Κάποτε η λάμπα πετρελαίου ήταν σύμβολο ανάγκης. Σήμερα θα μπορούσε να γίνει σύμβολο μιας ολόκληρης πολιτικής οικονομίας.
Μας μιλούν διαρκώς για την ενεργειακή μετάβαση, την πράσινη ανάπτυξη, την τεχνολογική πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό. Μας υπόσχονται ένα μέλλον γεμάτο φως, αρκεί να μπορούμε να πληρώνουμε τον λογαριασμό του. Γιατί το φως μπορεί να είναι κοινωνικό αγαθό στα προεκλογικά φυλλάδια, αλλά στην αγορά μετατρέπεται σε εμπόρευμα. Και μάλιστα σε εμπόρευμα που δεν μπορείς να αποφύγεις.
Έτσι, η λάμπα πετρελαίου αποκτά ξανά μια παράξενη επικαιρότητα. Όχι επειδή ανακαλύψαμε τη γοητεία της παράδοσης, αλλά επειδή η πρόοδος κατάφερε να μας κάνει να νοσταλγούμε λύσεις που οι προηγούμενες γενιές εγκατέλειψαν για να ζήσουν καλύτερα.
Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι η τεχνολογία. Είναι ποιος την κατέχει, ποιος καθορίζει την τιμή της και ποιος τελικά έχει πρόσβαση στα οφέλη της. Η ενέργεια μπορεί να παράγεται από τον ήλιο, τον άνεμο ή το νερό, αλλά η κοινωνική της χρησιμότητα δεν εξασφαλίζεται αυτομάτως από την πηγή παραγωγής της. Μπορεί ο ήλιος να είναι δημόσιος, αλλά η ακτίνα του να τιμολογείται ιδιωτικά.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο παράδοξο της εποχής: να διαθέτουμε τεχνολογία που μπορεί να φωτίσει ολόκληρες πόλεις και ανθρώπους που αναγκάζονται να σβήνουν τα φώτα για να αντέξουν οικονομικά τη ζωή τους.
Η ανισότητα δεν χρειάζεται πάντα σκοτάδι για να επιβληθεί. Μερικές φορές αρκεί να μοιράζει το φως με το τιμολόγιο.
Και αν τελικά επιστρέψουμε στη λάμπα πετρελαίου, ας μην την παρουσιάσουν ως οικολογική συνείδηση, ενεργειακή αυτονομία ή επιστροφή στις ρίζες. Θα είναι απλώς η πιο φωτεινή απόδειξη ότι, ενώ η ανθρωπότητα προχώρησε αιώνες μπροστά, η κοινωνική δικαιοσύνη εξακολουθεί να καίει με το φυτίλι.
Γιατί δεν είναι μικρό το πρόβλημα να έχεις φτάσει στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και να πρέπει να φυσήξεις τη λάμπα για να γλιτώσεις το ρεύμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου