Ας κάνουμε ένα μικρό πείραμα κοινωνικής αντοχής. Να κόψουμε το ίντερνετ για 72 ώρες. Όχι για πάντα. Μόνο για τρεις ημέρες. Αρκετές, ίσως, για να διαπιστώσουμε πόσο πολιτισμένοι είμαστε όταν δεν έχουμε σήμα.
Την πρώτη ώρα θα αρχίσουν οι αναστεναγμοί. Τη δεύτερη θα αναζητούμε απεγνωσμένα Wi-Fi. Την τρίτη θα κοιτάζουμε το κινητό σαν να περιμένουμε να αναστηθεί. Κάποιοι θα κάνουν επανεκκίνηση στο router, άλλοι στο κινητό και οι πιο απελπισμένοι στον εαυτό τους.
Γιατί έχουμε καταφέρει ένα αξιοθαύμαστο επίτευγμα: να μετατρέψουμε μια τεχνολογική ευκολία σε υπαρξιακή ανάγκη. Δεν θυμόμαστε πια αριθμούς τηλεφώνων, δεν ξέρουμε να διαβάζουμε χάρτες, δυσκολευόμαστε να προσανατολιστούμε χωρίς GPS και, αν χαθεί το σήμα, κινδυνεύουμε να χαθούμε κι εμείς μαζί του.
Το διαδίκτυο έγινε η νέα δημόσια πλατεία, το καφενείο, η βιβλιοθήκη, η αγορά, το σχολείο και το γραφείο. Μόνο που στην πλατεία αυτή όλοι μιλούν και ελάχιστοι ακούν. Όλοι ενημερώνονται και κανείς δεν προλαβαίνει να σκεφτεί. Η πληροφορία ταξιδεύει με ταχύτητα φωτός, ενώ η κρίση παραμένει κολλημένη στην κίνηση.
Και φυσικά, υπάρχουν οι μεγάλοι ευεργέτες της ψηφιακής μας εποχής. Οι πλατφόρμες που μας προσφέρουν δωρεάν επικοινωνία, αρκεί να τους παραχωρήσουμε τα προσωπικά μας δεδομένα, τις συνήθειες, τις προτιμήσεις και, αν μπορούσαν, ακόμη και τα όνειρά μας. Εμείς νομίζουμε ότι χρησιμοποιούμε την τεχνολογία. Εκείνη, εν τω μεταξύ, έχει αναλάβει να μας μελετά, να μας προβλέπει και να μας πουλάει.
Αλλά ας μην ξεχνάμε και την άλλη πλευρά. Χωρίς ψηφιακές υποδομές δυσκολεύονται να λειτουργήσουν νοσοκομεία, μεταφορές, τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες και επιχειρήσεις. Η κοινωνία έχει παραδώσει μεγάλο μέρος της λειτουργίας της σε δίκτυα και συστήματα που ελέγχονται από λίγους, ενώ η εξάρτηση παρουσιάζεται ως πρόοδος.
Κι εδώ βρίσκεται η πραγματική πολιτική διάσταση του ζητήματος. Πόση αυτονομία διαθέτει μια κοινωνία όταν δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς υποδομές που δεν ελέγχει; Πόσο ασφαλής είναι όταν η επικοινωνία, η ενημέρωση, η οικονομία και η καθημερινότητά της εξαρτώνται από λίγους τεχνολογικούς κολοσσούς;
Ίσως, λοιπόν, οι 72 ώρες χωρίς ίντερνετ να ήταν ένα ενδιαφέρον κοινωνικό πείραμα. Θα αναγκαζόμασταν να μιλήσουμε, να συναντηθούμε, να διαβάσουμε ένα βιβλίο, να κοιτάξουμε τον ουρανό χωρίς να φωτογραφίσουμε πρώτα το σύννεφο για να το ανεβάσουμε.
Και κυρίως, να ανακαλύψουμε ότι υπάρχει ζωή και έξω από την οθόνη.
Βέβαια, για ορισμένους η μεγαλύτερη δοκιμασία δεν θα ήταν η έλλειψη ενημέρωσης, αλλά η αδυναμία να ανεβάσουν μια ανάρτηση για το πόσο υπέροχα περνούν χωρίς ίντερνετ.
Τελικά, ίσως δεν χρειαζόμαστε ένα τριήμερο χωρίς σύνδεση. Χρειαζόμαστε μια κοινωνία που να μη βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση σύνδεσης και ταυτόχρονα σε κατάσταση αποσύνδεσης από την πραγματικότητα.
Γιατί το πραγματικό κιτ επιβίωσης του 21ου αιώνα δεν είναι ένας φορτιστής και ένα power bank. Είναι η ικανότητα να σκέφτεσαι, να επικοινωνείς και να ζεις ακόμη κι όταν σβήνει η οθόνη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου