Η Τέχνη της Κατάδυσης και της Επιστροφής στην Επιφάνεια.

Υπάρχουν άνθρωποι που έζησαν τη ζωή τους κοιτάζοντας τη θάλασσα. Και υπάρχουν εκείνοι που έπρεπε να κατέβουν μέσα της για να τη γνωρίσουν.

Οι σφουγγαράδες ανήκουν στους δεύτερους.

Η δουλειά τους δεν ήταν απλώς ένα επάγγελμα. Ήταν μια συμφωνία με το άγνωστο. Κάθε βουτιά ήταν μια μικρή έξοδος από τον κόσμο των ανθρώπων και μια είσοδος σε έναν άλλο κόσμο, όπου οι νόμοι της επιφάνειας έπαυαν να ισχύουν. Εκεί κάτω δεν υπήρχε θόρυβος, ούτε βιασύνη, ούτε η ασφάλεια του ορίζοντα. Υπήρχε μόνο η ανάσα, ο χρόνος και το βάθος.

Ίσως γι’ αυτό ο σφουγγαράς αποτελεί μια από τις πιο δυνατές μεταφορές της ανθρώπινης ύπαρξης.

Για να βρεις κάτι πολύτιμο, πρέπει κάποτε να βυθιστείς.

Όμως κάθε κατάδυση έχει το τίμημά της.

Οι παλιοί σφουγγαράδες γνώρισαν με τον πιο σκληρό τρόπο ότι ο άνθρωπος δεν είναι πλασμένος για τα βάθη της θάλασσας. Η απότομη επιστροφή στην επιφάνεια μπορούσε να γίνει παγίδα. Η νόσος των δυτών, ή νόσος αποσυμπίεσης, μπορούσε να χτυπήσει το σώμα όταν η πίεση μειωνόταν απότομα: το άζωτο που είχε διαλυθεί στους ιστούς και στο αίμα μπορούσε να σχηματίσει φυσαλίδες, προκαλώντας πόνο, νευρολογικές διαταραχές, ακόμη και παράλυση ή θάνατο.

Η θάλασσα, λοιπόν, δεν τιμωρούσε μόνο εκείνον που φοβόταν το βάθος.

Μπορούσε να τιμωρήσει και εκείνον που βιαζόταν να επιστρέψει στην επιφάνεια.

Και εδώ η πραγματικότητα γίνεται φιλοσοφία.

Υπάρχουν άνθρωποι που κατεβαίνουν πολύ βαθιά στη ζωή τους και, όταν έρθει η ώρα να επιστρέψουν, θέλουν να ανέβουν απότομα. Να αφήσουν πίσω τους όλα όσα έζησαν, να ξεχάσουν, να ξαναγίνουν αμέσως αυτοί που ήταν πριν.

Όμως ο άνθρωπος δεν επιστρέφει ποτέ από τα βάθη ίδιος.

Χρειάζεται αποσυμπίεση.

Χρειάζεται χρόνο.

Χρειάζεται να αφήσει σιγά σιγά το σκοτάδι να γίνει φως, τη μνήμη να γίνει γνώση, την απώλεια να γίνει σοφία.

Ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο σκληρά μαθήματα των σφουγγαράδων: δεν είναι μόνο το βάθος επικίνδυνο· επικίνδυνη μπορεί να είναι και η απότομη επιστροφή από αυτό.

Η ζωή έχει τους δικούς της νόμους αποσυμπίεσης.

Ένας άνθρωπος που έχει αγαπήσει βαθιά, που έχει πονέσει βαθιά, που έχει χάσει, δεν μπορεί να επιστρέψει στην επιφάνεια με μια απότομη κίνηση. Κάτι μέσα του έχει αλλάξει. Κάτι έχει απορροφήσει από το βάθος.

Γι’ αυτό ίσως οι σφουγγαράδες ήταν, χωρίς να το γνωρίζουν, φιλόσοφοι της θάλασσας.

Κατέβαιναν για να κερδίσουν κάτι από τον βυθό, αλλά κάθε βουτιά τους υπενθύμιζε πόσο εύθραυστος είναι ο άνθρωπος απέναντι στη φύση.

Και όταν επέστρεφαν στην επιφάνεια, έφερναν μαζί τους όχι μόνο το σφουγγάρι.

Έφερναν την επίγνωση ότι η ζωή βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο βάθος και στην επιφάνεια.

Να κατεβαίνεις, αλλά να μην ξεχνάς τον δρόμο της επιστροφής.

Να γνωρίζεις το σκοτάδι, αλλά να μην αρνείσαι το φως.

Και κυρίως, να θυμάσαι πως ακόμη και η επιστροφή χρειάζεται χρόνο.

Γιατί όποιος έχει βουτήξει πραγματικά στη θάλασσα- ή στον ίδιο του τον εαυτό -ξέρει πως δεν υπάρχει ασφαλής επιστροφή χωρίς αποσυμπίεση.