«Κρίκελλο – Ένα Ευρυτανικό Κεφαλοχώρι»: Ένα Εκδοτικό Μνημείο για την Ορεινή Ρούμελη.

Υπάρχουν βιβλία που καταγράφουν την ιστορία και βιβλία που διασώζουν την ψυχή ενός τόπου. Το έργο του Αλέξανδρου Ε. Χουλιάρα με τίτλο «Κρίκελλο – Ένα Ευρυτανικό Κεφαλοχώρι» (ιδιωτική έκδοση, 2008) ανήκει δικαιωματικά στη δεύτερη κατηγορία. Μέσα από 392 σελίδες πυκνού λόγου και σπάνιου φωτογραφικού υλικού, ο συγγραφέας παραδίδει μια υποδειγματική ιστορική και λαογραφική μονογραφία για ένα από τα πιο εμβληματικά χωριά της Ευρυτανίας.

Η Ταυτότητα του Συγγραφέα.

Ο Αλέξανδρος Χουλιάρας δεν είναι ένας απλός παρατηρητής. Γεννημένος στο Κρίκελλο το 1952, μεγάλωσε μέσα στα τσελιγκάτα και της Καλιακούδας. Η βιωματική του σχέση με τον τόπο, σε συνδυασμό με την επιστημονική του συγκρότηση ως υπομηχανικός, του επέτρεψαν να προσεγγίσει το υλικό του με δύο βασικά όπλα: το πάθος του ντόπιου και την ακρίβεια του ερευνητή.

Οι Τρεις Πυλώνες του Βιβλίου.

Το βιβλίο είναι δομημένο με τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτει κάθε πτυχή της διαδρομής του χωριού από την ίδρυσή του (γύρω στο 1650) μέχρι τις μέρες μας.

1. Ιστορικά Ντοκουμέντα και Εθνικοί Αγώνες.

Ο Χουλιάρας φέρνει στο φως πολύτιμα στοιχεία για τον ρόλο του Κρίκελλου ως διοικητικό κέντρο (έδρα βιλαετίου) κατά την Τουρκοκρατία. Καταγράφει τα ονόματα των 74 Κρικελλιωτών αγωνιστών της Επανάστασης του 1821 και φωτίζει με ντοκουμέντα τη νεότερη ιστορία, όπως την ιστορική Μάχη της Κουφόβρυσης (Οκτώβριος 1942), την πρώτη ένοπλη σύγκρουση του ΕΛΑΣ υπό τον Άρη Βελουχιώτη κατά των Ιταλών 

2. Η Οικονομία των Μαστόρων και των Τσελιγκάδων. 

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές του έργου είναι η ανάλυση της οικονομικής ακμής του χωριού. Ο συγγραφέας περιγράφει πώς το Κρίκελλο εξελίχθηκε σε ένα ονομαστό μαστοροχώρι, βγάζοντας σπουδαίους πελεκάνους (λιθοξόους), ραφτάδες και τσαρουχάδες που όργωναν τη Ρούμελη. Παράλληλα, ανασυνθέτει τη ζωή των μεγάλων κτηνοτροφικών οικογενειών, όταν τα κοπάδια του χωριού άγγιζαν τα 30.000 γιδοπρόβατα.

3. Λαογραφικός Πλούτος και Καθημερινή Ζωή.

Το βιβλίο λειτουργεί ως μια «χρονοκάψουλα» παραδόσεων. Διασώζει:

Τοπικά έθιμα, θρησκευτικές πανηγύρεις και κοινωνικές τελετουργίες.

Την ντόπια λυσίκομη (ντοπιολαλιά) και τις καθημερινές συνήθειες.

Ένα ανεκτίμητο φωτογραφικό αρχείο με ασπρόμαυρα πορτρέτα, παραδοσιακές φορεσιές και την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής του χωριού.

Γιατί Αυτό το Βιβλίο Είναι Σημαντικό;

Το έργο του Αλέξανδρου Χουλιάρα ξεπερνά τα όρια μιας απλής τοπικής ιστορίας. Αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για κάθε μελετητή της ελληνικής υπαίθρου, καθώς αποτυπώνει ανάγλυφα το μοντέλο αυτοοργάνωσης και επιβίωσης των ορεινών κοινοτήτων της Ρούμελης ανά τους αιώνες.

Σήμερα, το βιβλίο θεωρείται συλλεκτικό και σπάνιο, αποτελώντας τη γραπτή «κιβωτό» της πολιτιστικής κληρονομιάς του Κρίκελλου. Για όποιον θέλει να κατανοήσει βαθιά την Ευρυτανία, η ανάγνωσή του είναι απλώς απαραίτητη.