Η Ιστορική Τραγωδία μιας Αποκήρυξης.

Η Ιστορική Τραγωδία μιας Αποκήρυξης.

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία όπου ο πολιτικός ρεαλισμός και η ιδεολογική πειθαρχία συγκρούονται τόσο βίαια με το θυμικό και την προσωπική διαδρομή ενός ηγέτη, που το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι τραγικό. Μια τέτοια στιγμή, ίσως η πιο σκοτεινή της νεότερης ελληνικής αριστεράς, εκτυλίχθηκε στα μέσα του Ιουνίου του 1945.

Στις 16 Ιουνίου 1945, η εφημερίδα «Ριζοσπάστης» δημοσίευσε την επίσημη απόφαση της 11ης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Το κείμενο ήταν καταπέλτης: ο Θανάσης Κλάρας, ο θρυλικός Άρης Βελουχιώτης, ο άνθρωπος που ταυτίστηκε όσο κανείς άλλος με το αντάρτικο του ΕΛΑΣ και την Αντίσταση κατά των κατακτητών, αποκηρυσσόταν ως «τυχοδιώκτης» και «προδότης».

Η τραγική ειρωνεία της ιστορίας γράφτηκε με αίμα την ίδια ακριβώς ημέρα. Καθώς το φύλλο της εφημερίδας κυκλοφορούσε στους δρόμους της Αθήνας, ο Άρης, κυκλωμένος από κυβερνητικές δυνάμεις και παρακρατικά αποσπάσματα καταδίωξης στη Μεσούντα της Άρτας, έδινε τέλος στη ζωή του με μια χειροβομβίδα.

Το Χρονικό του Ρήγματος.

Η ρίζα της σύγκρουσης βρισκόταν στη Συμφωνία της Βάρκιζας, που υπογράφτηκε τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους. Η ηγεσία του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, επιδιώκοντας την ομαλή πολιτική μετάβαση και πιεζόμενη από τις βρετανικές δυνάμεις, δέχτηκε τον πλήρη αφοπλισμό του ΕΛΑΣ.

Για τον Βελουχιώτη, αυτή η απόφαση ήταν ένα θανάσιμο στρατηγικό σφάλμα. Έβλεπε καθαρά ότι το μεταβαρκιζιανό κράτος θα εξαπέλυε μια «λευκή τρομοκρατία» εναντίον των αγωνιστών της Αντίστασης -πρόβλεψη που δυστυχώς επιβεβαιώθηκε πλήρως. Αρνούμενος να παραδώσει τα όπλα, ο Άρης πήρε ξανά τα βουνά της Ευρυτανίας, προσπαθώντας να ιδρύσει τον «Νέο ΕΛΑΣ».

Όμως, για την ηγεσία του Νίκου Ζαχαριάδη, η κίνηση αυτή αποτελούσε θανάσιμο κίνδυνο. Σε μια περίοδο που το κόμμα προσπαθούσε να νομιμοποιηθεί αστικά, η ένοπλη ανταρσία του Άρη αντιμετωπίστηκε ως πειθαρχική εκτροπή που έδινε επιχειρήματα στη δεξιά αντίδραση.

Η Σκληρή Γλώσσα του «Ριζοσπάστη».

Το κείμενο της αποκήρυξης δεν χαρίστηκε στον πρωτοκαπετάνιο. Το κόμμα θυμήθηκε ακόμα και τη «δήλωση μετάνοιας» που είχε υπογράψει ο Κλάρας επί δικτατορίας Μεταξά το 1939, χρησιμοποιώντας τη για να πλήξει το ηθικό του ανάστημα. Χαρακτηρίστηκε ως στοιχείο που «λύγισε», ενώ η τρέχουσα δράση του ονομάστηκε «ύποπτη και τυχοδιωκτική».

Η εντολή προς τα μέλη του κόμματος ήταν σαφής και απόλυτη: απομόνωση. Κανένας δεν έπρεπε να του δώσει ψωμί, νερό ή καταφύγιο. Ο άνθρωπος που λίγους μήνες πριν λατρευόταν ως ελευθερωτής, βρέθηκε ξαφνικά μόνος, ανάμεσα σε δύο πυρά.

Από τη Μεσούντα στα Τρίκαλα.

Η κατάληξη είναι γνωστή και αποτρόπαιη. Μετά την αυτοκτονία του ίδιου και του πιστού του συντρόφου, Τζαβέλα, τα σώματά τους βεβηλώθηκαν. Οι διώκτες τους απέκοψαν τα κεφάλια τους και τα μετέφεραν στα Τρίκαλα, όπου τα κρέμασαν σε έναν φανοστάτη της κεντρικής πλατείας.

Το μακάβριο αυτό θέαμα σφράγισε το τέλος της πρώτης φάσης της αντίστασης και προανήγγειλε τα μαύρα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου που θα ακολουθούσε.

Η Ύστερη Δικαίωση.

Χρειάστηκαν 66 ολόκληρα χρόνια για να κλείσει αυτή η πληγή στο εσωτερικό της αριστεράς. Το 2011, το ΚΚΕ προχώρησε στην επίσημη πολιτική αποκατάσταση του Άρη Βελουχιώτη, παραδεχόμενο ότι η αποκήρυξη ήταν λαθεμένη και προϊόν μιας στρεβλής εκτίμησης των τότε συνθηκών. Το 2018, ακολούθησε και η κομματική του αποκατάσταση.

Η ιστορία του Άρη Βελουχιώτη και της αποκήρυξής του παραμένει ένα διαχρονικό μάθημα για το πώς οι πολιτικές σκοπιμότητες μπορούν να συνθλίψουν τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες. Ο Άρης πέθανε πολιτικά αποκηρυγμένος από το κόμμα του και φυσικά εξοντωμένος από τους εχθρούς του, αλλά πέρασε στην αιωνιότητα ως το απόλυτο σύμβολο της αδούλωτης ελληνικής ψυχής.