Ο άνθρωπος δεν φθονεί την αλεπού επειδή είναι πονηρή. Τη φθονεί επειδή εκείνη καταφέρνει να επιβιώνει χωρίς να ζητά την άδεια κανενός.
Η αλεπού δεν έχει ανάγκη να αποδείξει ότι είναι λιοντάρι. Δεν διεκδικεί τον θρόνο της ζούγκλας, δεν συγκεντρώνει υπηκόους, δεν χτίζει αυτοκρατορίες. Κινείται αθόρυβα ανάμεσα στις απαγορεύσεις των άλλων, γνωρίζει τις χαραμάδες του κόσμου και περνά από εκεί όπου οι ισχυροί βλέπουν μόνο τοίχους.
Και αυτό είναι που ενοχλεί.
Οι άνθρωποι θαυμάζουν τη δύναμη όταν βρίσκεται στα χέρια τους, αλλά τη χαρακτηρίζουν πονηριά όταν δεν μπορούν να την ελέγξουν. Ονομάζουν εξυπνάδα τη στρατηγική του ισχυρού και δόλο την ευφυΐα του αδύναμου. Ο ίδιος μηχανισμός, διαφορετική όπως κοινωνική θέση. Η ηθική, πολλές φορές, είναι το όνομα που δίνει η εξουσία στα προνόμιά της.
Η αλεπού δεν είναι αθώα- ούτε βέβαια ένοχη. Είναι ένα άγριο ζώο που προσαρμόζεται, αναζητά τροφή, αποφεύγει τους κινδύνους και εκμεταλλεύεται τις ευκαιρίες. Δεν χρειάζεται να της αποδώσουμε ανθρώπινες αρετές για να αναγνωρίσουμε την ευφυΐα της. Η φύση δεν οργανώνει δικαστήρια για να αποφασίσει αν η επιβίωση είναι ηθική.
Ο άνθρωπος, αντίθετα, κατασκεύασε νόμους, ιεραρχίες, τίτλους και αξιώματα, για να ξεχάσει ότι κάτω από το κοστούμι του παραμένει ένα ζώο που φοβάται. Και επειδή δεν αντέχει να βλέπει κάποιον να ξεφεύγει από τους κανόνες που ο ίδιος επιβάλλει, εφευρίσκει μια κατηγορία: πονηρός.
Ίσως, λοιπόν, να μη φθονούμε την αλεπού για όσα έχει, αλλά για όσα δεν χρειάζεται.
Δεν χρειάζεται να την αγαπούν όλοι. Δεν χρειάζεται να την αναγνωρίσουν ως αρχηγό. Δεν χρειάζεται να μετατρέψει την επιβίωσή της σε κοινωνικό κύρος. Δεν μπερδεύει την αποδοχή με την ελευθερία ούτε την υποταγή με την ασφάλεια.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενοχλητικό: η αλεπού δεν προσποιείται ότι είναι κάτι άλλο. Ο άνθρωπος, αντίθετα, μπορεί να περάσει μια ολόκληρη ζωή υποδυόμενος τον έντιμο, τον γενναίο, τον ανώτερο, ενώ πίσω από την πλάτη του άλλου σκάβει το λαγούμι που θα τον προστατεύσει.
Δεν είναι η αλεπού που κάνει τον άνθρωπο να ντρέπεται. Είναι ο καθρέφτης που της προσφέρει η φαντασία του.
Γιατί ο άνθρωπος δεν συγχωρεί εύκολα στον άλλον την ελευθερία που ο ίδιος δεν τόλμησε να διεκδικήσει. Και όταν δεν μπορεί να του μοιάσει, προσπαθεί να τον μειώσει.
Έτσι, η αλεπού έγινε σύμβολο της πονηριάς, ενώ ο άνθρωπος κράτησε για τον εαυτό του το μονοπώλιο της υποκρισίας.
Και το ονόμασε πολιτισμό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου