Μια προσωπική υπόθεση.

Υπάρχουν βιβλία που τα διαβάζεις για να περάσει η ώρα και βιβλία που σε σημαδεύουν για πάντα. Το «Μια προσωπική υπόθεση» (Kojinteki na taiken, 1964) του βραβευμένου με Νόμπελ Ιάπωνα συγγραφέα Κενζαμπούρο Όε ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό, εν μέρει αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα, που θέτει τα πιο σκληρά ερωτήματα γύρω από την πατρότητα, την ευθύνη και τα όρια της ανθρώπινης αντοχής.

Η Πλοκή: Όταν το όνειρο γίνεται εφιάλτης.

Ο ήρωας του βιβλίου είναι ο Bird (Πουλί), ένας 27χρονος καθηγητής που νιώθει εγκλωβισμένος σε έναν συμβατικό γάμο και μια μίζερη καθημερινότητα. Το μόνο του όνειρο, μια σχεδόν εμμονική ιδέα, είναι να δραπετεύσει από την Ιαπωνία και να ταξιδέψει στην Αφρική – τη δική του «γη της επαγγελίας» και της απόλυτης ελευθερίας.

Όλα ανατρέπονται βίαια όταν η σύζυγός του φέρνει στον κόσμο το πρώτο τους παιδί. Το βρέφος γεννιέται με σοβαρή εγκεφαλική παραμόρφωση (εγκεφαλοκήλη) και οι γιατροί του δίνουν ελάχιστες ελπίδες για μια φυσιολογική ζωή, χαρακτηρίζοντάς το ως «παιδί-φυτό».

Αντί για τη χαρά της πατρότητας, ο Bird έρχεται αντιμέτωπος με το απόλυτο σοκ. Ανίκανος να διαχειριστεί την πραγματικότητα, βυθίζεται στο αλκοόλ, καταφεύγει στην αγκαλιά μιας παλιάς του ερωμένης και ξεκινά μια αυτοκαταστροφική πορεία, ψάχνοντας απεγνωσμένα έναν τρόπο να «ξεφορτωθεί» το παιδί χωρίς να φανεί ο ίδιος ένοχος για τον θάνατό του.

Οι Κεντρικοί Θεματικοί Άξονες:

1. Η Σύγκρουση Ελευθερίας και Ευθύνης.

Το βιβλίο είναι ένα βαθιά υπαρξιακό έργο. Ο Όε αναλύει με χειρουργική ακρίβεια την εσωτερική πάλη του ήρωα: Από τη μία πλευρά βρίσκεται η επιθυμία για ατομική ελευθερία (η φυγή στην Αφρική) και από την άλλη το βάρος της ηθικής υποχρέωσης απέναντι σε ένα ανήμπορο πλάσμα που εξαρτάται αποκλειστικά από αυτόν.

2. Η Ωμή Ειλικρίνεια της Ανθρώπινης Φύσης.

Αυτό που κάνει το μυθιστόρημα να ξεχωρίζει είναι ότι ο συγγραφέας δεν ωραΐζει τίποτα. Δεν παρουσιάζει έναν ιδανικό πατέρα, αλλά έναν άνθρωπο αδύναμο, τρομοκρατημένο και εγωιστή. Ο αναγνώστης έρχεται σε δύσκολη θέση, καθώς πιάνει τον εαυτό του να αναρωτιέται: «Εγώ τι θα έκανα στη θέση του;»

3. Η Διαδικασία της Ωρίμανσης (Initiation).

Παρά το σκοτεινό του θέμα, το «Μια προσωπική υπόθεση» είναι στην πραγματικότητα μια ιστορία ενηλικίωσης. Για να γίνει ο Bird πραγματικός άντρας και πατέρας, πρέπει πρώτα να αγγίξει τον πάτο, να κοιτάξει τα τέρατά του στα μάτια και να πάρει μια οριστική απόφαση.

Η Συγκλονιστική Σύνδεση με την Πραγματικότητα.

Η δύναμη του βιβλίου πολλαπλασιάζεται όταν συνειδητοποιήσει κανείς ότι είναι ημιαυτοβιογραφικό. Το 1963, έναν χρόνο πριν εκδοθεί το βιβλίο, ο Κενζαμπούρο Όε απέκτησε τον πρώτο του γιο, τον Ικάρι, ο οποίος γεννήθηκε επίσης με εγκεφαλική κήλη. Όταν γεννήθηκε, ένα τμήμα του εγκεφαλικού του ιστού προεξείχε από το πίσω μέρος του κρανίου του. Οι γιατροί τότε είχαν πει στον συγγραφέα ότι αν το παιδί χειρουργηθεί, στην καλύτερη περίπτωση θα ζούσε ως «φυτό», και τον πίεζαν να το αφήσει να πεθάνει. Όμως, σε αντίθεση με τον ήρωα του βιβλίου, ο Όε και η σύζυγός του επέλεξαν από την πρώτη στιγμή να παλέψουν για το παιδί τους.  Η επέμβαση αφαίρεσης της κήλης τελικά έγινε, η ζωή του σώθηκε, αλλά η πάθηση άφησε στον Ικάρι μόνιμα προβλήματα: γνωσιακές και αναπτυξιακές αναπηρίες, αυτισμό, επιληψία και προβλήματα στην όραση. Ο Ικάρι δεν μπορούσε να μιλήσει μέχρι τα 6 του χρόνια. Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι είχε μια σπάνια ευαισθησία στους ήχους. Ο Ικάρι Όε, παρά τις σοβαρές δυσκολίες του, ανακάλυψε μέσα από τη μουσική έναν τρόπο επικοινωνίας και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο αναγνωρισμένους συνθέτες κλασικής μουσικής στην Ιαπωνία. Το βιβλίο ήταν ο τρόπος του συγγραφέα πατέρα του να ξορκίσει τους δικούς του αρχικούς φόβους και τις σκοτεινές σκέψεις που κάνει κάθε γονιός σε μια τέτοια κρίση.

Το Στυλ και η Γραφή.

Η γραφή του Όε είναι πυκνή, γεμάτη έντονες, σχεδόν γκροτέσκες εικόνες, αλλά ταυτόχρονα διακατέχεται από μια βαθιά ποιητικότητα. Επηρεασμένος από τη δυτική λογοτεχνία (τον Σαρτρ, τον Καμύ και τον Ντοστογιέφσκι), καταφέρνει να συνδυάσει την παραδοσιακή ιαπωνική εσωτερικότητα με τον ευρωπαϊκό υπαρξιακισμό.

Γιατί αξίζει να το διαβάσετε:

Το «Μια προσωπική υπόθεση» δεν είναι ένα «εύκολο» ή ευχάριστο βιβλίο. Είναι όμως ένα αναγκαίο βιβλίο. Είναι μια ωδή στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και μια απόδειξη ότι η λύτρωση δεν έρχεται μέσα από τη φυγή, αλλά μέσα από την αποδοχή του πόνου και της ευθύνης.