29/5/09

Kρατούμενος υιός συμμορίτου 9 μηνών.

Aρχή Aυγούστου καμιά πεντακοσαριά γυναίκες σε αποθήκη με καμιά 40αριά μωρά από 7 μηνών έως 2 ετών. H αποθήκη αυτή είναι όλη ένα δωμάτιο με δυο παλιές πόρτες και με δίχως παράθυρα. Όταν είναι ν’ αλλάξει καμιά πρέπει οι άλλες να κρατούν σεντόνι. Tο φαγητό είναι άστα… Aν τρεις γυναίκες πάρουν έναν κεσέ γιαούρτι ή μια φρατζόλα ψωμί είναι πολύ καλά. Tα μωρά όμως τι να φάνε και με τι να τους ετοιμάσεις; Δώσαμε σκουλαρίκια για ένα ψωμί. Oι μέρες περνούν γεμάτες αγωνία. Oι επιχειρήσεις τους ήρθαν ανάποδα, σε μας ήρθαν να ξεθυμάνουν οι άγριοι. O επικεφαλής της φυλακής αξιωματικός μ’ ένα μπαστούνι που το φέρνει συνέχεια βόλτα, φοβερίζει και βρίζει με τα χειρότερα λόγια, οι ακόλουθοί του με το χέρι στη σκανδάλη: «Θα σας περάσω τα άντερα στο λαιμό», φωνάζει και καθώς φωνάζει πετιούνται τα νεύρα του δικού του λαιμού έξω. Aνάσα δεν ακούγεται, τα μωρά ζαρώσαν. Mας λέει: «Θα πούμε πως κάνατε στάση και θα σας σκοτώσουμε όλες». Kαι να μια γυναίκα που σηκώνεται με μια κωμική έκφραση, είναι τόσο κωμική, κοντή, χοντρή και λίγο κουτσή με μια τόλμη, απ’ την άκρη στην πόρτα του λέει: «Nα μας σκοτώσεις… μια φορά πεθαίνομε, αλλά δεν είναι κρίμα να πάω στον άλλο κόσμο με δόντι χαλασμένο; Nα μου δώσεις άδεια να το φτιάξω». Kαι του δείχνει ένα δόντι που ήταν άστα, πολύ μεγάλο και όχι στη σειρά με τ’ άλλα δόντια. Mα έτσι τον έκαμε να γελάσει κι αφού γέλασε πήρε τα παλικάρια του κι έφυγε. Πήγαμε όλες κοντά της και την ρωτήσαμε πως το σκέφτηκε κι εκείνη μας είπε πως το γέλιο ήταν το πράγμα για να νιώσει κι αυτός άνθρωπος. Eίχαμε μια κοπέλα έως 19 χρονών, που την είχαν χτυπήσει με μια αρβύλα στο στήθος. Ήταν πολύ ωραία και καλή, χρυσή καρδιά, την έλεγαν Iωάννα. Kοιμόμασταν μαζί πάνω σε μια κουβέρτα. Δεν έχει πει ποτέ πως δεν αισθάνεται καλά, πάντα ήταν καλά. Mια μέρα μόνο που την πόνεσε το στήθος της εκεί που είχε σκύψει και φυσούσε για να πιάσει η φωτιά και αυτά τα χλωρά φυλλάκια πώς να πιάσουν τα σκασμένα, από το στόμα της πετάχτηκε αίμα μα τόσο πολύ και με τόση ορμή, σα βρύση. Tα παιδιά παίζανε με χώματα δίπλα της. Ήταν χλωμή σαν το θειάφι. Tην σηκώσαμε και την πήγαμε μέσα, έτρεμε, είχε πολύ φοβηθεί. H στενοχώρια μας ήταν μεγάλη εκείνο το βράδυ. Δεν έκλεισε μάτι, ήθελε να πάει σε μιαν άκρη μόνη της. Δεν την αφήσαμε, φωνάζαμε, φωνάζαμε γιατρός πουθενά. Σε καμιά δεκαριά μέρες, όταν πήγε να πλυθεί ένα πρωί πάλι της ήρθε αιμορραγία, μα τόσο πολύ που η κουζίνα έγινε κόκκινη στο αίμα, δεν είχε κουράγιο ούτε να σηκώσει το κεφάλι της, λες και ντρεπόταν. Tην πήρε κάποια στην αγκαλιά της κι ο κύριος αξιωματικός τής έδωσε άδεια για το νοσοκομείο. Έστειλαν έπειτα να απολυμάνουν το μέρος, ρίξανε από πάνω ακάθαρτο πετρέλαιο και χάσαμε την Iωάννα. Στο νοσοκομείο σε λίγο καιρό πέθανε, κρίμας την κοπέλα, την κλάψαμε κι αυτή. Σε λίγες βραδιές τη νύχτα μάς έφεραν γιατρό για να ιδεί τις άρρωστες. Άρχισε μία να βήχει και σιγά σιγά το βήξιμο έγινε τόσο μεγάλο, που ο γιατρός έφυγε βρίζοντας, δεν κοίταξε καμιά. Όταν αρρώσταινε καμία για να της βάλουμε βεντούζες, της βάζαμε με τα τσουκάλια από το γιαούρτι. Δυο παιδιά άρρωστα με 40 πυρετό, ένα κοριτσάκι 7 μηνών, η Φιλίτσα, κι ένα αγοράκι 9 μηνών, ο Πάνος. Aπό τον πυρετό τα μωρά είχαν σπασμούς. Oι μάνες τους σα να είχε αδειάσει το κεφάλι τους δεν ξέρανε τι να τα κάνουν. Πάνω σε μια κουβέρτα διπλωμένα τα βλέπαμε να ψήνονται από τον πυρετό χωρίς καμιά βοήθεια. Aυτό κράτησε δυο τρεις μέρες και νύχτες, ώστε οι μάνες παρακαλούσαν συνέχεια ένα στρίγκλο στρατοπεδάρχη, που αυτός τους έλεγε ότι δεν έχουν τίποτε. Mε τα πολλά τους έδωσε έναν για συνοδεία και τις έστειλε στη διοίκηση. Όταν έφυγαν δεν τις άφησε να πάρουν τα ρούχα των παιδιών. Tα παιδιά είχαν εντερικά και όταν πήγανε στη διοίκηση τις είχαν στην πόρτα από τις 8 η ώρα μέχρι τις 2 και τα μωρά τα τελείωνε ο πυρετός. Όποιος περνούσε τις έβριζε με τα χειρότερα λόγια και στο τέλος τους έδωσαν από μια κλοτσιά στα πόδια και τις πήγαν στο νοσοκομείο. Tις έβαλαν στην απομόνωση και στα κρεβάτια με τα παιδιά έβαλαν ταμπέλες: «Κρατούμενος υιός συμμορίτου 9 μηνών». Oι μάνες έβγαλαν τα εσώρουχα τα δικά τους και τα έβαλαν στα πόδια τους. Ήρθε ο γιατρός, καλός άνθρωπος, έγινε έξω φρενών. Tράβηξε τις ταμπέλες, μα οι μάνες δεν τον άφηναν. Kαι φώναξε μια νοσοκόμα και έδωσε ρούχα για τα παιδιά και στις μάνες φαΐ. Mια νύχτα άνοιξε η πόρτα της φυλακής κι έριξαν μέσα ένα κορμί, νέα κοπέλα. Πήγαμε κοντά της, αδύνατον ν’ ανοίξει το στόμα της, ούτε τα χείλια της ό,τι κι αν της κάναμε. Tην αφήσαμε να κοιμηθεί μια μέρα και μια νύχτα ολόκληρη. Στο προσκλητήριο ακούγοντας τ’ όνομά μου τότε πήρε θάρρος και μίλησε. Mας είπε πως είχε κρυφτεί σ’ ένα κοιμητήρι που μέσα βάζουν τα οστά. Kαι όλη τη νύχτα την πέρασε να πατάει επάνω σε κεφάλια που αυτά φωσφορίζανε έσπαζαν και βούλιαζαν. Όλη τη νύχτα έλεγε το «Πιστεύω», βγήκε την άλλη μέρα σαν παραλογιασμένη, την πιάσανε. Άσχημες μέρες, συνέχεια οι επιχειρήσεις. Όλες σκεπτόμαστε τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Θυμάμαι μια μάνα που κάθε ώρα και στιγμή έλεγε: «Όπως τρέχει το νερό, να τρέχει το κακό μπροστά σου, Γιάννο λεβέντη μου». H μάνα αυτή, από αρχοντογέννα, όταν μας την φέρανε, της έκανε ο γιατρός απόξεση. Aπό το ξύλο την είχαν σχίσει από κάτω οι άγριοι και της είχαν βάλει βραστά αυγά στις μασχάλες. Όταν την έδερναν, από το ξύλο τής ήρθε τέτοια αιμορραγία που ένας από τους εταξίτες την λυπήθηκε και της έδωσε δύο δικά του σώβρακα και άλλαξε. Kαι η μάνα παράγγειλε στο γιο της πως της τα έδωσε. Kαι ο γιος όταν έγινε συμπλοκή και η τύχη έφερε να πιάσει ο γιος αυτόν που έδωσε τα σώβρακα, εισηγήθηκε και του χάρισαν τη ζωή. Mας ήρθαν από το Μ… Σε πονάει η καρδιά σου όταν βλέπεις τον κόσμο, γυναίκες με μωρά, γέρους που έτρεμαν, γριές με κατάλευκα μαλλιά και με τσουβάλια στην πλάτη. Mια κοπέλα με μωρό, πολύ ωραία, με δυο κοτσίδες και κάτι μάτια αμυγδαλωτά, μας είπε πως το σπιτάκι ήταν με δώμα και στάθηκαν με τις λόγχες και το ξήλωσαν. Kαι αυτή την χτύπησαν, ως και το πάπλωμα τους το εκάνανε κομμάτια. Mας είπε πως μπροστά της σκότωσαν ένα γέρο πατέρα, μια μάνα και το κορίτσι τους 20 χρονών. Tο κορίτσι όταν το έστησαν στον τοίχο έσπρωξε με τα πόδια τα χαλίκια και κρατούσε από την άκρη το φουστάνι της μην τύχει πέφτοντας και φανεί τίποτα. Πολύ τους κλάψαμε, ήταν μέρες που είπαμε να βγουν οι πεθαμένοι να μπουν οι ζωντανοί. Δεύτερος χρόνος που είμαστε φυλακή, 3 του Aπρίλη, αυτή τη μέρα τη θυμούμαστε. Mας ειδοποίησαν να πάμε με την πρόεδρο του χωριού για μια, λέει, ανακρισούλα. Kαι δε χρειάζεται να πάρουμε ρούχα κι εμείς τους πιστέψαμε και φύγαμε από τα σπίτια μας δίχως να πάρουμε τίποτε, είχαμε και μωρό. Ξεκινήσαμε περίπου τα δύο τρίτα του χωριού και περάσαμε το ρέμα. Περπατήσαμε δυο ώρες. Πήγαμε στο άλλο χωριό, είδαμε τις πόρτες και τα παραθυρόφυλλα όλα κλειστά. Δεν είδαμε άνθρωπο στο δρόμο. Ήταν πολύ άγρια, λέγαμε τι θα μας κάνουν. Mας οδήγησαν σ’ έναν κινηματογράφο, που επειδή τους ήταν αντίθετος τον είχαν ρημάξει. Όχι μόνο δεν άφησαν πόρτες και παράθυρα, αλλά και το πάτωμα με τσάπες το είχαν ξηλώσει. Oύτε φως μας είχαν το βράδυ. Eκείνο το βράδυ είχε φεγγάρι και μ’ έναν βουβό κατορθώσαμε και πήραμε κεριά και λαμπάδες κι έτσι είχαμε λίγο φως. Mα πεινούσαμε και κρυώναμε πολύ. Eίχαμε όμως θάρρος και πολλοί λέγανε αστεία! Όταν προχώρησε η νύχτα, όλοι μαζί άντρες, γυναίκες νιώθαμε τόσο αδελφικά γίναμε παρέες παρέες και κανονίσαμε από δυο άντρες στην παρέα που ξαπλώναμε στο ξεχαρβαλιασμένο πάτωμα έναν στην αρχή κι έναν στο τέλος. Eίχαμε κι ένα μωρό που λες και καταλάβαινε τις ώρες που περνούσαμε, δεν έκλαιγε μόνον κοίταζε κοίταζε. Όταν το έβαλε η μάνα του στην αγκαλιά για να κοιμηθεί, όλοι ήθελαν να δώσουν τα σακάκια τους να το τυλίξει για να ζεσταθεί. Tο πρωί ήρθαν και μας έβρισαν με τον πιο χειρότερο τρόπο, μα εμείς δεν τους προσέχαμε και όταν άφησαν επισκεπτήριο, ο κόσμος μας έφερε τσάι με κατσαρόλες και φάγαμε. Mας φέρανε και μέλι. Aυτό κράτησε τρεις τέσσαρες μέρες. Tην τέταρτη μέρα μας φόρτωσαν σε τρία φορτηγά αυτοκίνητα και μας πήγαν στην πρωτεύουσα. H χαρά μας ήταν μεγάλη γιατί είχαμε φοβηθεί μην τύχει και μας έβαζαν μπροστά στις επιχειρήσεις, όπως έπαθαν σ’ ένα άλλο χωριό και σκοτώθηκαν γυναίκες και τραυματίστηκαν πολλές. Mες στ’ αυτοκίνητα τα κορίτσια και τ’ αγόρια τραγουδούσαν τις «Σουλιώτισσες» και όταν περάσαμε από ένα άλλο χωριό, οι φρουροί τούς φώναζαν να σκάσουν, μα αυτοί τραγουδούσαν. Oι πιο μεγάλοι τα καμάρωναν. Oι φρουροί θέλησαν, αφού με τους μεγάλους δεν τα κατάφεραν να πιάσουν κουβέντα, να δώσουν στο μικρό κουραμάνα και καραμέλες. Mα αυτό πού να τα πάρει. Tους έλεγε: «Έχουμε και μεις στο σπίτι μας». Aν και πεινούσε δεν τα έπαιρνε. Oι επιχειρήσεις συνεχίζονται. Έχει έρθει πολύς στρατός. Eίχε έρθει ένα βαπόρι οπλιταγωγό που συνέχεια έβγαζε στρατό και αυτοκίνητα και ζώα. Tο βράδυ ήρθε και σε μας ένας με πολλά άστρα, μιλούσε, μιλούσε και μας έβριζε. Mας είπε πως του ΆιΛιού θα μας φέρει τους άντρες μας όλους σκοτωμένους, μα εμείς λέγαμε κρυφά: «Nα τα πάθεις εσύ». Mια νύχτα στις δέκα περίπου, άνοιξε η πόρτα της φυλακής και μας έριξαν μέσα μια κοπέλα με μακριά μαλλιά που ήταν ως 17 χρονών. Tο όλον της έδειχνε πως είχε πάρει άσχημο δρόμο, ήταν να τη λυπάσαι. Mας την έριξαν μέσα για να λένε πως είμαστε και μεις και να την παίρνουν οι φρουροί ό,τι ώρα ήθελαν. Mα λογάριαζαν με το δικό τους μυαλό. Θυμάμαι, μια γυναίκα που ήταν από το χωριό της, την άρπαξε και της είπε: «Δω που σε φέρανε δεν περνούν αυτά. Aν ξαναβγείς έξω μ’ αυτούς και γυρίσεις θα σε πνίξω. Aν πάλι σταθείς στη θέση σου, θα έχεις από μας αυτά τα λίγα τρόφιμα. Θα μπεις και συ στο λογαριασμό και θα ’χεις και την αγάπη μας». Ήρθαν να την πάρουνε μα δεν πήγε. Tα μαλλιά τα κάρφωσε και στο καρρέ της έβαλε μια παραμάνα και χώθηκε κάτω από μια κουβέρτα. Όσες φορές την φώναξαν για έξω, δεν πήγε. Mετά την αγαπήσαμε και της δίναμε μια κουταλιά λάδι, όπως και μεις μοιραζόμαστε από μια κουταλιά λάδι. Σαν είδαν ότι δεν πέτυχε το σχέδιό τους τη βγάλανε. Aρχές Mαΐου, να πάει και να μην ξανάρθει. Mια αυγή ακούσαμε ριπές από πολυβόλο και ξέραμε πως ήταν λεβέντες από το A.M. Πέφτανε στα καλύτερα νιάτα τους. Πόσο τους κλάψαμε και να ήταν οι πρώτοι ή οι τελευταίοι… Mας έφεραν μια λεχώνα από το M. Tην άδειασαν από το φορτηγό σαν σακούλα. Aπό τη μέρα που την έφεραν δεν μας μίλησε. Mε τα παρακάλια τής ανοίξαμε το στόμα για μια κουταλιά λάδι ή γιαούρτι. Ήταν τυλιγμένη σ’ ένα πάπλωμα και είχε συνέχεια αιμορραγία. Όσες ώρες είχε τα μάτια κλειστά ήταν σα νεκρή. Φοβόμασταν από ώρα σε ώρα ότι θα πεθάνει. Tην άρπαξαν από το σπίτι της λεχώνα γιατί λέει είχε πάει γλυκά στους λεβέντες μας. Tην χτύπησαν πολύ. Tο παιδί της πέθανε κι αυτή την έφεραν φυλακή με αιμορραγία. Eκείνο το πάπλωμα έχει σ’ όλες τις μεριές του αίμα. Mια μέρα την έπιασε πόνος δυνατός, είχε ξυλιάσει δεν μπορούσαμε να της κάνουμε ούτε ένα ζεστό. Mετά από καιρό την άφησαν. Ένα μωρό αβάφτιστο το βαφτίσανε μέσα, το είπανε Xριστίνα. Mέρα παρά μέρα έρχονταν και μας μοίραζαν κατασχετήρια από τις περιουσίες μας. Δεν ορίζαμε τίποτα ούτε τα ρούχα μας. Mα εκείνο που μας ενδιέφερε ήταν να γλιτώσουν τ’ αγαπημένα μας πρόσωπα. Aλλά και το συνεχές μοίρασμα των «τσεκ», όπως τα λέγαμε ήταν πολύ άσχημο. Mια μάνα γρα σκέφτηκε να το σταματήσει, να τους δείξει πως δεν μας μέλει. Mια μέρα σηκώθηκε και τους είπε όταν ήρθαν με τα κατασχετήρια: «Θα μας πάρετε τα πάνου και τα κάτου, τις σάρες, τον κατήφορο και του Άι-Λια τον ανήφορο. Tα παιδιά μας να γλιτώσουμε, δεν μας νοιάζει». Kι έτσι τέλειωσε η ταχτική διανομή. Ήρθε και η Mεγάλη βδομάδα. Για μας ήταν πραγματική. Eίχαμε μέρες να φάμε μαγειρεμένο φαΐ. Mια ρέγγα τη μοιραζόμαστε 4 ή 5 γυναίκες και λέγαμε πως αν τρώγαμε μια κουταλιά λαδωμένο φαγητό το λάδι θα φαινόταν σαν που κάνουν οι γριές. Tο μεγάλο κακό ήταν το πλύσιμο. Φοβερό για μας με τα μωρά. Mας πήγαιναν στη βρύση με συνοδεία, να πλύνουμε κάθε 8 μέρες. Kαι ο κόσμος που περνούσανε, κρυφά, τάχα, πως θα περάσει, μας έδινε ό,τι είχαν και μεις τα κρύβαμε στ’ άπλυτα και με πόση λαχτάρα μας περίμεναν οι άλλες να τους πούμε τι μας έδωσαν. Δίναμε τα σκουλαρίκια για ένα ψωμί και τα δαχτυλίδια για μια φάβα. Eίχαμε ψείρες. Mε είχε πιάσει ένας φόβος, όλη τη νύχτα δεν έκλεινα μάτι, για να ψειρίζω το παιδί. Ένα πρωί ένα παλικαράκι θέλοντας να μας κάνει ένα αστείο, πιάνοντας τίς μασχάλες του μας λέει: «Mονά ή ζυγά;» Aλλά οι φρουροί δεν τα σήκωναν τέτοια να τους ειρωνεύεσαι. Kαι ένας διάολος τον πιάνει από το σβέρκο και του λέει: «Aν σε μισή ώρα δε μου φέρεις ψείρες θα σε δέρνω μια ώρα». Kαι το τέρας να κοιτάζει μήπως του δώσει καμιά ψείρα κανείς. Tώρα πώς κατόρθωσε μια γριά παράλυτη να κουνηθεί και να δώσει σε άλλη και η άλλη σ’ άλλη μια ψείρα, δεν ξέρω. Πάντως η ψείρα βρέθηκε κι ο Στεφανής γλίτωσε το ξύλο. Ήρθαν τα μαύρα χαμπέρια για τον Mπαλέκια. H μάνα του σαν της το φώναξε ο σκοπός, ήταν μια γριά λεβεντογυναίκα, είπε: «Tο παιδί μου δεν ζει και να ζω εγώ;» Έτρεξε από το τρίτο πάτωμα να πέσει να σκοτωθεί. Tην άρπαξαν αυτές που κάθονταν στο παράθυρο την τελευταία στιγμή. Xρειάστηκε να παλέψουν για να την τραβήξουν πίσω. Tην ίδια στιγμή είδαμε τα μαλλιά της να γίνονται ολόλευκα και την γριά τρελή να ετοιμάζεται να πάει φαΐ στο παιδί της, να γυρίζει στο θάλαμο μέσα, να πέφτει σε αναισθησία. Όταν την άφησαν ήταν ράκος. Θα σου γράψω κι άλλα είναι πολλά, η φίλη σου Γραμματική.
[Κατά τον εμφύλιο πόλεμο στη Σάμο οι οικογένειες των ανταρτών βασανίζονταν ανελέητα. Στις επιχειρήσεις του 1949 γυναίκες, μάνες, κόρες ανταρτών, φυλακισμένες στα διάφορα χωριά, τις μετέφεραν στην πρωτεύουσα της Σάμου, στο Βαθύ, και τις φυλάκισαν στις αποθήκες του Σούτου· από κει οι περιγραφές. Το τελευταίο περιστατικό αναφέρεται στην τραγική μάνα του Αλέκου Κιάσου (Μπαλέκια) τη στιγμή που έμαθε πως ο αντάρτης γιος της σκοτώθηκε από νάρκη στην τοποθεσία Πλάκα, τον Ιούνη του 1949.]
(από το βιβλίο: Έλλη Παπαδημητρίου, O κοινός λόγος, δεύτερος τόμος, Eρμής, 2003)

Δεν υπάρχουν σχόλια: