Φράουλες και Αίμα: Το Κινηματογραφικό Μανιφέστο της Αμφισβήτησης.

Η δεκαετία του 1970 ξεκίνησε για το Χόλιγουντ με μια έντονη ανάγκη να αποτυπώσει την κοινωνική έκρηξη της νεολαίας. Η ταινία «Φράουλες και Αίμα» (The Strawberry Statement), σε σκηνοθεσία Στιούαρτ Χάγκμαν και σενάριο του θεατρικού συγγραφέα Ίσραελ Χόροβιτς, κυκλοφόρησε το 1970 και έγινε αμέσως το οπτικό σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς που συγκρούστηκε με το κατεστημένο.

Από το Βιβλίο στη Μεγάλη Οθόνη.

Αν και βασίστηκε στο ομώνυμο βιβλίο του Τζέιμς Σάιμον Κούνεν για το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, η ταινία μεταφέρει τη δράση σε ένα φανταστικό πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο. Η αλλαγή αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς η δυτική ακτή των ΗΠΑ αποτελούσε το επίκεντρο του κινήματος των χίπις και της αντικουλτούρας.

Η πλοκή ακολουθεί τον Σάιμον (που υποδύεται ο Μπρους Ντέβισον), έναν φοιτητή και αθλητή της κωπηλασίας, ο οποίος αρχικά παρακολουθεί τις φοιτητικές διαμαρτυρίες με απάθεια. Το μόνο του κίνητρο για να μπει στο κατειλημμένο κτίριο είναι το φλερτ με μια νεαρή ακτιβίστρια, τη Λίντα (Κιμ Ντάρμπι). Σταδιακά όμως, η πολιτική πραγματικότητα, ο παραλογισμός του Πολέμου του Βιετνάμ και η κρατική βία τον μεταμορφώνουν σε έναν συνειδητοποιημένο επαναστάτη.

Η Μουσική ως Πολιτική Φωνή.

Ένα από τα πιο ισχυρά στοιχεία της ταινίας είναι η συγκλονιστική μουσική της επένδυση, η οποία λειτουργεί ως σχολιασμός των γεγονότων. Το soundtrack περιλαμβάνει μερικά από τα πιο εμβληματικά αντιπολεμικά τραγούδια της εποχής:

-«The Circle Game» από την Μπάφι Σεντ-Μαρί (γραμμένο από την Τζόνι Μίτσελ), που ντύνει τους τίτλους αρχής.

-«Our House» και «Suite: Judy Blue Eyes» από τους Crosby, Stills, Nash & Young.

-«Give Peace a Chance» του Τζον Λένον, το οποίο γίνεται ο ρυθμικός ύμνος της τελικής αναμέτρησης.

Η Σκηνή της Καταστολής: Ένα Σοκαριστικό Φινάλε.

Η κορύφωση της ταινίας θεωρείται μια από τις πιο δυνατές και βίαιες σκηνές στην ιστορία του πολιτικού κινηματογράφου. Οι φοιτητές έχουν συγκεντρωθεί στο γυμναστήριο του πανεπιστημίου, σχηματίζοντας έναν τεράστιο κύκλο, καθισμένοι στο πάτωμα. Τραγουδούν ρυθμικά το «Give Peace a Chance», χτυπώντας τα χέρια τους στο έδαφος. Η εισβολή της αστυνομίας και της Εθνοφρουράς γίνεται με τη χρήση δακρυγόνων και απόλυτης βίας. Η κάμερα, μέσα από έντονα κοντινά πλάνα και χρήση slow-motion, καταγράφει τον τρόμο, τα σπασμένα τζάμια, το αίμα και τον άγριο ξυλοδαρμό των απροστάτευτων νέων. Είναι η στιγμή που η αθωότητα της δεκαετίας του '60 πεθαίνει οριστικά στην οθόνη.

Διεθνής Αναγνώριση και Κληρονομιά.

Η ταινία έκανε τεράστια αίσθηση στην Ευρώπη, κερδίζοντας το Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ των Καννών το 1970. Στην Ελλάδα της Χούντας, η προβολή της στους κινηματογράφους αποτέλεσε σημείο συνάντησης για την εγχώρια νεολαία, λειτουργώντας ως μια έμμεση, αλλά σαφής πηγή έμπνευσης για την αμφισβήτηση του δικτατορικού καθεστώτος, λίγα χρόνια πριν από την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Το «Φράουλες και Αίμα», τόσο ως βιβλίο-χρονικό του Τζέιμς Κούνεν όσο και ως ταινία-μανιφέστο του Στιούαρτ Χάγκμαν, ξεπερνά τα όρια μιας απλής καταγραφής των γεγονότων του 1968. Αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά πολιτισμικά σύμβολα της νεολαιίστικης αμφισβήτησης για τους εξής λόγους:

-Η Γέφυρα Λογοτεχνίας και Κινηματογράφου: Το βιβλίο πρόσφερε την ακατέργαστη, ειλικρινή και γεμάτη αντιφάσεις φωνή ενός 19χρονου φοιτητή. Η ταινία πήρε αυτή τη φωνή και τη μεταμόρφωσε σε μια παγκόσμια οπτικοακουστική εμπειρία, ντυμένη με τα κορυφαία αντιπολεμικά τραγούδια της εποχής.

-Η Απομυθοποίηση της Εξουσίας: Η ειρωνική προέλευση του τίτλου (η υποτίμηση των φοιτητών από τη διοίκηση) σε συνδυασμό με το αιματηρό φινάλε της καταστολής, ανέδειξε το χάσμα των γενεών. Αποκάλυψε τη βία που επιστρατεύει το κατεστημένο όταν απειλούνται τα συμφέροντά του.

-Ο Παγκόσμιος Αντίκτυπος: Αν και γεννήθηκε στα αμερικανικά πανεπιστήμια, το έργο άγγιξε τη νεολαία σε όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα της δικτατορίας, λειτούργησε ως κρυφό εργαλείο αφύπνισης και έμπνευσης, προμηνύοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου του 1973.

Σήμερα, το «Φράουλες και Αίμα» παραμένει επίκαιρο. Μας υπενθυμίζει ότι τα πανεπιστήμια ήταν και παραμένουν οι ζωντανοί πυρήνες των κοινωνικών διεκδικήσεων και ότι η πολιτική συνειδητοποίηση ξεκινά συχνά από την ανάγκη των καθημερινών ανθρώπων για δικαιοσύνη.