Ο Χορός των Εφτά Πέπλων.

 

Το μυθιστόρημα του Τομ Ρόμπινς και η αναζήτηση της αλήθειας πίσω από τις ψευδαισθήσεις.

Ο «Χορός των Εφτά Πέπλων» είναι ο ελληνικός τίτλος του μυθιστορήματος "Skinny Legs and All" (1990) του Αμερικανού συγγραφέα Τομ Ρόμπινς. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο, σουρεαλιστικό και βαθιά φιλοσοφικό μυθιστόρημα, όπου το χιούμορ, η πολιτική, η θρησκεία, η τέχνη, ο έρωτας και η ανθρώπινη συνύπαρξη μπλέκονται σε ένα αλλόκοτο αλλά εξαιρετικά ευφυές σύμπαν.

Ο Ρόμπινς δεν γράφει μια συμβατική ιστορία. Δημιουργεί έναν κόσμο στον οποίο οι άνθρωποι συνυπάρχουν με αντικείμενα που αποκτούν συνείδηση, οι πολιτικές και θρησκευτικές βεβαιότητες αμφισβητούνται, η τέχνη σατιρίζεται και ένα εστιατόριο στη Νέα Υόρκη μετατρέπεται σε μικρό εργαστήριο ειρήνης.

Και στο κέντρο όλων βρίσκεται ο περίφημος Χορός των Εφτά Πέπλων.

📚Η ιστορία.

Ένας από τους βασικούς άξονες της αφήγησης είναι η ιστορία της Έλεν Τσέρι και του συζύγου της, Μπούμερ Πετγουέι.

Η Έλεν είναι μια νεαρή ζωγράφος που αναζητά την καλλιτεχνική της ταυτότητα, ενώ ο Μπούμερ είναι ένας απλός επαρχιώτης συγκολλητής. Οι δυο τους ξεκινούν ένα παράξενο ταξίδι στην Αμερική με ένα τροχόσπιτο σε σχήμα ...γιγάντιας γαλοπούλας.

Στη Νέα Υόρκη, όμως, συμβαίνει κάτι απρόβλεπτο: τα δημιουργήματα του Μπούμερ από παλιοσίδερα εκλαμβάνονται ως πρωτοποριακή τέχνη. Ένας άνθρωπος που δεν θεωρεί τον εαυτό του καλλιτέχνη βρίσκεται ξαφνικά μέσα στον κόσμο της avant-garde, προκαλώντας ανατροπές, ζήλια και κρίση στη σχέση του με την Έλεν.

Ο Ρόμπινς χρησιμοποιεί αυτή την ιστορία για να σατιρίσει έναν κόσμο όπου η αξία ενός έργου τέχνης μπορεί να καθορίζεται περισσότερο από την αγορά, το μάρκετινγκ και την ετικέτα παρά από την ίδια την καλλιτεχνική δημιουργία.

📚Το εστιατόριο.

Παράλληλα, στη Νέα Υόρκη, δύο φίλοι, ένας Άραβας και ένας Εβραίος, επιχειρούν κάτι που μοιάζει σχεδόν αδύνατο: ανοίγουν μαζί ένα εστιατόριο απέναντι από το κτίριο των Ηνωμένων Εθνών.

Η συνύπαρξή τους λειτουργεί ως μια ειρωνική αλλά ουσιαστική πολιτική δήλωση. Εκεί όπου η ιστορία, η θρησκεία και η πολιτική έχουν δημιουργήσει αντιπαλότητες, ο Ρόμπινς αντιπαραθέτει την καθημερινότητα, το φαγητό, το χιούμορ και την ανθρώπινη επαφή.

Στο εστιατόριο εμφανίζεται και η Σαλώμη, η μυστηριώδης χορεύτρια που πρόκειται να παρουσιάσει τον περίφημο Χορό των Εφτά Πέπλων.

Και τότε το μυθιστόρημα αποκτά μια σχεδόν τελετουργική διάσταση.

📚Τα αντικείμενα που αποκτούν φωνή.

Σε έναν ακόμη παράλληλο άξονα της αφήγησης, ο Ρόμπινς δίνει ζωή σε αντικείμενα της καθημερινότητας.

Μια κονσέρβα φασολιών, ένα κουτάλι, ένα πιρούνι, ένα βρώμικο κάλυμμα στρώματος και μια σφυρίχτρα αποκτούν συνείδηση και συμμετέχουν σε μια παράξενη διαδρομή.

Τα αντικείμενα συζητούν για τη θρησκεία, την ιστορία, τον άνθρωπο και την ύπαρξη.

Η επιλογή αυτή δεν είναι απλώς ένα σουρεαλιστικό εύρημα. Ο Ρόμπινς αντιστρέφει την ανθρώπινη ματαιοδοξία: μερικές φορές τα «ασήμαντα» πράγματα μοιάζουν να καταλαβαίνουν τη ζωή καλύτερα από εκείνους που πιστεύουν ότι την κατέχουν.

📚Τα επτά πέπλα.

Ο τίτλος παραπέμπει ασφαλώς στον μύθο της Σαλώμης, στον αισθησιακό χορό της μπροστά στον Ηρώδη και στην τραγική κατάληξη που συνδέεται με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή.

Στον Ρόμπινς, όμως, ο χορός μετατρέπεται σε μια αλληγορία αποκάλυψης.

Τα πέπλα δεν είναι απλώς κομμάτια υφάσματος. Είναι οι μεγάλες ψευδαισθήσεις που καλύπτουν την ανθρώπινη συνείδηση.

Κάθε πέπλο που πέφτει είναι και μια αμφισβήτηση μιας βεβαιότητας.

✔️Το πρώτο πέπλο είναι η θρησκεία.

Η ανάγκη του ανθρώπου να δημιουργεί απόλυτες αλήθειες και να τις προστατεύει από κάθε αμφισβήτηση.

✔️Το δεύτερο είναι η πολιτική.

Οι ιδεολογίες, οι διαχωρισμοί και η ανάγκη να χωρίζουμε τον κόσμο σε «εμάς» και «τους άλλους».

✔️Το τρίτο είναι το χρήμα και το εμπόριο.

Η μετατροπή της αξίας σε τιμή και η πεποίθηση ότι ό,τι αγοράζεται ή πωλείται μπορεί να μετρήσει την πραγματική αξία των πραγμάτων.

✔️Το τέταρτο είναι οι ρόλοι των φύλων.

Οι κοινωνικές κατασκευές που καθορίζουν τι «πρέπει» να είναι ένας άνδρας και τι «πρέπει» να είναι μια γυναίκα.

✔️Το πέμπτο είναι ο φόβος του θανάτου.

Η βαθύτερη ανθρώπινη αγωνία μπροστά στο αναπόφευκτο τέλος.

✔️Το έκτο είναι η ψευδαίσθηση του χρόνου.

Η αντίληψη ότι ο χρόνος είναι κάτι απόλυτα δεδομένο και ότι η ύπαρξη μπορεί να χωριστεί σε παρελθόν, παρόν και μέλλον χωρίς να υπάρχει κάτι βαθύτερο από αυτές τις διακρίσεις.

✔️Το έβδομο και τελευταίο πέπλο είναι το «Εγώ».

Η ίσως μεγαλύτερη ψευδαίσθηση από όλες: η πεποίθηση ότι είμαστε απολύτως ξεχωριστές, ανεξάρτητες υπάρξεις, αποκομμένες από τον υπόλοιπο κόσμο.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο του βιβλίου. Γιατί όταν πέφτουν όλα τα υπόλοιπα πέπλα, αυτό που απομένει να αντιμετωπίσουμε είναι ο ίδιος μας ο εαυτός.

📚Τα μηνύματα του βιβλίου.

Ο Ρόμπινς χρησιμοποιεί τον σουρεαλισμό και την υπερβολή για να μιλήσει για πολύ πραγματικά ζητήματα.

✔️Απελευθέρωση από τις ψευδαισθήσεις.

Η ανθρωπότητα δημιουργεί συστήματα πίστης, πολιτικές ταυτότητες, οικονομικές αξίες και κοινωνικούς ρόλους και στη συνέχεια ξεχνά ότι τα δημιούργησε η ίδια.

Το βιβλίο μας καλεί να τα κοιτάξουμε από απόσταση.

✔️Η ειρήνη αρχίζει από την ανθρώπινη επαφή.

Η συνύπαρξη του Άραβα και του Εβραίου στο ίδιο εστιατόριο γίνεται μια συμβολική απάντηση στον φανατισμό.

Πριν από την εθνότητα, τη θρησκεία και την πολιτική ταυτότητα υπάρχει ο άνθρωπος.

✔️Η γυναικεία δύναμη.

Ο Ρόμπινς αμφισβητεί την πατριαρχική αντίληψη για το σώμα και τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Η Σαλώμη δεν παρουσιάζεται μόνο ως αντικείμενο επιθυμίας αλλά ως μια μορφή δύναμης, ανατροπής και αποκάλυψης.

✔️Η σοφία του ασήμαντου.

Μια κονσέρβα, ένα κουτάλι ή ένα πιρούνι μπορούν, μέσα στον κόσμο του Ρόμπινς, να γίνουν φιλοσοφικοί συνομιλητές.

Έτσι ο συγγραφέας μας θυμίζει ότι ίσως έχουμε κάνει τη ζωή υπερβολικά σοβαρή. Η σοφία μπορεί να κρύβεται στα πιο απλά πράγματα.

✔️Τέχνη και αγορά.

Η ιστορία του Μπούμερ σατιρίζει έναν κόσμο όπου η τέχνη μπορεί να αποκτήσει αξία επειδή κάποιος αποφάσισε ότι είναι πολύτιμη.

Το ερώτημα παραμένει διαχρονικό:

Ποιος αποφασίζει τελικά τι είναι τέχνη;

📚Και αν τα πέπλα δεν είναι μόνο του κόσμου;

Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο του βιβλίου να βρίσκεται τελικά όχι σε όσα αποκαλύπτει, αλλά σε όσα μας αναγκάζει να αμφισβητήσουμε.

Γιατί όλοι έχουμε τα δικά μας πέπλα.

Δεν είναι απαραίτητα η θρησκεία ή η πολιτική. Μπορεί να είναι μια βεβαιότητα που κληρονομήσαμε. Ένας ρόλος που αποδεχθήκαμε χωρίς να τον επιλέξουμε. Μια εικόνα που έχουμε δημιουργήσει για τον εαυτό μας. Μια ανάγκη να δικαιωθούμε. Ένας φόβος που μεταμφιέσαμε σε λογική.

Και όσο περνούν τα χρόνια, τα πέπλα γίνονται τόσο οικεία ώστε ξεχνάμε ότι είναι πέπλα.

Νομίζουμε ότι είναι το πρόσωπό μας.

Ίσως γι' αυτό η αποκάλυψη δεν είναι πάντα λυτρωτική. Γιατί κάθε φορά που πέφτει ένα πέπλο, χάνουμε και κάτι που μας έκανε να αισθανόμαστε ασφαλείς.

Η θρησκεία μπορεί να προσφέρει βεβαιότητα.

Η πολιτική ταυτότητα μπορεί να προσφέρει ανήκειν.

Το χρήμα μπορεί να προσφέρει αίσθηση ασφάλειας.

Οι κοινωνικοί ρόλοι μπορούν να μας απαλλάξουν από την αγωνία της επιλογής.

Ο φόβος του θανάτου μπορεί να μας κάνει να προσκολλόμαστε περισσότερο στη ζωή.

Ακόμη και το «εγώ» είναι μια κατασκευή που μας επιτρέπει να αισθανόμαστε ότι υπάρχουμε ως ένα σταθερό πρόσωπο μέσα σε έναν ασταθή κόσμο.

Γι' αυτό ίσως ο πραγματικός χορός των επτά πέπλων δεν είναι ο χορός της Σαλώμης.

Είναι ο χορός που κάνει κάθε άνθρωπος μέσα στη διάρκεια της ζωής του.

Αφαιρεί ένα πέπλο και ανακαλύπτει ένα άλλο.

Αμφισβητεί μια βεβαιότητα και συναντά μια βαθύτερη αμφιβολία.

Χάνει μια ταυτότητα και αναγκάζεται να ξανασυστήσει τον εαυτό του.

Και ίσως η ωριμότητα να μην είναι το να αποκτήσουμε περισσότερες βεβαιότητες, αλλά το να μπορούμε να ζούμε χωρίς την ανάγκη να έχουμε απαντήσεις για όλα.

Γιατί πίσω από το τελευταίο πέπλο μπορεί να μην υπάρχει κάποια μεγάλη, τελική αλήθεια.

Μπορεί να υπάρχει απλώς η επίγνωση ότι ο κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος από την εικόνα που έχουμε γι' αυτόν.

Και τότε το ερώτημα δεν είναι αν έχουμε το θάρρος να γδυθούμε από τα πέπλα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

Έχουμε το θάρρος να ανακαλύψουμε ποιοι είμαστε όταν δεν θα υπάρχει πια τίποτα πίσω από το οποίο να κρυφτούμε;