... η παράνομη εκτροπή του Αχελώου θα επιβαρύνει τον Έλληνα φορολογούμενο με δις Ευρώ;

Το φαραωνικό έργο της εκτροπής του Αχελώου από την Πίνδο προς τον θεσσαλικό κάμπο για αρδευτικούς λόγους έχει τις ρίζες του στη δεκαετία του ’30. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι αγρότες της Θεσσαλίας άρχισαν να υφίστανται συστηματική αλλά δίχως αντίκρισμα «πλύση εγκεφάλου» για το μεγάλο έργο που θα έφερνε την πρόοδο και θα έδινε άφθονο νερό για δεκάδες χιλιάδες στρέμματα εντατικών μονοκαλλιεργειών.
Όμως, αυτό το δυσθεώρητου κόστους, διαστάσεων και επιπτώσεων έργο σύντομα αποδείχθηκε οικονομικά, περιβαλλοντικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά παράλογο.
Νερό θέλετε; Ποτάμια θα σας φέρουμε…
Η ταχύτατη, ασχεδίαστη και ασυντόνιστη αγροτική ανάπτυξη του «σιτοβολώνα» της Ελλάδας, οδήγησε τη Θεσσαλία σε κατασπατάληση και κρίσιμη υποβάθμιση του πλούσιου υδατικού της δυναμικού. Πρώτο θύμα της φρενήρους εντατικοποίησης της γεωργίας στον θεσσαλικό κάμπο ήταν η λίμνη Κάρλα, ένας παγκόσμιας σημασίας υγρότοπος που συντηρούσε ολόκληρες κοινότητες με ψάρια και νερό. Δεύτερο θύμα ο Πηνειός, που πλέον θεωρείται σχεδόν «νεκρός» ποταμός, ένα από τα πιο ρυπασμένα με αγροχημικά ποτάμια της Ευρώπης. Συνολικά όμως η επίπτωση της εντατικής ανάπτυξης της μονοκαλλιέργειας εξαιρετικά υδροβόρων ειδών, όπως το βαμβάκι, χωρίς καμία απολύτως μέριμνα για εξοικονόμηση νερού, είχε ως αποτέλεσμα την κατασπατάληση των επιφανειακών υδάτων και την άνευ προηγουμένου πτώση και ρύπανση των υδροφόρων οριζόντων.
Η πλέον πρόχειρη αλλά και φαντασμαγορική λύση που αναβίωσε για να αντιμετωπίσει την ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για νερό ήταν η εκτροπή του μεγαλύτερου ποταμού της χώρας από τη «μη-παραγωγική» και «πλούσια» σε νερό Δυτική Ελλάδα προς τη Θεσσαλία. Πρόκειται για ένα τεχνικά περίπλοκο εγχείρημα που αποτελείται από μια σειρά από μεγάλα φράγματα, Υδροηλεκτρικούς Σταθμούς (ΥΗΣ), σήραγγες και συνοδά τεχνικά έργα:
*Φράγμα Μεσοχώρας και ταμιευτήρας: Ύψος 150 μ., από τα μεγαλύτερα φράγματα της Ευρώπης, έχει ήδη ολοκληρωθεί εδώ και χρόνια, αλλά η λειτουργία του έχει «κολλήσει» στις απαλλοτριώσεις των κατακλυζόμενων περιουσιών.
*Σήραγγα Μεσοχώρας – Γλύστρας: Μήκος 7,5 χλμ. Έχει σχεδόν ολοκληρωθεί.
*ΥΗΣ Γλύστρας: Δυνατότητα συνολικής παραγωγής ενέργειας 308 GWh.
*Φράγμα Συκιάς και ταμιευτήρας: Ύψος 150 μ. Δημοπρατήθηκε εκ νέου και ανατέθηκε σε εργολάβο, παρά την έκδοση τρίτης ακυρωτικής απόφασης του ΣτΕ.ΥΗΣ Συκιάς: Θα έχει δυνατότητα συνολικής παραγωγής ενέργειας 207 GWh.
*Σήραγγα εκτροπής (Συκιά – Μουζάκι): Μήκος 17,4 χλμ. Θα διαπερνάει την οροσειρά Πίνδου.
*ΥΗΣ Πευκοφύτου και αναρρυθμιστική δεξαμενή Μαυροματίου: Το ανάχωμα της δεξαμενής θα έχει ύψος 25 μ., η δε εγκατεστημένη ισχύς θα είναι 165,3 MW.

Ένα παράλογο, πανάκριβο και ζημιογόνο έργο...
Η εκτροπή του Αχελώου έχει ως κύριο στόχο την παροχή τουλάχιστον 600 εκ.μ3 νερού για άρδευση 612.000 στρ. βαμβακιού (81,4% της συνολικής αρδευόμενης έκτασης). Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να πεισθεί η ΕΕ, ότι το έργο δεν είναι αρδευτικό, ώστε να εγκρίνει Κοινοτική συγχρηματοδότηση, η χώρα μας ισχυρίσθηκε ότι η εκτροπή θα έχει πρωτίστως ενεργειακό χαρακτήρα! Παρόλα αυτά όμως το 1994 η ΕΕ απέρριψε την αίτηση χρηματοδότησης του έργου, εκφράζοντας τις επιφυλάξεις της. Έτσι, η εκτροπή του Αχελώου καλείται να πληρώσει ο εθνικός προϋπολογισμός, προφανώς εις βάρος άλλων σημαντικότερων επενδύσεων.
Όμως, το έργο είναι παράλογο και ζημιογόνο τόσο στο πλαίσιο της αναθεωρημένης Κοινής Γεωργικής Πολιτικής της ΕΕ, όσο και ενεργειακά, ενώ καταστρατηγεί κάθε έννοια ορθής διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Όταν η Μέγιστη Εγγυημένη Έκταση καλλιέργειας βαμβακιού για την Ελλάδα μειώθηκε τα τελευταία χρόνια κατά 11%, το ΥΠΕΧΩΔΕ επιμένει σε παρωχημένης λογικής γιγάντια έργα άρδευσης. Όταν η ίδια η ΔΕΗ προβλέπει μείωση κατά 274 GWh της συνολικής παραγόμενης ενέργειας στο σύστημα Αχελώου (λόγω μειωμένων παροχών στα φράγματα Στράτου, Κρεμαστών και Καστρακίου) αν πραγματοποιηθεί η εκτροπή, το ΥΠΕΧΩΔΕ επιμένει ότι το έργο έχει και ενεργειακό χαρακτήρα. Όταν η χώρα μας δεσμεύεται έναντι της ΕΕ για ορθή διαχείριση των υδάτινων πόρων και σχεδιασμό σε επίπεδο λεκάνης απορροής (Οδηγία 2000/60/ΕΕ), το ΥΠΕΧΩΔΕ επιμένει σε ένα έργο καταστροφικό που ευνοεί τη συνέχιση της κατασπατάλησης των ούτως ή άλλως περιορισμένων υδάτινων πόρων της χώρας. Κανένας δεν κάνει λόγο για την ανάγκη συνολικού σχεδιασμού εξοικονόμησης και προστασίας του νερού και αναδιάρθρωσης καλλιεργειών στη Θεσσαλία.
Ας μη μιλήσουμε βέβαια για την ανυπολόγιστη καταστροφή των μεγάλης οικολογικής αξίας οικοσυστημάτων που διαρρέει ο Αχελώος στην καρδιά της Πίνδου και για τη μείωση των ποσοτήτων νερού που τροφοδοτούν τους προστατευόμενους υγροτόπους των εκβολών Αχελώου και των λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου και Αιτωλικού.
Πραγματικά, ποιος επιμένει και γιατί σε αυτό το παράλογο και εθνικά ζημιογόνο έργο, όταν το Συμβούλιο της Επικρατείας το έχει ήδη ακυρώσει τρεις φορές;
Ποιος έχει το θάρρος...;Ποιος έχει το πολιτικό σθένος και το θάρρος να πει στους Θεσσαλούς αγρότες την αλήθεια; Ότι δηλαδή τόσα χρόνια πίστεψαν σε μια χίμαιρα; Ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη νερού αλλά η μνημειώδης κακοδιαχείριση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων; Ότι η μονοκαλλιέργεια ειδών όπως το βαμβάκι είναι μονόδρομος προς την καταστροφή του υδάτινου δυναμικού της Θεσσαλίας και τη ρύπανση; Ότι, ούτως ή άλλως, στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής το βαμβάκι είναι ένα θνησιγενές προϊόν, και ότι ήρθε η ώρα για αναδιάρθρωση των καλλιεργειών με άξονα την οικονομική αλλά και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα; Ποιος επιτέλους θα παραδεχθεί δημόσια ότι το έργο της εκτροπής του Αχελώου θα ζημιώσει κάθε έναν Έλληνα φορολογούμενο πολίτη και θα ωφελήσει μόνο τις κατασκευαστικές εταιρείες;

Σχετικά κείμενα και εκθέσεις:
«Αχελώος: Αιώνιος Ποταμός – Οριστική Καταστροφή». WWF Ελλάς, Ελληνική Εταιρεία, ΕΟΕ, ΕΕΠΦ, Νέα Οικολογία. Αθήνα: 1996
«Η Δίκη του Αχελώου». Πρακτικά άτυπης δίκης που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο 1996 από πέντε περιβαλλοντικές οργανώσεις. Επιμέλεια: Η. Ευθυμιόπουλος, Δ. Τσαντίλης, Κ. Χατζημπίρος. Στοχαστής/ΔΙΠΕ: Αθήνα, 1999.

WWF ΕΛΛΑΣ