«Η Νίκη, η ελιά και το αόρατο βιβλίο του χρόνου.»

Υπάρχουν τόποι που δεν κατοικούνται μόνο από ανθρώπους, αλλά και από τις αναμνήσεις τους. Ο Δημοτικός Κήπος της Καβάλας είναι ένας τέτοιος τόπος· ένας μικρός λαβύρινθος χρόνου, όπου η πέτρα, το μέταλλο και το φύλλο ενός δέντρου μοιάζουν να γνωρίζονται από πάντα.

Στο κέντρο του στέκει η Νίκη. Όχι μόνο η φτερωτή θεά των αρχαίων μύθων, αλλά η ιδέα της νίκης που επιμένει να επιστρέφει, όπως ένα όνειρο που αλλάζει πρόσωπα μέσα στους αιώνες. Το χάλκινο σώμα της, έργο του γλύπτη Ιωάννη Παρμακέλη, μοιάζει να αιωρείται ανάμεσα σε δύο κόσμους: σε εκείνον των νεκρών που μνημονεύονται και σε εκείνον των ζωντανών που συνεχίζουν να βαδίζουν.

Ακριβώς πίσω από το άγαλμα της Νίκης εκτείνεται μια μεγάλη μαρμάρινη ανάγλυφη σύνθεση, φιλοτεχνημένη από τον γλύπτη Διονύση Γερολυμάτο, η οποία φέρει την εγχάρακτη επιγραφή «Προμαχών μέμνησο».

Το μάρμαρο εδω κρατά φυλακισμένο ένα παράξενο βιβλίο χωρίς σελίδες. Οι μορφές των πολεμιστών, από τους αρχαίους χρόνους έως τους νεότερους αγώνες, από μαραθωνομάχους και βυζαντινούς στρατιώτες, μέχρι αγωνιστές του 1821, μακεδονομάχους και πολεμιστές του Έπους του 1940, δεν είναι απλώς πρόσωπα μιας ιστορίας· είναι σκιές που επιστρέφουν για να θυμίσουν πως κάθε εποχή γράφει το ίδιο κεφάλαιο με διαφορετικά ονόματα. Ο πληγωμένος στρατιώτης στο κέντρο δεν ανήκει σε έναν μόνο πόλεμο. Είναι ο άνθρωπος απέναντι στη μοίρα του.

Και απέναντί του, σαν αντίστιξη στη μνήμη του θανάτου, βρίσκεται το Δημαρχείο. Ένα κτήριο που μοιάζει να δραπέτευσε από κάποιο μεσαιωνικό όνειρο της Κεντρικής Ευρώπης και να εγκαταστάθηκε στις ακτές του Στρυμονικού κόλπου. Οι πύργοι του, οι σκιές του και τα παράξενα παράθυρά του θυμίζουν πως οι πόλεις είναι συλλογές από ξένες επιθυμίες: ένας Ούγγρος καπνέμπορος, ο βαρόνος Πιέρ Ερζόγκ (Pierre Herzog), την εποχή που η Καβάλα άκμαζε παγκοσμίως ως σπουδαίο κέντρο επεξεργασίας και εμπορίου καπνού,  ονειρεύτηκε ένα κάστρο και το έχτισε. Ο χρόνος το μετέτρεψε σε σπίτι της πόλης: από 1937 αποτελεί το Δημαρχείο της Καβάλας.

Όμως ο πιο παράξενος κάτοικος αυτού του κήπου ίσως είναι τα περιβόητα "Χέρια", του γλύπτη Δημήτρη Αρμακόλα. Δύο πέτρινα χέρια που δεν κρατούν όπλο, σημαία ή στέμμα, αλλά έναν χώρο για να γεννηθεί κάτι ζωντανό: «Τα χέρια που κρατούν τη γλάστρα». Για χρόνια η άδεια κοιλότητα περίμενε, σαν μια ξεχασμένη λέξη σε ένα παλιό χειρόγραφο. Ώσπου μια ελιά τοποθετήθηκε μέσα της και το γλυπτό απέκτησε ξανά τη φωνή του.

Η ελιά είναι η απάντηση της φύσης στην ιστορία των ανθρώπων. Εκεί όπου η πέτρα θυμάται τις θυσίες, το δέντρο θυμίζει τη συνέχεια. Εκεί όπου η Νίκη υψώνει τα φτερά της, η ελιά απλώνει τις ρίζες της.

Ίσως τελικά οι κήποι να μην είναι τόποι ανάπαυσης, αλλά τόποι συνάντησης ανάμεσα σε χρόνους που δεν γνωρίζουν ότι έχουν χωριστεί. Στον κήπο της Καβάλας, οι νεκροί, οι ήρωες, οι καπνέμποροι, οι γλύπτες και ένα μικρό δέντρο μοιράζονται την ίδια σιωπή. Και αυτή η σιωπή είναι η αληθινή μνήμη της πόλης.