Κατηγορώ.

Η Υπόθεση Ντρέιφους και το «Κατηγορώ...!» του Εμίλ Ζολά: Η Σκευωρία που Συγκλόνισε τον Κόσμο.

Στις 13 Ιανουαρίου 1898, η γαλλική εφημερίδα L'Aurore κυκλοφόρησε με έναν τίτλο που έμελλε να αλλάξει την παγκόσμια ιστορία: «J'Accuse...! » (Κατηγορώ...!).

Ήταν μια ανοιχτή επιστολή του διάσημου συγγραφέα Εμίλ Ζολά προς τον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας,  Φελίξ Φορ. Στόχος του; Να ξεσκεπάσει τη μεγαλύτερη δικαστική πλάνη και στρατιωτική συνωμοσία του 19ου αιώνα, γνωστή ως "Υπόθεση Ντρέιφους".

Ποια ήταν όμως τα πρόσωπα πίσω από αυτή την απίστευτη σκευωρία και πώς μια προδοσία οδήγησε στον απόλυτο διχασμό μιας ολόκληρης χώρας;

1. Η Σκευωρία: Πώς στήθηκε η παγίδα στον Άλφρεντ Ντρέιφους.

Όλα ξεκίνησαν το 1894, όταν η γαλλική αντικατασκοπεία ανακάλυψε στα σκουπίδια της γερμανικής πρεσβείας στο Παρίσι ένα ανώνυμο σημείωμα (bordereau: «συνοδευτικό σημείωμα», «αναλυτική λίστα» ή «υπόμνημα»). Το έγγραφο περιείχε απόρρητες στρατιωτικές πληροφορίες. Ο στρατός χρειαζόταν έναν ένοχο. Οι υποψίες έπεσαν αμέσως στον 35χρονο Λοχαγό του Πυροβολικού, Άλφρεντ Ντρέιφους. Δεν υπήρχαν στοιχεία, αλλά ο Ντρέιφους είχε τρία «μειονεκτήματα» για την εποχή: ήταν πλούσιος, Αλσατός και, κυρίως, Εβραίος. Τροφοδοτούμενο από έναν τυφλό, διάχυτο αντισημιτισμό, το Στρατοδικείο καταδίκασε ομόφωνα τον Ντρέιφους με βάση πλαστά στοιχεία. Τον Ιανουάριο του 1895, αφού υπέστη μια εξευτελιστική δημόσια καθαίρεση, εξορίστηκε ισόβια στο «Νησί του Διαβόλου» στη Γαλλική Γουιάνα, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες.

2. Ο Πραγματικός Προδότης: Φερντινάντ Εστερχάζι.

Ενώ ο Ντρέιφους σάπιζε στην εξορία, ο πραγματικός κατάσκοπος κυκλοφορούσε ελεύθερος. Ήταν ο Ταγματάρχης Φερντινάντ Βαλσέν Εστερχάζι.

Ο Εστερχάζι ήταν ένας αδίστακτος τυχοδιώκτης, πνιγμένος στα χρέη από τον τζόγο και τις γυναίκες. Για να βρει χρήματα, πουλούσε γαλλικά στρατιωτικά μυστικά στους Γερμανούς. Ήταν ο άνθρωπος που είχε γράψει το περιβόητο σημείωμα της προδοσίας.

3. Ο Ήρωας της Αλήθειας: Ζορζ Πικάρ.

Το 1896, ο Αντισυνταγματάρχης Ζορζ Πικάρ ανέλαβε τη διεύθυνση της αντικατασκοπείας. Παρόλο που και ο ίδιος είχε αντισημιτικές προκαταλήψεις, η ηθική του ακεραιότητα ήταν ανώτερη. Ερευνώντας την υπόθεση, ο Πικάρ ανακάλυψε ένα τηλεγράφημα προς τον Εστερχάζι. Συγκρίνοντας τον γραφικό χαρακτήρα, συνειδητοποίησε με δέος ότι ο Εστερχάζι ήταν ο προδότης και ο Ντρέιφους εντελώς αθώος. 

Όταν ο Πικάρ παρουσίασε τα ακλόνητα στοιχεία στους ανωτέρους του, έλαβε μια σοκαριστική απάντηση: «Τι σε νοιάζει αν ένας Εβραίος μένει στο Νησί του Διαβόλου;». 

Ο στρατός αρνήθηκε να παραδεχτεί το λάθος του για να μην πληγεί το γόητρό του. Ο Πικάρ μετατέθηκε δυσμενώς στην Τυνησία, αλλά αρνήθηκε να σιωπήσει.

4. Ο Πλαστογράφος: Υμπερ Ανρί.

Για να καλύψει τον Εστερχάζι και να κρατήσει τον Ντρέιφους στη φυλακή, ο στρατός επιστράτευσε τον Ταγματάρχη Υμπερ Ανρί. Ο Ανρί ήταν μια σκοτεινή φιγούρα που κατασκεύασε μια σειρά από πλαστά έγγραφα (το «πλαστό έγγραφο Ανρί») που «αποδείκνυαν» την ενοχή του Ντρέιφους και ενοχοποιούσαν τον Πικάρ για διαρροή μυστικών. Τον Ιανουάριο του 1898, ο Εστερχάζι οδηγήθηκε σε μια δίκη-παρωδία και αθωώθηκε πανηγυρικά μέσα σε λίγα λεπτά. Η συγκάλυψη είχε ολοκληρωθεί. Ή έτσι νόμιζαν.

5. Η Έκρηξη: Το «Κατηγορώ...!» του Εμίλ Ζολά.

Βλέποντας την προκλητική αθώωση του Εστερχάζι, ο Εμίλ Ζολά, ο κορυφαίος συγγραφέας του Νατουραλισμού (δημιουργός του "Ζερμινάλ" και της "Νανάς"), αποφάσισε να ρισκάρει τα πάντα.

Με το «Κατηγορώ...!», ο Ζολά κατήγγειλε ονομαστικά τους στρατηγούς, τους δικαστές και το Υπουργείο Πολέμου για συνωμοσία και παραποίηση στοιχείων. Ο στόχος του Ζολά ήταν ιδιοφυής: ήθελε να αναγκάσει το κράτος να του κάνει μήνυση για συκοφαντία. Μόνο έτσι η υπόθεση θα έβγαινε από τα κλειστά στρατοδικεία και θα εξεταζόταν σε ανοιχτό, πολιτικό δικαστήριο.

Η εφημερίδα ξεπούλησε 300.000 αντίτυπα. Η Γαλλία διχάστηκε αμέσως στα δύο:

Οι Ντρεϊφουσικοί: Διανοούμενοι και υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ζητούσαν δικαιοσύνη.

Οι Αντι-ντρεϊφουσικοί: Εθνικιστές, στρατός και εκκλησία που θεωρούσαν την υπόθεση «εβραϊκή συνωμοσία».

6. Η Κατάρρευση του Ψέματος και το Τέλος.

Η πίεση που άσκησε ο Ζολά λειτούργησε σαν ντόμινο:

Η Δίκη και η Εξορία του Ζολά: Ο Ζολά καταδικάστηκε σε έναν χρόνο φυλάκιση μέσα σε ένα κλίμα ακραίου φανατισμού («Θάνατος στον Ζολά!» φώναζε το πλήθος). Διέφυγε προσωρινά στην Αγγλία για να συνεχίσει τον αγώνα.

Η Αυτοκτονία του Ανρί: Τον Αύγουστο του 1898, η πλαστογραφία του Ανρί αποκαλύφθηκε. Ο Ανρί ομολόγησε και την επόμενη μέρα έκοψε τον λαιμό του με ξυράφι στο κελί του.

Η Φυγή του Εστερχάζι: Καταλαβαίνοντας ότι το παιχνίδι χάθηκε, ο Εστερχάζι κατέφυγε στην Αγγλία, όπου αργότερα ομολόγησε την προδοσία του. Έζησε εκεί με ψεύτικο όνομα μέχρι τον θάνατό του το 1923, χωρίς να αντιμετωπίσει καμία νομική συνέπεια, παρά το γεγονός ότι ομολόγησε δημόσια την ενοχή του.

Ο Μυστηριώδης Θάνατος του Ζολά: Ο Ζολά επέστρεψε στο Παρίσι, αλλά το 1902 πέθανε από δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα λόγω βουλωμένης καμινάδας. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι επρόκειτο για δολοφονία από ακροδεξιούς φανατικούς. Το 1908, τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στο Πάνθεον.

Η Τελική Δικαίωση.

Ο Ζορζ Πικάρ φυλακίστηκε για έναν χρόνο, αλλά το 1906 αποκαταστάθηκε πλήρως, προήχθη σε Υποστράτηγο και αργότερα έγινε Υπουργός Πολέμου. Το ίδιο έτος, το 1906, ο Άλφρεντ Ντρέιφους ανακηρύχθηκε πανηγυρικά αθώος και παρασημοφορήθηκε με τη Λεγεώνα της Τιμής. Η Υπόθεση Ντρέιφους απέδειξε ότι η αλήθεια και η δικαιοσύνη μπορούν να νικήσουν ακόμα και τους πιο ισχυρούς μηχανισμούς της κρατικής εξουσίας. Το «Κατηγορώ» του Ζολά παραμένει μέχρι σήμερα το απόλυτο σύμβολο της θαρραλέας φωνής που αρνείται να σιωπήσει μπροστά στο άδικο.

«Κατηγορώ τον αντισυνταγματάρχη Πατύ ντε Κλαμ ως δικαστικό αυτουργό της δικαστικής πλάνης -θέλω να πιστεύω ασυνείδητα- και ως ένοχο για τη διατήρηση του παράνομου αυτού έργου, εδώ και τρία χρόνια, μέσα από τις πιο παράλογες και σκοτεινές μηχανορραφίες.

Κατηγορώ τον στρατηγό Μερσιέ ως συνεργό, αν μη τι άλλο από πνευματική αδυναμία, σε μία από τις μεγαλύτερες αδικίες του αιώνα.

Κατηγορώ τον στρατηγό Μπιγιό ότι είχε στα χέρια του τις σίγουρες αποδείξεις για την αθωότητα του Ντρέιφους και τις απέκρυψε, διαπράττοντας αυτό το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και κατά της δικαιοσύνης, για πολιτικούς λόγους και για να σώσει το εκτεθειμένο Γενικό Επιτελείο.

Κατηγορώ τον στρατηγό ντε Μπουαντέφρ και τον στρατηγό Γκονζ ως συνεργούς στο ίδιο έγκλημα, τον μεν πρώτο προφανώς από θρησκευτικό πάθος, τον δε δεύτερο ίσως από αυτό το πνεύμα σώματος που μετατρέπει τα γραφεία του Υπουργείου Πολέμου σε ένα άσυλο απαραβίαστο και αλάνθαστο.

Κατηγορώ τον στρατηγό Πελιέ και τον ταγματάρχη Ραβαρί ότι διεξήγαγαν μια εγκληματική ανάκριση, εννοώντας με αυτό μια ανάκριση με την πιο τερατώδη μεροληψία, της οποίας η έκθεση αποτελεί, για εμάς, ένα αθάνατο μνημείο αφελούς θράσους.

Κατηγορώ τους τρεις εμπειρογνώμονες γραφολόγους, τους κυρίους Μπελόνμ, Βαρινάρ και Κουάρ, ότι συνέταξαν ψευδείς και απατηλές εκθέσεις, εκτός αν μια ιατρική εξέταση αποδείξει ότι πάσχουν από ασθένεια της όρασης και της κρίσης τους.

Κατηγορώ τα γραφεία του Υπουργείου Πολέμου ότι διεξήγαγαν στον τύπο, και ιδιαίτερα στις εφημερίδες L'Éclair και L'Écho de Paris, μια αποκρουστική εκστρατεία για να παραπλανήσουν την κοινή γνώμη και να καλύψουν το δικό τους σφάλμα.

Κατηγορώ, τέλος, το πρώτο Στρατοδικείο ότι παραβίασε το δίκαιο καταδικάζοντας έναν κατηγορούμενο με βάση ένα έγγραφο που έμεινε μυστικό, και κατηγορώ το δεύτερο Στρατοδικείο ότι κάλυψε αυτή την παρανομία κατόπιν διαταγής, διαπράττοντας με τη σειρά του το δικαστικό έγκλημα της εν γνώσει αθώωσης ενός ενόχου.

Διατυπώνοντας αυτές τις κατηγορίες, δεν αγνοώ ότι υπόκειμαι στα άρθρα 30 και 31 του νόμου περί τύπου της 29ης Ιουλίου 1881, ο οποίος τιμωρεί το αδίκημα της συκοφαντίας. Και εκτίθεμαι σε αυτόν τον νόμο ακουσίως.

Όσο για τα πρόσωπα που κατηγορώ, δεν τα γνωρίζω, δεν τα έχω δει ποτέ, δεν έχω εναντίον τους ούτε μνησικακία ούτε μίσος. Για μένα δεν είναι παρά οντότητες, πνεύματα κοινωνικού κακού. Και η πράξη που δημοσιοποιώ σήμερα δεν είναι παρά ένα επαναστατικό μέσο για να επισπεύσω την έκρηξη της αλήθειας και της δικαιοσύνης.

Έχω ένα και μόνο πάθος: το πάθος για το φως, στο όνομα της ανθρωπότητας που έχει υποφέρει τόσο πολύ και που δικαιούται την ευτυχία. Η φλογερή μου διαμαρτυρία δεν είναι παρά η κραυγή της ψυχής μου. Ας τολμήσουν, λοιπόν, να με φέρουν στο κακουργιοδικείο και ας γίνει η έρευνα στο φως της ημέρας!

Περιμένω.»