαδίτης γράφει χαρακτηριστικά:

«Η Ελένη, γυμνή, κυλιέται πάνω στο κρεβάτι [...] σα να πάλευε να ξεφύγει το τεράστιο χέρι του Θεού, που την έσφιγγε... ξαναγύρισε στο δωμάτιο 27 του ξενοδοχείου, φοβήθηκε απ΄ την ερημιά της κι ανατρίχιασε.»

Ο ποιητής χρησιμοποιεί τη θεατρικότητα και έναν σύγχρονο «Χορό» για να μετατρέψει μια ταπεινή ιστορία σε πανανθρώπινο δράμα.

Γιατί «Αλογίσια Μάτια»;

Ο τίτλος συμβολίζει τη βουβή υπομονή και τη βαθιά θλίψη των γυναικών απέναντι στη μοίρα, με την Ελένη να περιγράφεται ως «ένα δέντρο καταμόναχο» που σηκώνει το βάρος της απεραντοσύνης. Ο Λειβαδίτης συνδέει τη γυναικεία φύση με κάτι αρχέγονο και «ματωμένο»:

«Γιατί οι γυναίκες έχουν προαιώνιους, μυστικούς δεσμούς με το αίμα [...] και βλέπουν πως τα λόγια στάζουν αίμα λογχισμένα από τη δυσπιστία... βαθύ, σα θαύμα, ανθρώπινο αίμα.»

Η Φιλοσοφική Διάσταση του Έρωτα και της Σιωπής.

Στο έργο αυτό ο έρωτας απογυμνώνεται από τα ρομαντικά στολίδια και γίνεται μάχη με τη φθορά. Ο ποιητής υπογραμμίζει την ευάλωτη πλευρά μας, σημειώνοντας ότι «οἱ ἄνθρωποι κουβεντιάζουν μόνο γιά ὅσα τούς εἶναι ἀπόμακρα καί ξένα», ενώ «τά ζεῖ καθένας μονάχος, μέσα στή σιωπή». Στο αποκορύφωμα, αναφέρεται η ανάγκη της γυναίκας να αφήσει «έναν άντρα να κλάψει στα πόδια της».

Γιατί αξίζει να το διαβάσετε σήμερα;

Αν και γράφτηκε στα τέλη της δεκαετίας του '50, «Οι γυναίκες με τ’ αλογίσια μάτια» παραμένει σοκαριστικά σύγχρονο, αποτελώντας μια σπουδή πάνω στην αποξένωση και την ανάγκη για κάτι αιώνιο. Δεν πρόκειται για μια εύκολη, χαλαρή ανάγνωση, αλλά για ένα κείμενο που απαιτεί την πλήρη συναισθηματική εμπλοκή του αναγνώστη. Αν καταφέρετε να βρείτε κάποια από τις εκδόσεις του (από τον "Κέδρο" ή την πρόσφατη επανέκδοση του "Μετρονόμου"), κρατήστε το στα χέρια σας σαν φυλακτό.