Κάποτε, πριν από περίπου 1,9 εκατομμύρια χρόνια, ένας μακρινός πρόγονός μας στάθηκε όρθιος. Ήταν ο Homo erectus: ο όρθιος άνθρωπος. Μια καθοριστική στιγμή στην ιστορία της εξέλιξης, όχι γιατί τότε γεννήθηκε ο άνθρωπος όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, αλλά γιατί άρχισε να αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο στεκόταν απέναντι στον κόσμο.
Τα χέρια ελευθερώθηκαν, το βλέμμα απέκτησε διαφορετικό ορίζοντα, η μετακίνηση άλλαξε, τα εργαλεία έγιναν προέκταση του σώματος. Η ανάγκη γέννησε την επινόηση και η επινόηση άνοιξε τον δρόμο για νέες ανάγκες. Έτσι, σχεδόν ανεπαίσθητα, άρχισε ένα ταξίδι που θα κρατούσε εκατομμύρια χρόνια.
Ο Homo erectus έζησε περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια. Ο Homo sapiens, ο σύγχρονος άνθρωπος, ο άνθρωπος ο σοφός, εμφανίστηκε πριν από περίπου 300.000 χρόνια. Ένα απειροελάχιστο χρονικό διάστημα μπροστά στην ηλικία της ανθρώπινης εξελικτικής διαδρομής. Κι όμως, μέσα σε αυτό το διάστημα, καταφέραμε να μετατρέψουμε την πέτρα σε εργαλείο, τον ήχο σε γλώσσα, τη σκέψη σε φιλοσοφία και την παρατήρηση της φύσης σε επιστήμη.
Από τις σπηλιές περάσαμε στις πόλεις. Από τις πρώτες φωτιές στην πυρηνική ενέργεια. Από το βλέμμα που αναζητούσε τροφή στον ορίζοντα, στο βλέμμα που αναζητά την προέλευση του Σύμπαντος. Κάθε ανακάλυψη έγινε αφετηρία για την επόμενη. Κάθε όριο που ξεπεράσαμε αποκάλυπτε ένα καινούργιο, μεγαλύτερο όριο.
Και κάποια στιγμή δεν μας αρκούσε πια να κοιτάζουμε τον ουρανό. Θελήσαμε να ταξιδέψουμε μέσα του.
Το 1977 στείλαμε στο διάστημα το Voyager 1. Ένα μικρό ανθρώπινο κατασκεύασμα, φορτωμένο με τα ίχνη του πολιτισμού μας, που συνεχίζει το ταξίδι του πέρα από τα όρια του ηλιακού μας συστήματος. Στις 18 Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να βρεθεί σε απόσταση μίας ημέρας φωτός από τη Γη. Μια απόσταση τόσο μεγάλη, ώστε το φως, που διανύει περίπου 300.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, θα χρειάζεται ένα ολόκληρο εικοσιτετράωρο για να τη διασχίσει.
Είναι δύσκολο να συλλάβει κανείς αυτή τη διαδρομή. Από ένα πλάσμα που κάποτε προσπαθούσε να επιβιώσει στη γη, σε ένα δημιούργημά του που ταξιδεύει στο διαστρικό κενό. Από την όρθια στάση στην εξερεύνηση του απείρου. Από την ανάγκη της επιβίωσης στην περιέργεια για όσα βρίσκονται πέρα από την ανθρώπινη εμπειρία.
Κι όμως, όσο μακραίνει η απόσταση που μπορούμε να διανύσουμε στο διάστημα, τόσο πιο έντονα αναδεικνύεται μια άλλη απόσταση. Εκείνη ανάμεσα σε όσα γνωρίζουμε και σε όσα πραγματικά έχουμε καταφέρει να γίνουμε.
Γιατί η ίδια ευφυΐα που κατασκεύασε το Voyager κατασκεύασε και τα όπλα μαζικής καταστροφής. Η ίδια επιστήμη που αποκωδικοποιεί τα μυστικά της ζωής συνυπάρχει με κοινωνίες που ανέχονται την πείνα, την ανισότητα και την εκμετάλλευση. Η ίδια τεχνολογική δύναμη που θα μπορούσε να προστατεύσει τον πλανήτη συμμετέχει συχνά στην καταστροφή του.
Κοιτάζουμε προς τα άστρα, αναζητώντας ίχνη ζωής, ενώ δυσκολευόμαστε να σεβαστούμε τη ζωή γύρω μας. Ονειρευόμαστε να επικοινωνήσουμε με άλλους πολιτισμούς, ενώ δεν έχουμε μάθει ακόμη να συνεννοούμαστε μεταξύ μας.
Ίσως, λοιπόν, το ταξίδι από τον Homo erectus στον Homo sapiens να μην έχει ολοκληρωθεί. Ίσως η βιολογική εξέλιξη να μας έδωσε τη δυνατότητα να στεκόμαστε όρθιοι, η νοητική να μας επέτρεψε να φτάσουμε στα άστρα, αλλά η ανθρώπινη εξέλιξη να περιμένει ακόμη το επόμενο βήμα.
Γιατί δεν έχει τόση σημασία μόνο πόσο μακριά θα φτάσουμε, αλλά και τι θα έχουμε καταφέρει να αφήσουμε πίσω μας.
Ξεκινήσαμε μαθαίνοντας να στεκόμαστε στα πόδια μας. Μάθαμε να ταξιδεύουμε μέχρι τα όρια του Σύμπαντος. Εκείνο που δεν έχουμε καταφέρει ακόμη είναι να σταθούμε ο ένας δίπλα στον άλλον.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου