American Beauty.

American Beauty: Η Ψευδαίσθηση του Αμερικανικού Ονείρου και η Αναζήτηση του Κάλλους.

Κυκλοφόρησε το 1999, στο κατώφλι της νέας χιλιετίας, και σάρωσε τα Όσκαρ. Σήμερα, το American Beauty του Sam Mendes παραμένει μια από τις πιο διεισδυτικές, ειρωνικές και αισθησιακές ανατομίες της σύγχρονης κοινωνίας.

Η Πλοκή: Η Έκρηξη στα Ήσυχα Προάστια.

Ο Lester Burnham (Kevin Spacey) είναι ένας νεκρός άνθρωπος σε ζωντανή συσκευασία. Δουλεύει σε μια δουλειά που μισεί, η σύζυγός του Carolyn (Annette Bening) ενδιαφέρεται μόνο για την υλική επιτυχία, και η κόρη του Jane τον περιφρονεί. Όλα αλλάζουν όταν γνωρίζει την Angela (Mena Suvari), την πανέμορφη και προκλητική συμμαθήτρια της κόρης του. Ο Lester παθαίνει εμμονή μαζί της, γεγονός που τον ξυπνά από τον λήθαργο και τον οδηγεί να αλλάξει ριζικά τη ζωή του. Η σπίθα που ανάβει ξανά τη ζωή του.

«Τα Μάτια που Έβλεπαν την Αληθινή Ομορφιά».

Ο Ρίκι Φιτς (Ricky Fitts), τον οποίο υποδύεται συγκλονιστικά ο Γουές Μπέντλεϊ (Wes Bentley), είναι ίσως ο πιο συναρπαστικός, μυστηριώδης και φιλοσοφικός χαρακτήρας στο American Beauty. Αν και επιφανειακά μοιάζει με έναν εκκεντρικό ή περίεργο έφηβο, στην πραγματικότητα είναι η «ψυχή» της ταινίας, καθώς λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο σκοτάδι και την αληθινή ομορφιά. Ο Ρίκι κυκλοφορεί συνεχώς με μια βιντεοκάμερα στο χέρι, καταγράφοντας τα πάντα γύρω του. Δεν ζει απλά τη ζωή, αλλά την παρατηρεί, ψάχνοντας να βρει το βαθύτερο νόημα πίσω από την επιφάνεια. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους χαρακτήρες που ζουν μέσα στην υποκρισία των προαστίων, ο Ρίκι είναι απόλυτα ειλικρινής. Πουλάει μαριχουάνα για να βγάζει χρήματα, αλλά διατηρεί μια πνευματική καθαρότητα που γοητεύει την Jane (κόρη του Lester). Ζει κάτω από την αυστηρή, στρατιωτική και κακοποιητική πειθαρχία του ομοφοβικού πατέρα του (Συνταγματάρχη Fitts). Ο Ρίκι έχει μάθει να «αντέχει» την κατάσταση, κρύβοντας τον εσωτερικό του κόσμο. Η χαρακτηριστική σκηνή όπου ο Ρίκι δείχνει στην Jane το βίντεο με μια λευκή πλαστική σακούλα να χορεύει στον άνεμο ανάμεσα στα ξερά φύλλα, αποτελεί το φιλοσοφικό μανιφέστο ολόκληρης της ταινίας. Όπως εξηγεί ο ίδιος, εκείνη η στιγμή τον έκανε να συνειδητοποιήσει ότι υπάρχει «τόση ομορφιά στον κόσμο, που μερικές φορές νιώθω ότι δεν μπορώ να την αντέξω, και η καρδιά μου είναι έτοιμη να σπάσει».

«Ένα Φινάλε Λύτρωσης και Αίματος».

Το τέλος του American Beauty δεν είναι μια τραγωδία, αλλά ένας θρίαμβος του πνεύματος. Ο Lester Burnham πεθαίνει τη στιγμή που αρχίζει πραγματικά να ζει. Το αίμα του που κυλάει πάνω στο τραπέζι γίνεται το τελικό, κατακόκκινο ροδοπέταλο της ταινίας, θυμίζοντάς μας ότι η ζωή είναι πολύ μικρή για να τη σπαταλάμε σε ψευδαισθήσεις.

Το σοκαριστικό και ποιητικό φινάλε του American Beauty είναι αυτό που μετατρέπει την ταινία από μια απλή μαύρη κωμωδία σε ένα διαχρονικό υπαρξιακό δράμα. Η κορύφωση της ταινίας έρχεται μέσα από μια σειρά παρεξηγήσεων και μεγάλων προσωπικών αποκαλύψεων:

Η Ανατροπή με την Angela: Όταν ο Lester βρίσκεται επιτέλους έτοιμος να ολοκληρώσει τη φαντασίωσή του με την Angela, εκείνη του εξομολογείται ότι είναι παρθένα. Αυτή η αποκάλυψη «σπάει» την ψευδαίσθηση. Ο Lester, αντί να την εκμεταλλευτεί, λειτουργεί πατρικά και προστατευτικά, βρίσκοντας την πραγματική του λύτρωση.

Το Μυστικό του Συνταγματάρχη: Ο πατέρας του Ricky, ο αυστηρός Συνταγματάρχης Fitts, θεωρεί λανθασμένα ότι ο γιος του έχει ερωτική σχέση με τον Lester. Σε μια στιγμή απόγνωσης, επισκέπτεται τον Lester, τον φιλάει (αποκαλύπτοντας τη δική του κρυφή ομοφυλοφιλία) και όταν εισπράττει την ευγενική άρνηση του Lester, νιώθει απόλυτα ντροπιασμένος.

Η Δολοφονία: Λίγες στιγμές μετά, καθώς ο Lester κοιτάζει μια παλιά οικογενειακή φωτογραφία και χαμογελάει νιώθοντας επιτέλους γαλήνη, δέχεται έναν πυροβολισμό στο κεφάλι από τον Συνταγματάρχη.

Το Χαμόγελο του Lester και το Βλέμμα του Ricky: Η σκηνή αμέσως μετά τον πυροβολισμό είναι συγκλονιστική. Ο Ricky μπαίνει στο δωμάτιο, βλέπει τον νεκρό Lester μέσα στα αίματα και, αντί να τρομάξει, τον κοιτάζει στα μάτια και χαμογελάει. Ο Ricky, μέσω της βιντεοκάμεράς του, είχε μάθει να βλέπει την ομορφιά ακόμα και στον θάνατο. Κατάλαβε ότι ο Lester πέθανε ευτυχισμένος, έχοντας βρει την εσωτερική του ελευθερία.

Ο Μονόλογος του Τέλους (Voiceover): Η ταινία κλείνει με τη φωνή του νεκρού πλέον Lester, ο οποίος μας χαρίζει μερικές από τις πιο δυνατές ατάκες του σινεμά: «Θα μπορούσα να είμαι έξαλλος για αυτό που μου συνέβη, αλλά είναι δύσκολο να κρατάς κακία όταν υπάρχει τόση ομορφιά στον κόσμο... Δεν έχετε ιδέα για τι πράγμα μιλάω, έτσι δεν είναι; Μην ανησυχείτε... μια μέρα θα καταλάβετε».

Ο Αισθησιασμός ως Καταλύτης.

Η ταινία χρησιμοποιεί τον ερωτισμό όχι για να προκαλέσει φτηνά, αλλά ως ένα βαθύ υπαρξιακό ξυπνητήρι. Η θρυλική σκηνή με τα κόκκινα ροδοπέταλα δεν είναι απλά μια ανδρική φαντασίωση. Είναι η αντίθεση ανάμεσα στο γκρίζο, αποστειρωμένο περιβάλλον των προαστίων και στο ζωηρό, ωμό πάθος που στερήθηκε ο πρωταγωνιστής για δεκαετίες. Ο αισθησιασμός εδώ γίνεται το όχημα για την προσωπική απελευθέρωση.

Τα Δύο Πρόσωπα της Ομορφιάς.

Το σενάριο του Alan Ball παίζει αριστουργηματικά με την έννοια της ομορφιάς:

Η Επιφανειακή Ομορφιά: Τα καλοκουρεμένα γκαζόν, τα τέλεια σπίτια, η νεανική αφέλεια της Angela. Όλα αυτά αποδεικνύονται κούφια, γεμάτα ανασφάλειες και ψέματα.

Η Αληθινή Ομορφιά: Κρύβεται στα πιο απροσδόκητα μέρη. Μέσα από τα μάτια του εκκεντρικού Ricky (Wes Bentley) και τη διάσημη σκηνή με την πλαστική σακούλα που χορεύει στον άνεμο, η ταινία μας θυμίζει ότι η ομορφιά υπάρχει παντού γύρω μας, αρκεί να σταματήσουμε και να την κοιτάξουμε.

Γιατί Αντέχει στον Χρόνο;

Παρά τις μετέπειτα αντιπαραθέσεις γύρω από το όνομα του πρωταγωνιστή Κέβιν Σπέισι και τις καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση, η ίδια η ταινία παραμένει ένα οπτικό και σεναριακό κομψοτέχνημα. Η σκηνοθεσία του Mendes είναι χειρουργική, η μουσική του Thomas Newman στοιχειωτική, και το χιούμορ τόσο μαύρο που σε κάνει να γελάς εκεί που κανονικά θα έπρεπε να θλίβεσαι.

Το Συμπέρασμα.

Το American Beauty δεν είναι απλά μια ταινία για την κρίση της μέσης ηλικίας. Είναι ένας καθρέφτης των δικών μας συμβιβασμών. Μας προκαλεί να πετάξουμε τις κοινωνικές μάσκες και να αναζητήσουμε την αυθεντικότητα πριν να είναι αργά.