«(Μυθ)ιστορία.»

 

Φυλετικό χαρμάνι και εθνικοί μύθοι: η «(μυθ)ιστορία των βάρβαρων προγόνων των σημερινών Ευρωπαίων».

Υπάρχουν «καθαροί λαοί»; Είναι η ιστορία των σύγχρονων ευρωπαϊκών κρατών προϊόν μιας γραμμικής, «αμόλυντης» πορείας στον χρόνο ή μήπως το αποτέλεσμα ασταμάτητων μετακινήσεων, επιγαμιών και βίαιων συγχωνεύσεων;

Σε μια εποχή που οι συζητήσεις γύρω από την ευρωπαϊκή ταυτότητα, τον εθνικισμό και την ξενοφοβία παραμένουν πιο επίκαιρες από ποτέ, το βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδη «(Μυθ)ιστορία των βάρβαρων προγόνων των σημερινών Ευρωπαίων» (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 1995) προσφέρει μια απολαυστική, ανατρεπτική και βαθιά προοδευτική απάντηση.

🌍Η αποδόμηση του «Φυλετικού Πουριτανισμού».

Ο τίτλος του βιβλίου δεν είναι τυχαίος. Βάζοντας σε παρένθεση το συνθετικό «Μυθ», ο κορυφαίος Έλληνας δημοσιογράφος, συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου ξεκαθαρίζει από την αρχή τις προθέσεις του: η επίσημη Ιστορία των εθνών-κρατών είναι συχνά γεμάτη από κατασκευασμένους εθνικούς μύθους που σκοπό έχουν να νομιμοποιήσουν την εξουσία και να τονώσουν το εθνικό φρόνημα.

Με τη χαρακτηριστική καυστική του πένα, ο Ραφαηλίδης στοχεύει απευθείας στην καρδιά του σοβινισμού. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο ίδιος στο οπισθόφυλλο του βιβλίου:

«Καθαροί λαοί υπάρχουν μόνο στους βρόμικους εγκεφάλους των σοβινιστών».

Μέσα από τις 248 σελίδες του έργου, αποδεικνύει ότι η σημερινή Ευρώπη δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα τεράστιο πολιτισμικό και γενετικό «χαρμάνι».

🌐 Από τους Προϊστορικούς Νομάδες στη Γέννηση των Κρατών.

Το βιβλίο ξεδιπλώνεται σε τρεις βασικούς άξονες, παρακολουθώντας τις άκρως περιπεπλεγμένες κινήσεις των πληθυσμών πριν από την εμφάνιση των σύγχρονων συνόρων:

•Οι Προϊστορικοί Λαοί: Η αφετηρία του ταξιδιού, με τις πρώτες νομαδικές φυλές που κινήθηκαν στην ευρωπαϊκή ήπειρο αναζητώντας πόρους.

•Τα «Βαρβαρικά» Κύματα: Μια αναλυτική και γλαφυρή παρουσίαση των μεγάλων φυλών που σφράγισαν τη μοίρα της ηπείρου. Κέλτες, Γαλάτες, Γερμανοί, Βίκινγκς, Ούνοι και Σλάβοι παρελαύνουν μέσα από το βιβλίο, όχι ως «απολίτιστοι επιδρομείς», αλλά ως οι πραγματικοί διαμορφωτές της ευρωπαϊκής γεωγραφίας.

•Η Σύνθεση: Πώς η ανάμειξη αυτών των «βαρβαρικών» στοιχείων με τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό και τον χριστιανισμό οδήγησε σταδιακά στη γέννηση των σημερινών ευρωπαϊκών εθνών.

🌐 Μια διαφορετική Ευρωπαϊκή Ιδέα.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου είναι η πολιτική θέση του συγγραφέα. Σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της αριστερής διανόησης της εποχής του που έβλεπε την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση με καχυποψία, ο Ραφαηλίδης δηλώνει ανοιχτά υποστηρικτής της ευρωπαϊκής ιδέας.

Ωστόσο, δεν οραματίζεται μια Ευρώπη των τραπεζών, των αγορών και των γραφειοκρατών των Βρυξελλών. Τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ μιας Ενωμένης Ευρώπης των Λαών, μιας κοινότητας που θα αναγνωρίζει την κοινή, «βαρβαρική» και πολυπολιτισμική της ρίζα και θα αφήσει πίσω της τους αιματηρούς εθνικισμούς του παρελθόντος.

📚 Το Ύφος: Ιστορία χωρίς την ακαδημαϊκή «πλήξη».

Η «(Μυθ)ιστορία» δεν είναι ένα στεγνό επιστημονικό εγχειρίδιο γεμάτο δυσνόητες ημερομηνίες. Είναι ένα ιστορικό δοκίμιο εκλαϊκευμένο με αριστοτεχνικό τρόπο. Η δημοσιογραφική αμεσότητα του Ραφαηλίδη, το πικρό του χιούμορ και η διαρκής διάθεσή του για ειρωνικούς παραλληλισμούς με τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα κρατούν τον αναγνώστη σε εγρήγορση από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Αν και γράφτηκε στα μέσα της δεκαετίας του '90, το βιβλίο παραμένει σοκαριστικά επίκαιρο. Αποτελεί ένα πολύτιμο αντίδοτο στην ημιμάθεια και την ιστορική αμνησία. Μας θυμίζει ότι η ιστορία της ανθρωπότητας είναι μια ιστορία αέναης κίνησης και ανάμειξης, και ότι το να αναζητά κανείς «καθαρότητα» σε μια ήπειρο που χτίστηκε από «βαρβάρους» είναι, αν μη τι άλλο, ιστορικά ανόητο.