Η χειρουργική είναι μια παράξενη μορφή γνώσης. Για να θεραπεύσει, πρέπει να επέμβει. Για να διορθώσει, πρέπει πρώτα να τραυματίσει. Η τομή είναι ελεγχόμενος τραυματισμός με θεραπευτικό σκοπό· και ακριβώς γι’ αυτό η χειρουργική δεν μπορεί να είναι μόνο τεχνική.
Πίσω από κάθε επέμβαση υπάρχει ένας άνθρωπος που παραδίδει προσωρινά το σώμα του στα χέρια κάποιου άλλου. Εκεί αρχίζει η ηθική ευθύνη.
Ο χειρουργός δεν έχει απέναντί του μια μαγνητική τομογραφία, έναν όγκο, μια κήλη, μια στένωση. Έχει έναν άνθρωπο που φοβάται, που ελπίζει, που μπορεί να μην καταλαβαίνει πλήρως τον κίνδυνο, που ζητά συχνά από τον γιατρό όχι μόνο θεραπεία αλλά και βεβαιότητα. Μόνο που η ιατρική δεν μπορεί να προσφέρει βεβαιότητες εκεί όπου η φύση προσφέρει πιθανότητες.
Η πρώτη ηθική πράξη του χειρουργού είναι επομένως να γνωρίζει τα όρια της επέμβασης. Να μπορεί να πει «ναι» όταν υπάρχει πραγματικό όφελος, αλλά και «όχι» όταν το νυστέρι προσφέρει περισσότερη ελπίδα παρά θεραπεία. Η αποχή από μια επέμβαση μπορεί να είναι εξίσου χειρουργική απόφαση με την πραγματοποίησή της.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο δύσκολο: η ανάγκη να μην μετατρέπεται η τεχνολογία σε άλλοθι. Το μικροσκόπιο, το ενδοσκόπιο, η νευροπλοήγηση, η ρομποτική, οι νέες τεχνικές δεν καταργούν την ευθύνη. Την αυξάνουν. Όσο μεγαλώνει η δύναμη του χειρουργού πάνω στο σώμα, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να γίνεται η αυτοσυγκράτησή του.
Η ηθική δεν βρίσκεται μόνο στην επιτυχία. Φαίνεται κυρίως όταν τα πράγματα δεν ακολουθούν το σχέδιο. Όταν εμφανίζεται μια επιπλοκή, όταν η ανατομία δεν είναι αυτή που περιμέναμε, όταν το αποτέλεσμα δεν είναι εκείνο που υποσχεθήκαμε στον εαυτό μας ότι θα πετύχουμε. Τότε αποκαλύπτεται αν απέναντί μας βλέπαμε έναν ασθενή ή απλώς ένα χειρουργικό περιστατικό.
Ο χειρουργός δεν είναι ιδιοκτήτης του αποτελέσματος. Είναι προσωρινός διαχειριστής μιας ανθρώπινης ζωής.
Γι’ αυτό η πραγματική χειρουργική δε μετριέται μόνο από το πόσες επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν, αλλά και από εκείνες που δεν χρειάστηκε να πραγματοποιηθούν. Από την ειλικρίνεια της ενημέρωσης. Από τον σεβασμό στην αυτονομία του ασθενούς. Από την αναγνώριση της αβεβαιότητας. Από την ανάληψη της ευθύνης όταν κάτι πάει στραβά.
Στο τέλος, η ηθική της χειρουργικής είναι ίσως η τέχνη να γνωρίζεις ότι το σώμα του άλλου δεν είναι πεδίο για να αποδείξεις πόσα μπορείς να κάνεις.
Είναι το όριο που σου θυμίζει πόσα δεν πρέπει να κάνεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου