«Η κόρη του Πάπα».

Στο έργο του "Η κόρη του Πάπα" (La figlia del Papa), ο βραβευμένος με Νόμπελ κορυφαίος Ιταλός θεατρικός συγγραφέας, Ντάριο Φο επιστρέφει στην ταραγμένη εποχή της Αναγέννησης και αφηγείται τη ζωή της Λουκρητία Βοργία, κόρης του πάπα Αλέξανδρου ΣΤ΄. Η πλοκή ακολουθεί τη Λουκρητία από τα νεανικά της χρόνια έως την πολιτική και προσωπική της ωρίμανση μέσα στον οίκο των Βοργία. Γύρω της κινούνται γάμοι συμφέροντος, συμμαχίες, φόνοι, εκκλησιαστικές συνωμοσίες και η αδιάκοπη πάλη για εξουσία στην Ιταλία του 15ου αιώνα.

«Η κόρη του Πάπα» είναι το πρώτο και μοναδικό μυθιστόρημα που έγραψε ο Ντάριο Φο το 2014, σε ηλικία 88 ετών.  Η έκδοση περιλαμβάνει εικονογραφήσεις που σχεδίασε ο ίδιος ο Ντάριο Φο, δίνοντας μια εικαστική διάσταση στην αφήγηση. Παρά τον μυθιστορηματικό του χαρακτήρα, το έργο βασίζεται σε ιστορικές πηγές. 

Ο Φο, όμως, δεν γράφει ένα απλό ιστορικό δράμα. Προσπαθεί να αποκαθηλώσει τον μύθο της «μοιραίας δηλητηριάστριας» που συνοδεύει τη Λουκρητία εδώ και αιώνες. Την παρουσιάζει περισσότερο ως θύμα της εποχής της παρά ως δαιμονική μορφή. Η ίδια συχνά μοιάζει εγκλωβισμένη σε έναν κόσμο ανδρών - παπών, καρδιναλίων, ηγεμόνων και στρατηγών - που χρησιμοποιούν το σώμα και το όνομά της ως εργαλείο πολιτικής.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο έχει και το σκοτεινό ζήτημα του "Infans Romanus", του μυστηριώδους παιδιού που γέννησε η Λουκρητία και που έγινε αντικείμενο φημών, σκανδάλων και πολιτικής εκμετάλλευσης. Ο Φο το χρησιμοποιεί σαν σύμβολο της ηθικής αποσύνθεσης μιας εξουσίας που κρύβεται πίσω από θρησκευτικά σύμβολα και λατινικές προσευχές.

Το έργο θεωρήθηκε από πολλούς μια «αποκατάσταση» της Λουκρητίας Βοργία. Ο Φο αξιοποιεί ιστορικές πηγές αλλά και τη θεατρική υπερβολή για να δείξει πώς η ιστορία συχνά γράφεται από τους νικητές και τις συκοφαντίες της εξουσίας.

Η γραφή του ισορροπεί ανάμεσα στη σάτιρα και την τραγωδία. Από τη μία υπάρχει η ειρωνεία απέναντι στην Εκκλησία και την πολιτική διαφθορά· από την άλλη, μια σχεδόν τρυφερή ματιά προς τη Λουκρητία, η οποία παρουσιάζεται ως μορφή βαθιά ανθρώπινη.

Κάποιοι ιστορικοί κατηγόρησαν το έργο ότι εξωραΐζει υπερβολικά τους Βοργία ή ότι θυσιάζει την ιστορική ακρίβεια χάριν θεατρικής δύναμης. Ωστόσο, η πρόθεση του Φο δεν είναι η ψυχρή ιστοριογραφία αλλά η απογύμνωση της εξουσίας.

Τελικά, "Η κόρη του Πάπα" δεν είναι μόνο έργο για τη Λουκρητία· είναι έργο για την ομορφιά που επιβιώνει μέσα στην ασχήμια της πολιτικής, για τη γυναίκα που γίνεται μύθος επειδή την φοβήθηκαν, και για μια εποχή όπου ακόμη και η αγιότητα μπορούσε να μυρίζει αίμα και δηλητήριο.

Το βιβλίο δεν είναι μια απλή βιογραφία, αλλά ένα υβριδικό έργο που συνδυάζει το ιστορικό μυθιστόρημα με τη θεατρική δομή και την προσωπική εικονογράφηση του Ντάριο Φο. Το βιβλίο ξεκινά με μια σύντομη εισαγωγή (preamble) που τοποθετεί τον αναγνώστη στο 1492, τη χρονιά που ο Ροδρίγο Βοργίας εκλέγεται Πάπας ως Αλέξανδρος ΣΤ΄. Η αφήγηση εξελίσσεται μέσα από ζωντανούς διαλόγους και σκηνές που θυμίζουν θεατρικά σκετς, με τον Φο να παρεμβαίνει συχνά ως αφηγητής. Το έργο είναι διακοσμημένο με σκίτσα και πίνακες του ίδιου του Φο, ο οποίος αρχικά είχε σπουδάσει αρχιτεκτονική και τέχνες.  

Όπως συνηθίζει ο Φο στα έργα του, χρησιμοποιεί την ιστορία ως καθρέφτη για να σατιρίσει τη διαφθορά, τον νεποτισμό και την κατάχρηση εξουσίας στη σύγχρονη εποχή. Ο Φο χρησιμοποιεί τη διαφθορά και τον νεποτισμό της παπικής αυλής ως «μάσκα» για να καταγγείλει την πολιτική διαφθορά της σύγχρονης εποχής. Πολλοί κριτικοί θεωρούν το βιβλίο έναν έμμεσο φόρο τιμής στη σύζυγό του, Φράνκα Ράμε. Η δύναμη και η αξιοπρέπεια με την οποία η Λουκρητία αντιμετωπίζει τις επιθέσεις αντικατοπτρίζουν τους αγώνες της Ράμε ενάντια στο κατεστημένο.  Ο Φο παρουσιάζει τη Λουκρητία ως την πρώτη «μοντέρνα γυναίκα», η οποία κατάφερε να επιβιώσει και να αναδειχθεί μέσα σε έναν κόσμο απόλυτης ανδροκρατίας και βίας.

Το έργο έχει μεταφερθεί και σε θεατρική μορφή από τον ίδιο, συνεχίζοντας την παράδοση της «Κομέντια ντελ' άρτε» που αποκαλύπτει την αλήθεια πίσω από τους μύθους, συνδυάζοντας τον αυτοσχεδιασμό με την κοινωνική καταγγελία.