Η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

 

Η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος δεν έρχεται πάντοτε με έναν θόρυβο. Μερικές φορές αρχίζει αθόρυβα, με μια αλλαγή που παρουσιάζεται ως ανάπτυξη, με έναν δρόμο που ανοίγει εκεί όπου πριν υπήρχε δάσος, με μια αιολική εγκατάσταση που καταλαμβάνει μια κορυφογραμμή. Και άλλοτε έρχεται βίαια, μέσα σε μια πύρινη νύχτα, όταν το δάσος γίνεται στάχτη και το βουνό μένει γυμνό. Και πλέον όλο και πιο συχνά τα δύο αυτά συνδυάζονται...

Οι φωτιές στα βουνά είναι από τις πιο οδυνηρές μορφές αυτής της καταστροφής. Δεν καίγονται μόνο δέντρα. Καίγεται ένας ολόκληρος κόσμος: η βλάστηση, οι φωλιές, τα ζώα, το έδαφος, οι πηγές, η φυσική ισορροπία που χρειάστηκε δεκαετίες ή και αιώνες για να δημιουργηθεί. Και όταν η φωτιά περάσει, η απώλεια δεν τελειώνει. Το βουνό συνεχίζει να πληρώνει για χρόνια.

Την ίδια στιγμή, σε πολλές ορεινές περιοχές, οι κορυφογραμμές αποκτούν έναν νέο ρόλο: γίνονται χώροι εγκατάστασης ανεμογεννητριών. Η αιολική ενέργεια χαρακτηρίζεται ως σημαντικό εργαλείο για την ενεργειακή μετάβαση, όμως η προστασία του κλίματος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκομμένα από την προστασία της φύσης. Η επιλογή θέσης, η διάνοιξη δρόμων, οι εκσκαφές και η συνολική επέμβαση στο τοπίο πρέπει να κρίνονται με αυστηρά οικολογικά κριτήρια.

Η εγκατάσταση μεγάλων ενεργειακών δραστηριοτήτων στα βουνά δεν είναι μόνο ζήτημα αισθητικής αλλοίωσης του τοπίου. Είναι και ζήτημα περιβαλλοντικού κινδύνου.

Για να φτάσουν οι εγκαταστάσεις στις κορυφογραμμές, ανοίγονται δρόμοι εκεί όπου για αιώνες υπήρχαν μόνο μονοπάτια. Διανοίγονται νέες προσβάσεις, γίνονται εκσκαφές, μετακινούνται τεράστιες ποσότητες χώματος και δημιουργούνται δίκτυα υποδομών που πριν δεν υπήρχαν. Μαζί τους έρχονται ηλεκτροφόρα καλώδια, υποσταθμοί και ένας πολλαπλασιασμός της ανθρώπινης παρουσίας σε περιοχές ιδιαίτερα ευαίσθητες και συχνά δύσκολα προσβάσιμες.

Κάθε νέα υποδομή στο βουνό σημαίνει και μια νέα παράμετρο κινδύνου που δυστυχώς δεν αξιολογείται αυστηρά. Ένα ηλεκτρικό δίκτυο, μια τεχνική εγκατάσταση, ένα όχημα, μια εργασία συντήρησης μπορούν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες και σε συνδυασμό με υψηλές θερμοκρασίες και ισχυρούς ανέμους, να αποτελέσουν πιθανή πηγή ανάφλεξης. Και δυστυχώς αυτό το είδαμε να γίνεται.

Το βουνό δεν είναι ένας άδειος χώρος πάνω στον οποίο μπορούμε να τοποθετούμε ό,τι θέλει και όπως θέλει ο καθένας. Είναι οικοσύστημα. Είναι νερό, δάσος, έδαφος, άγρια ζωή, μικροκλίμα και μνήμη. Είναι η φυσική υποδομή που στηρίζει και τη ζωή των ανθρώπων στις πεδιάδες.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν χρειαζόμαστε καθαρή ενέργεια. Το ερώτημα είναι πού και με ποιο περιβαλλοντικό κόστος. Δεν μπορεί η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής να οδηγεί σε νέες, αλόγιστες πιέσεις στα οικοσυστήματα που προσπαθούμε να προστατεύσουμε.

Και πάνω απ’ όλα υπάρχει ο κίνδυνος της φωτιάς. Εκεί χρειάζεται πρόληψη, φύλαξη, διαχείριση της βλάστησης, προστασία των δασικών δρόμων και των ορεινών κοινοτήτων, άμεση αντιμετώπιση των εστιών και αυστηρή διερεύνηση κάθε αιτίας πυρκαγιάς.

Το βουνό δεν ζητά να μείνει ανέγγιχτο από τον άνθρωπο. Ζητά να αντιμετωπίζεται με σεβασμό.

Γιατί όταν καίγεται ένα δάσος και όταν πληγώνεται ένα βουνό, δεν χάνεται απλώς ένα κομμάτι τοπίου. Χάνεται ένα κομμάτι από το μέλλον μας.

Ό,τι είναι δάσος, να παραμείνει δάσος.

Ό,τι είναι βουνό, να μη γίνει χώρος εκμετάλλευσης.

Η ανάπτυξη δεν έχει αξία όταν για να υπάρξει πρέπει πρώτα να καταστρέψει τη φύση.