Ο πολιτισμός μας έκανε ένα ακόμη μεγάλο βήμα προς τα πίσω. Από την κοινωνία της ευημερίας περάσαμε στην κοινωνία της επιβίωσης. Δεν σχεδιάζουμε πλέον πώς θα ζήσουμε καλύτερα, αλλά πώς θα καταφέρουμε να μη μας βρει η καταστροφή εντελώς απροετοίμαστους.
Οι νέες οδηγίες είναι σαφείς: ετοιμάστε ένα σακίδιο για 72 ώρες. Νερό, κονσέρβες, φακός, μπαταρίες, φάρμακα, ραδιόφωνο και μπισκότα. Κυρίως μπισκότα. Γιατί η γεωπολιτική αστάθεια μπορεί να είναι απρόβλεπτη, αλλά η πείνα έχει σταθερό ωράριο.
Δεν διευκρινίζεται αν πρέπει να προτιμήσουμε digestive ή πτι μπερ. Ούτε αν η πολιτική προστασία έχει εξασφαλίσει επάρκεια σε σοκολατένια. Μην τα θέλουμε όλα δικά μας. Εδώ μιλάμε για επιβίωση, όχι για κοινωνικό κράτος.
Το ενδιαφέρον, βέβαια, δεν βρίσκεται στα μπισκότα. Βρίσκεται στη φιλοσοφία που τα συνοδεύει.
Το κράτος μάς ενημερώνει ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι για πόλεμο, πλημμύρες, πυρκαγιές, σεισμούς, ενεργειακές κρίσεις και κάθε πιθανή εκδοχή του τέλους του κόσμου. Δεν μας εξηγεί εξίσου επίμονα γιατί δεν είναι έτοιμο το ίδιο.
Οι πολίτες να αποθηκεύσουν νερό, αλλά οι πόλεις μπορούν να πλημμυρίζουν. Να αγοράσουν φακούς, αλλά τα δίκτυα ηλεκτροδότησης να παραμένουν ευάλωτα. Να προμηθευτούν φάρμακα, αλλά η δημόσια υγεία να λειτουργεί με όρους οικονομικής αντοχής. Να έχουν σχέδιο διαφυγής, αλλά τα δάση να παραδίδονται στις φλόγες και οι υποδομές να ανακαλύπτουν την ανεπάρκειά τους την ώρα της καταστροφής.
Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα πολιτική μετάλλαξη: η κρατική ευθύνη γίνεται ατομική υποχρέωση και η συλλογική ανασφάλεια μετατρέπεται σε προσωπικό πρόβλημα διαχείρισης προμηθειών.
Ο νεοφιλελευθερισμός βρήκε επιτέλους την πιο ολοκληρωμένη του εφαρμογή: ο καθένας μόνος του, με το δικό του σακίδιο, τη δική του κονσέρβα και το δικό του ιδιωτικό απόθεμα επιβίωσης. Ακόμη και η Αποκάλυψη μπορεί να γίνει υπόθεση ατομικής ευθύνης.
Και φυσικά, η αγορά είναι πάντα εκεί για να βοηθήσει. Θα πουλήσει αντισεισμικά κράνη, φορητούς φορτιστές, φίλτρα νερού, ισοθερμικές κουβέρτες και ειδικά γεύματα επιβίωσης. Η καταστροφή, άλλωστε, δεν είναι μόνο κίνδυνος. Είναι και μια εξαιρετική επιχειρηματική ευκαιρία.
Ας μην παρεξηγηθούμε. Η ατομική προετοιμασία είναι λογική και απαραίτητη. Αλλά άλλο η πρόληψη και άλλο η πολιτική μεταβίβαση ευθυνών. Άλλο να προετοιμάζεις τον πολίτη για μια έκτακτη ανάγκη και άλλο να τον εκπαιδεύεις να θεωρεί την αποτυχία των δημόσιων υποδομών φυσικό φαινόμενο.
Ίσως, λοιπόν, στο σακίδιο των 72 ωρών χρειάζεται να προσθέσουμε μερικά ακόμη απαραίτητα εφόδια: ένα Σύνταγμα, έναν απολογισμό κυβερνητικών ευθυνών και μια λίστα με τα δημόσια έργα που δεν έγιναν ποτέ.
Και, για λόγους οικονομίας χώρου, ας αφήσουμε έξω τις προεκλογικές υποσχέσεις. Δεν έχουν ιδιαίτερη διατροφική αξία.
Το τελευταίο καταφύγιο μιας κοινωνίας δεν μπορεί να είναι ένα κουτί μπισκότα. Είναι η αλληλεγγύη, η δημόσια ευθύνη και η συλλογική οργάνωση. Γιατί όταν το κράτος περιορίζεται στο να μοιράζει οδηγίες επιβίωσης, ενώ η πολιτική του παράγει διαρκώς συνθήκες ανασφάλειας, τότε δεν χρειάζεται να περιμένουμε την Αποκάλυψη. Έχουμε ήδη αρχίσει να τη ζούμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου